დაცვა საგადასახადო აუდიტის დროს — ხუთი ნორმა, რომელიც უნდა იცოდეთ
საგადასახადო აუდიტი არა მხოლოდ შემოწმებაა — ეს დავის მოსამზადებელი პერიოდია, სადაც გადამხდელის ყოველი ქმედება შემდგომ სასამართლო ბრძოლას აწყობს საფუძველს. საგადასახადო კოდექსი ამ ეტაპზე გადამხდელს რეალურ ინსტრუმენტებს აძლევს: მუხლი 41 უფლებებს აწესრიგებს კონტროლის განხორციელებისას; მუხლი 267 — აქტის აუცილებელ შინაარსს; მუხლი 268 — აქტის საფუძველზე გადაწყვეტილების გამოტანას; მუხლი 272 — საურავს, რომელიც დროსთან ერთად იზრდება; მუხლი 299 — გასაჩივრების ვადებს. ამ გვერდზე ეს ხუთი ნორმა ერთად არის განმარტებული — როგორც დაცვის ერთიანი რუკა.
მუხლი 41 — გადამხდელის უფლებები კონტროლის დროს
მუხლის 41 პირველი ნაწილი გადამხდელს ფართო უფლებებს აძლევს: გაეცნოს საგადასახადო ორგანოში მის შესახებ არსებული ინფორმაცია; პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით წარმოადგინოს საკუთარი ინტერესები; მოითხოვოს ინფორმაცია მის მიმართ კონტროლის განხორციელების საფუძვლის შესახებ; კონტროლის ღონისძიების განხორციელებისას წარუდგინოს ორგანოს შესაბამისი განმარტება; დაესწროს მის მიმართ ჩატარებულ გასვლით შემოწმებას და მიიღოს მასთან დაკავშირებული ნებისმიერი გადაწყვეტილების დედანი ან დამოწმებული ასლი; გაასაჩივროს ორგანოს ქმედება ან გადაწყვეტილება; არ შეასრულოს კანონსაწინააღმდეგო აქტი ან მოთხოვნა. მეორე ნაწილი გარანტირებულს ხდის უფლებების დაცვას როგორც ადმინისტრაციული, ისე სასამართლო წესით. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს: გასვლით შემოწმებაზე დასწრება და ყოველი გადაწყვეტილების დედნის მოთხოვნა დავის მომავალი პოზიციის საძილია ინფორმაციული ფუნდამენტია.
მუხლი 267 — აქტი და მისი აუცილებელი შემადგენლობა
შემოწმების შედეგების შესახებ დგება აქტი, რომელშიც უნდა მიეთითოს: ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, მტკიცებულება და არგუმენტი, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრისას — ხოლო თუ შემოწმება ექსპერტის დასკვნას დაეყრდნო, აქტში ამ დასკვნის შინაარსი მიეთითება; გამოყენებული ნორმა; ვალდებულებების წარმოშობის ზუსტი თარიღები, გადასახადისა და ჯარიმის გაანგარიშება, ჯამურად გადასახდელი ან მისაღები თანხა და დამადასტურებელი დოკუმენტების რეკვიზიტები. ეს ჩამონათვალი დაცვის სამოწმებო სიაა: აქტის ყოველი ხარვეზი — დაუსაბუთებელი ციფრი, დაუსახელებელი ნორმა, თარიღების არარსებობა — გასაჩივრების ობიექტი ხდება.
გამოცდილება აჩვენებს, რომ დავის შედეგი ხშირად სწორედ აქტის ხარისხზე წყდება: სანამ პოზიციები სასამართლომდე მივა, გადამხდელს შესაძლებლობა აქვს აქტის ყოველი დეტალი შეადარო კოდექსის მოთხოვნებს. არასრული აქტი — მაგალითად, ისეთი, სადაც მითითებულია დასკვნა დეტალების გარეშე, ან გაანგარიშება წყაროების მითითების გარეშე — იურიდიულად სუსტი დოკუმენტია, და ეს სისუსტე გასაჩივრების სტადიაზე მუშაობს გადამხდელის სასარგებლოდ.

