დაცვა საგადასახადო აუდიტის დროს — ხუთი ნორმა, რომელიც უნდა იცოდეთ
საგადასახადო აუდიტი არა მხოლოდ შემოწმებაა — ეს დავის მოსამზადებელი პერიოდია, სადაც გადამხდელის ყოველი ქმედება შემდგომ სასამართლო ბრძოლას აწყობს საფუძველს. საგადასახადო კოდექსი ამ ეტაპზე გადამხდელს რეალურ ინსტრუმენტებს აძლევს: მუხლი 41 უფლებებს აწესრიგებს კონტროლის განხორციელებისას; მუხლი 267 — აქტის აუცილებელ შინაარსს; მუხლი 268 — აქტის საფუძველზე გადაწყვეტილების გამოტანას; მუხლი 272 — საურავს, რომელიც დროსთან ერთად იზრდება; მუხლი 299 — გასაჩივრების ვადებს. ამ გვერდზე ეს ხუთი ნორმა ერთად არის განმარტებული — როგორც დაცვის ერთიანი რუკა.
მუხლი 41 — გადამხდელის უფლებები კონტროლის დროს
მუხლის 41 პირველი ნაწილი გადამხდელს ფართო უფლებებს აძლევს: გაეცნოს საგადასახადო ორგანოში მის შესახებ არსებული ინფორმაცია; პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით წარმოადგინოს საკუთარი ინტერესები; მოითხოვოს ინფორმაცია მის მიმართ კონტროლის განხორციელების საფუძვლის შესახებ; კონტროლის ღონისძიების განხორციელებისას წარუდგინოს ორგანოს შესაბამისი განმარტება; დაესწროს მის მიმართ ჩატარებულ გასვლით შემოწმებას და მიიღოს მასთან დაკავშირებული ნებისმიერი გადაწყვეტილების დედანი ან დამოწმებული ასლი; გაასაჩივროს ორგანოს ქმედება ან გადაწყვეტილება; არ შეასრულოს კანონსაწინააღმდეგო აქტი ან მოთხოვნა. მეორე ნაწილი გარანტირებულს ხდის უფლებების დაცვას როგორც ადმინისტრაციული, ისე სასამართლო წესით. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს: გასვლით შემოწმებაზე დასწრება და ყოველი გადაწყვეტილების დედნის მოთხოვნა დავის მომავალი პოზიციის საძილია ინფორმაციული ფუნდამენტია.
მუხლი 267 — აქტი და მისი აუცილებელი შემადგენლობა
შემოწმების შედეგების შესახებ დგება აქტი, რომელშიც უნდა მიეთითოს: ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, მტკიცებულება და არგუმენტი, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრისას — ხოლო თუ შემოწმება ექსპერტის დასკვნას დაეყრდნო, აქტში ამ დასკვნის შინაარსი მიეთითება; გამოყენებული ნორმა; ვალდებულებების წარმოშობის ზუსტი თარიღები, გადასახადისა და ჯარიმის გაანგარიშება, ჯამურად გადასახდელი ან მისაღები თანხა და დამადასტურებელი დოკუმენტების რეკვიზიტები. ეს ჩამონათვალი დაცვის სამოწმებო სიაა: აქტის ყოველი ხარვეზი — დაუსაბუთებელი ციფრი, დაუსახელებელი ნორმა, თარიღების არარსებობა — გასაჩივრების ობიექტი ხდება.
გამოცდილება აჩვენებს, რომ დავის შედეგი ხშირად სწორედ აქტის ხარისხზე წყდება: სანამ პოზიციები სასამართლომდე მივა, გადამხდელს შესაძლებლობა აქვს აქტის ყოველი დეტალი შეადარო კოდექსის მოთხოვნებს. არასრული აქტი — მაგალითად, ისეთი, სადაც მითითებულია დასკვნა დეტალების გარეშე, ან გაანგარიშება წყაროების მითითების გარეშე — იურიდიულად სუსტი დოკუმენტია, და ეს სისუსტე გასაჩივრების სტადიაზე მუშაობს გადამხდელის სასარგებლოდ.
