არბიტრის შერჩევა და დანიშვნა არის ერთ-ერთი ყველაზე კრიტიკული და სტრატეგიული ეტაპი ნებისმიერი საარბიტრაჟო განხილვის დროს. საერთაშორისო თუ ადგილობრივ არბიტრაჟში დავის შედეგი ხშირად პირდაპირ არის დამოკიდებული იმაზე, თუ ვინ განიხილავს საქმეს. განსხვავებით სასამართლო სისტემისგან, სადაც მოსამართლე ავტომატურად ნაწილდება საქმეზე, არბიტრაჟი მხარეებს აძლევს უნიკალურ შესაძლებლობას, მონაწილეობა მიიღონ ტრიბუნალის ფორმირებაში. ეს უფლება საშუალებას იძლევა, დავა განიხილოს არა უბრალოდ იურისტმა, არამედ კონკრეტული სფეროს ექსპერტმა, იქნება ეს მშენებლობა, ენერგეტიკა, საზღვაო სამართალი თუ საერთაშორისო ვაჭრობა. საქართველოში, სადაც საარბიტრაჟო ინსტიტუტი სულ უფრო პოპულარული ხდება კომერციული დავების გადაწყვეტისთვის, კომპეტენტური და მიუკერძოებელი არბიტრის შერჩევა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია სამართლიანი გადაწყვეტილების მისაღებად.
არბიტრის შერჩევა არ გულისხმობს მხოლოდ "მხარდამჭერი" პირის პოვნას; პირიქით, არბიტრი ვალდებულია იყოს დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი. არასწორად შერჩეული კანდიდატი, რომელსაც გააჩნია ინტერესთა კონფლიქტი ან არასაკმარისი კვალიფიკაცია, შესაძლოა გახდეს საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. ეს მომსახურება მოიცავს კომპლექსურ პროცესს, რომელიც იწყება პოტენციური კანდიდატების იდენტიფიცირებით და სრულდება ტრიბუნალის საბოლოო დაკომპლექტებით. Legal.ge-ზე რეგისტრირებული სპეციალისტები გთავაზობენ სრულ იურიდიულ მხარდაჭერას ამ პროცესში, რაც მოიცავს კანდიდატების პროფესიული ისტორიის შესწავლას, მათი გამოცდილების ანალიზს კონკრეტულ ინდუსტრიაში და ინტერესთა კონფლიქტის რისკების შეფასებას.
რას მოიცავს არბიტრის შერჩევის სერვისი?
- კანდიდატების იდენტიფიცირება და ანალიზი: დავის სპეციფიკიდან გამომდინარე (მაგალითად, FIDIC კონტრაქტები, ინტელექტუალური საკუთრება, საბანკო საქმე) შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე პოტენციური არბიტრების სიის შედგენა.
- დამოუკიდებლობისა და მიუკერძოებლობის შემოწმება: ინტერესთა კონფლიქტის დეტალური კვლევა, მათ შორის წარსული ურთიერთობების, პუბლიკაციებისა და საჯარო გამოსვლების ანალიზი, რათა გამოირიცხოს მიკერძოების რისკი.
- გასაუბრება პოტენციურ არბიტრებთან: საერთაშორისო სტანდარტების (მაგალითად, IBA სახელმძღვანელო პრინციპები) დაცვით გასაუბრების ჩატარება კანდიდატებთან, რათა დადგინდეს მათი ხელმისაწვდომობა და ზოგადი კომპეტენცია საქმის არსთან მიმართებაში.
- სტრატეგიული კონსულტაცია დანიშვნის პროცესში: რჩევების გაცემა იმის შესახებ, თუ როგორი ფსიქოტიპის ან სამართლებრივი მიდგომის მქონე არბიტრი იქნება ყველაზე ეფექტური კონკრეტული კლიენტის პოზიციისთვის.
- არბიტრის აცილების პროცედურები: მოწინააღმდეგე მხარის მიერ დანიშნული არბიტრის კანდიდატურის შესწავლა და, საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, აცილების განაცხადის მომზადება.
- ტრიბუნალის თავმჯდომარის შერჩევა: მოლაპარაკებები მეორე მხარის მიერ დანიშნულ არბიტრთან მესამე არბიტრის (თავმჯდომარის) კანდიდატურაზე შეთანხმების მიზნით.
