შესავალი და სერვისის მიმოხილვა
გლობალიზაციამ, ექსპატების მიგრაციამ და საერთაშორისო ბიზნეს ურთიერთობებმა განაპირობა სასამართლო დავების ტრანსნაციონალური ხასიათი. ხშირად ხდება, რომ დავა წყდება ერთი ქვეყნის სასამართლოში, თუმცა მოვალე ან მისი ქონება განთავსებულია სხვა ქვეყნის ტერიტორიაზე. საერთაშორისო სამართლის მიხედვით, ყოველი სახელმწიფო სუვერენულია და, შესაბამისად, მაგალითად, გერმანიის ან ამერიკის შეერთებული შტატების სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება ავტომატურად არ აღსრულდება საქართველოში. იმისათვის, რომ უცხოური გადაწყვეტილების საფუძველზე საქართველოს ტერიტორიაზე მოხდეს პირის საბანკო ანგარიშების დაყადაღება ან უძრავი ქონების გაყიდვა, აუცილებელია გავიაროთ სპეციალური პროცედურა — უცხო ქვეყნის სასამართლო გადაწყვეტილების ცნობა და აღსრულება. ეს სერვისი არის იურიდიული მექანიზმი, რომელიც უცხოურ აქტს ანიჭებს საქართველოს ეროვნული სასამართლო გადაწყვეტილების ტოლფას იურიდიულ ძალას.
უცხოური გადაწყვეტილების ცნობა რთული, კომპლექსური და მრავალშრიანი იურიდიული მომსახურებაა. იგი მოითხოვს საერთაშორისო ხელშეკრულებების, ორმხრივი სამართლებრივი დახმარების ტრაქტატებისა და საქართველოს საერთაშორისო კერძო სამართლის ნორმების ღრმა ანალიზს. სერვისის მთავარი მიზანია დაამტკიცოს, რომ უცხოურმა სასამართლომ დაიცვა მართლმსაჯულების ფუნდამენტური პრინციპები და რომ გადაწყვეტილების აღსრულება არ ეწინააღმდეგება საქართველოს საჯარო წესრიგს.
რას მოიცავს უცხო ქვეყნის სასამართლო გადაწყვეტილების ცნობის სერვისი
მომსახურება იწყება უცხოური გადაწყვეტილების ფორმალური და მატერიალური აუდიტით. იურისტი ამოწმებს, შესულია თუ არა გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში იმ სახელმწიფოში, სადაც ის გამოიტანეს (ვინაიდან მხოლოდ ძალაში შესული აქტი ექვემდებარება აღსრულებას). შემდეგ ხორციელდება დოკუმენტების ლეგალიზაცია ან აპოსტილით დამოწმება (იმის მიხედვით, არის თუ არა გამომტანი ქვეყანა ჰააგის კონვენციის წევრი) და მათი ოფიციალური თარგმნა ქართულ ენაზე. მომზადებული პაკეტი და დასაბუთებული შუამდგომლობა წარედგინება საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რომელიც არის ექსკლუზიურად უფლებამოსილი ინსტანცია უცხოური გადაწყვეტილებების ცნობაზე.
სერვისი მოიცავს სასამართლოში წარმომადგენლობას, სადაც ადვოკატი ასაბუთებს, რომ დაცულია „ნაცვალგების“ (Reciprocity) პრინციპი — ანუ, შესაბამისი უცხო სახელმწიფოც ცნობს საქართველოს სასამართლოების გადაწყვეტილებებს. გარდა ამისა, ადვოკატი ამტკიცებს, რომ მოვალე სათანადოდ იყო ინფორმირებული უცხოური სასამართლო პროცესის შესახებ და არ დარღვეულა მისი დაცვის უფლება. უზენაესი სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების ცნობისა და სააღსრულებო ფურცლის გაცემის შემდეგ, სერვისი აგრძელებს მოქმედებას აღსრულების ეროვნულ ბიუროში, სადაც ხორციელდება უკვე ეროვნულ დონეზე აღიარებული გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულება (ყადაღის დადება, ქონების აუქციონზე რეალიზაცია).
გავრცელებული სიტუაციები და პრაქტიკული მაგალითები
საოჯახო დავები და ალიმენტი წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ სცენარს. მაგალითად, საქართველოს მოქალაქე მუშაობდა ესპანეთში, სადაც სასამართლომ მას დააკისრა შვილის სასარგებლოდ ალიმენტის გადახდა. შემდეგ ეს პირი დაბრუნდა საქართველოში და თავს არიდებს გადახდას. ბავშვის დედა (ან მისი წარმომადგენელი) ითხოვს ესპანური გადაწყვეტილების ცნობას საქართველოში. პროცესის წარმატებით გავლის შემდეგ, აღმასრულებელს შეეძლება თანხა ჩამოაჭრას მამის ქართულ საბანკო ანგარიშებს.
მეორე გავრცელებული სცენარი ბიზნეს დავები და თაღლითობაა. უცხოელმა პარტნიორმა უცხოეთის სასამართლოში უჩივლა საქართველოს მოქალაქეს ან ქართულ კომპანიას კონტრაქტის დარღვევისა და თანხის მითვისების გამო. გამომდინარე იქიდან, რომ მოპასუხის ქონება საქართველოშია, უცხოელი კრედიტორი იძულებულია აწარმოოს უცხოური გადაწყვეტილების ცნობისა და აღსრულების პროცედურა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში, რათა დაიკმაყოფილოს თავისი მრავალათასიანი მოთხოვნა თბილისში მდებარე უძრავი ქონების ხარჯზე.