მუხლი 268 — გადაწყვეტილება, ოქმი და აუდიტორთა საბჭო
აქტის საფუძველზე უფლებამოსილი პირი იღებს გადასახადების ან სანქციების დარიცხვის ან არდარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილებას, რომლის ასლი გადამხდელს საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად წარედგინება. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის გამოვლენისას იწერება ოქმი, ხოლო დანაშაულის ნიშნების აღმოჩენისას მასალები დაუყოვნებლივ ეგზავნება საგამოძიებო ორგანოს. იმავე მუხლით განსაზღვრულია აუდიტორთა საბჭო: ერთიანი პრაქტიკის ჩამოყალიბებისთვის ფინანსთა მინისტრის გადაწყვეტილებით იქმნება საბჭო, და თუ ახალი გადაწყვეტილება აყალიბებს დაბეგვრის არსებულისგან განსხვავებულ პრინციპს, ორგანოს უფლება აქვს მიმართოს საბჭოს, რომელიც მიმართვიდან არა უგვიანეს 20 დღისა იღებს გადაწყვეტილებას ამ პრინციპის გამოყენების ან არგამოყენების თაობაზე.
მუხლი 272 და მუხლი 299 — საურავი და გასაჩივრების ვადა
დროის ფაქტორს მუხლი 272 განსაზღვრავს: საურავი საგადასახადო სანქციაა, რომელიც ვადაში გადაუხდელი გადასახადისთვის ეკისრება პირს და შეადგენს გადაუხდელი თანხის 0,05 პროცენტს ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის — ანუ ყოველი დაგვიანებული დღე ზიანს ათვიცემს. საურავის დარიცხვა წყდება დარიცხვის ვალდებულების წარმოშობის დღიდან 3 წლის გასვლის თარიღიდან. მუხლი 299 კი დავის დაწყებას აწესრიგებს: საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს, და პირს უფლება აქვს გაასაჩივროს გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში. მნიშვნელოვანი დეტალია: საგადასახადო შემოწმების აქტი და მის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება საჩივრდება ამ დოკუმენტებზე გამოცემულ საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად — ანუ დავა ერთიანად იწყება და 30-დღიანი ვადა ყველა ამ დოკუმენტზე ერთად მუშაობს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ საგადასახადო აუდიტის დროს ყველაზე ხშირ კითხვებს.
შემიძლია თუ არა გასვლით შემოწმებაზე დასწრება?
დიახ — მუხლის 41 შესაბამისი ქვეპუნქტით გადამხდელს უფლება აქვს დაესწროს გასვლით შემოწმებას და მიიღოს მასთან დაკავშირებული ნებისმიერი გადაწყვეტილების დედანი ან დამოწმებული ასლი.
რა უნდა შეიცავდეს შემოწმების აქტი?
არსებით ფაქტობრივ გარემოებებს მტკიცებულებებით, გამოყენებულ ნორმას, ვალდებულებების წარმოშობის ზუსტ თარიღებს, გადასახადისა და ჯარიმის გაანგარიშებას და დამადასტურებელი დოკუმენტების რეკვიზიტებს.
რამდენია საურავი?
გადაუხდელი გადასახადის თანხის 0,05 პროცენტი ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის; დარიცხვა 3 წლის გასვლის შემდეგ წყდება.
რამდენ დღეში შეიძლება გასაჩივრება?
გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში — აქტი, გადაწყვეტილება და მოთხოვნა ერთად საჩივრდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ საგადასახადო სამართლის გამოცდილ იურისტს, რომელიც აუდიტის ყველა ეტაპზე თან დგას: იცავს თქვენს უფლებებს მუხლით 41, ამოწმებს აქტს მუხლის 267 ჩამონათვალზე, აფასებს გადაწყვეტილებას და დროულად აწყობს გასაჩივრებას მუხლით 299. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური კონსულტაცია Legal.ge-ზე.