ხშირი სცენარები, როდესაც გჭირდებათ ეს მომსახურება
არბიტრის შერჩევის სერვისი განსაკუთრებით აქტუალურია რთული კომერციული დავების დროს. მაგალითად, როდესაც საერთაშორისო სამშენებლო კომპანიას აქვს დავა დამკვეთთან ინფრასტრუქტურული პროექტის ვადების დარღვევის გამო, აუცილებელია არბიტრი, რომელსაც ესმის საინჟინრო-ტექნიკური ნიუანსები და არა მხოლოდ მშრალი სამართალი. მეორე გავრცელებული სცენარია დავები აქციონერთა შორის, სადაც კორპორატიული სამართლის ღრმა ცოდნა და ფინანსური ანგარიშგებების კითხვის უნარი კრიტიკულია. ასევე, ხშირია შემთხვევები, როდესაც მოწინააღმდეგე მხარე ნიშნავს არბიტრს, რომელსაც წარსულში ჰქონდა საქმიანი ურთიერთობა ამ მხარესთან; ასეთ დროს საჭიროა კვალიფიციური იურისტის ჩართვა აცილების პროცედურის დასაწყებად. გარდა ამისა, ენერგეტიკულ სექტორში ტარიფებთან დაკავშირებული დავები მოითხოვს სპეციფიკურ რეგულაციებში გარკვეულ არბიტრს, რომლის მოძიებაც ჩვეულებრივი იურისტისთვის რთულია.
საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩო
არბიტრის შერჩევისა და დანიშვნის პროცედურები რეგულირდება „არბიტრაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონით, რომელიც ეფუძნება UNCITRAL-ის მოდელურ კანონს. კანონი ადგენს, რომ მხარეებს აქვთ თავისუფლება, შეთანხმდნენ არბიტრთა რაოდენობასა და დანიშვნის წესზე. კანონის თანახმად, არბიტრი უნდა იყოს დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი, ხოლო პირი, რომელსაც შესთავაზებენ არბიტრის კანდიდატურას, ვალდებულია გაამჟღავნოს ნებისმიერი გარემოება, რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს ეჭვი მის მიუკერძოებლობაში. გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი, რომელიც არეგულირებს სასამართლოს ჩართულობას არბიტრის დანიშვნის ან აცილების საკითხებში, თუ მხარეები ვერ თანხმდებიან. საერთაშორისო არბიტრაჟის შემთხვევაში ასევე რელევანტურია ნიუ-იორკის 1958 წლის კონვენცია „უცხოეთის საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებების ცნობისა და აღსრულების შესახებ“, რომელიც მოითხოვს საარბიტრაჟო ტრიბუნალის შემადგენლობის შესაბამისობას მხარეთა შეთანხმებასთან.
მომსახურების პროცესი ეტაპობრივად
პროცესი იწყება დავის შინაარსისა და საარბიტრაჟო შეთანხმების ანალიზით, რათა განისაზღვროს საჭირო კვალიფიკაციები (ენა, სამართლის ცოდნა, ინდუსტრიული გამოცდილება). შემდეგი ნაბიჯია "გრძელი სიის" (Long List) შედგენა პოტენციური კანდიდატებით. იურისტი ატარებს დეტალურ კვლევას ინტერესთა კონფლიქტის გამოსარიცხად და ამზადებს "მოკლე სიას" (Short List). ამის შემდეგ ხდება წინასწარი გასაუბრება კანდიდატებთან (თუ წესები ამას უშვებს) მათი ხელმისაწვდომობის დასაზუსტებლად. საბოლოო ეტაპზე ხდება არბიტრის ოფიციალური ნომინირება შესაბამის ინსტიტუტში ან მეორე მხარესთან. პარალელურად, მიმდინარეობს მეორე მხარის მიერ დანიშნული არბიტრის მონიტორინგი.
რატომ უნდა აირჩიოთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე?
Legal.ge გაძლევთ წვდომას საქართველოში მოქმედ წამყვან იურისტებზე, რომლებსაც აქვთ საერთაშორისო და ადგილობრივ საარბიტრაჟო პროცესებში მონაწილეობის მრავალწლიანი გამოცდილება. პლატფორმაზე წარმოდგენილი სპეციალისტები კარგად იცნობენ არბიტრთა გლობალურ და რეგიონულ ბაზას, იციან მათი რეპუტაცია და გადაწყვეტილების მიღების სტილი. კვალიფიციური იურისტის შერჩევა Legal.ge-ს მეშვეობით ზრდის თქვენი შანსებს, დააკომპლექტოთ კომპეტენტური ტრიბუნალი, რაც სამართლიანი დავის საწინდარია.
განახლდა: ...