შესავალი და სერვისის ზოგადი მიმოხილვა
სააღსრულებო სამართალში ყოველთვის არ არის გამართლებული მოვალის ქონების დაუყოვნებლივ გაყიდვა საჯარო აუქციონზე. როდესაც დაყადაღებული ქონება წარმოადგენს შემოსავლიან, მოქმედ ბიზნესს (მაგალითად, სასტუმროს, კომერციულ საიჯარო ფართს, სასოფლო-სამეურნეო პლანტაციას ან მოქმედ საწარმოს), მისი იძულებითი რეალიზაცია ხშირად იწვევს ბიზნესის გაჩერებას, სამუშაო ადგილების დაკარგვას და საბაზრო ღირებულების მკვეთრ ვარდნას. ეს აზარალებს როგორც მოვალეს, ისე კრედიტორს. ასეთი რთული სიტუაციებიდან საუკეთესო სამართლებრივი გამოსავალია სეკვესტრი — ქონების იძულებითი მართვა კრედიტორის სასარგებლოდ. სეკვესტრი ნიშნავს, რომ აღმასრულებელი ქონების მართვის უფლებას ართმევს მოვალეს და გადასცემს სპეციალურად დანიშნულ, დამოუკიდებელ პროფესიონალ მმართველს (სეკვესტრატორს). მმართველი აგრძელებს ქონების (ბიზნესის) ოპერირებას, ხოლო მიღებული წმინდა მოგება მიიმართება კრედიტორის ვალის დასაფარად.
სეკვესტრი უნიკალური ინსტრუმენტია: იგი იცავს აქტივის მთლიანობასა და ფუნქციონალურობას, კრედიტორს აძლევს სტაბილური ფინანსური შემოდინების გარანტიას და ამავდროულად, მოვალეს უტოვებს შანსს, ვალის სრულად დაფარვის შემდეგ დაიბრუნოს საკუთარი ბიზნესი უვნებლად. თუმცა, სეკვესტრის დანიშვნა, მმართველის შერჩევა და შემოსავლების განაწილება ურთულესი იურიდიული და ფინანსური პროცედურაა, რომელიც მოითხოვს ადვოკატის პროფესიონალურ ჩართულობას.
რას მოიცავს სეკვესტრის იძულებითი მართვის სერვისი
იძულებითი მართვის სერვისი კომპლექსურია და მოიცავს იურიდიულ-ადმინისტრაციულ პროცედურათა ფართო სპექტრს. პირველ რიგში, კრედიტორის ადვოკატი ამზადებს დასაბუთებულ შუამდგომლობას აღსრულების ეროვნული ბიუროს ან კერძო აღმასრულებლის სახელზე სეკვესტრის დანიშვნის მოთხოვნით. მოთხოვნაში უნდა დასაბუთდეს, რომ ქონების შემოსავლიანობა საკმარისია ვალის გონივრულ ვადაში დასაფარად და რომ აუქციონი ნაკლებად მიზანშეწონილია. აღმასრულებელი განიხილავს შუამდგომლობას და, დაკმაყოფილების შემთხვევაში, გამოსცემს განკარგულებას ქონების იძულებით მართვაში გადაცემის შესახებ.
შემდეგი ეტაპია კომპეტენტური მმართველის (სეკვესტრატორის) შერჩევა. მმართველი შეიძლება იყოს იურიდიული პირი, აუდიტორი ან კრიზის-მენეჯერი, რომელიც იღებს პასუხისმგებლობას ბიზნესის უწყვეტობაზე. სერვისი ფარავს მმართველისთვის ქონების ფიზიკურ და იურიდიულ გადაცემას, მათ შორის დოკუმენტაციის, ბეჭდებისა და ანგარიშების გადაბარებას. მმართველი ვალდებულია იმოქმედოს კეთილსინდისიერად: გადაიხადოს მიმდინარე გადასახადები, გასცეს ხელფასები, დაფაროს საოპერაციო ხარჯები და მიღებული წმინდა მოგება გადარიცხოს სააღსრულებო ბიუროში. სერვისი ასევე მოიცავს მმართველის საქმიანობის ყოველთვიურ იურიდიულ მონიტორინგსა და ფინანსური ანგარიშგებების აუდიტს კრედიტორისა თუ მოვალის ინტერესების დასაცავად.
გავრცელებული სიტუაციები და პრაქტიკული მაგალითები
პრაქტიკაში სეკვესტრი ყველაზე ხშირად გამოიყენება კომერციული უძრავი ქონების მართვისას. მაგალითად, მოვალეს აქვს სავაჭრო ცენტრი, რომელიც გაქირავებულია მრავალ სხვადასხვა მაღაზიაზე და ყოველთვიურად გამოიმუშავებს 100,000 ლარის საიჯარო ქირას. მოვალეს ბანკის წინაშე აქვს მსხვილი თანხის დავალიანება. ბანკისთვის (კრედიტორისთვის) არამომგებიანია სავაჭრო ცენტრის აუქციონზე გაყიდვა, რაც მოიჯარეებს დააფრთხობს. ინიშნება სეკვესტრი, მმართველი იბარებს იჯარის ხელშეკრულებებს, იღებს ქირას მოიჯარეებისგან და 5 თვეში სრულად ფარავს ბანკის ვალს, რის შემდეგაც სავაჭრო ცენტრი უბრუნდება მოვალეს.
მეორე მაგალითია სოფლის მეურნეობა. დაყადაღებულია ვენახი ან თხილის პლანტაცია მოსავლის აღებამდე ერთი თვით ადრე. აუქციონის ჩატარება დაანგრევს მოსავლის ციკლს და ქონება გაფუჭდება. კრედიტორი ითხოვს იძულებით მართვას. ინიშნება მმართველი, რომელიც უზრუნველყოფს მოსავლის აღებას, მის რეალიზაციას ბაზარზე და შემოსული თანხით სააღსრულებო ვალდებულების დაფარვას. ეს არის ეფექტური win-win სიტუაცია როგორც კრედიტორისთვის, ისე ეკონომიკისთვის, რადგან დოვლათის შექმნა არ ფერხდება.