საგადასახადო ანგარიშგების მოთხოვნების არსი
საგადასახადო ანგარიშგება ერთმანეთში აჭრელებს ორ მიმართულებას: თქვენს მიერ წარსადგენ დეკლარაციებს და საგადასახადო ორგანოს მიმართვებს — საგადასახადო მოთხოვნებს, ინფორმაციის მოთხოვნებს და ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების წესს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი ამ ურთიერთობებს მკაფიო ფორმებსა და ვადებს აძლევს, და მათი ცოდნა იცავს როგორც დროს, ასევე თანხებს. ამ გვერდზე ვხსნით, როგორ მოქმედებს ეს მექანიზმები და რომელ შემთხვევებში შეგიძლიათ მოითხოვოთ ზედმეტად გადახდილის დაბრუნება.
საგადასახადო მოთხოვნა და მისი საფუძვლები
საგადასახადო მოთხოვნა საგადასახადო ორგანოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტია, რომლის შესრულებაც სავალდებულოა. ორგანო ვალდებულია პირს წარუდგინოს საგადასახადო მოთხოვნა, თუ არსებობს ერთ-ერთი შემდეგი საფუძველი: გადასახადის დარიცხვა, რომლის გაანგარიშებაც ორგანოს ვალდებულებაა; გადასახადის დარიცხვის ან სანქციის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილება ან საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი; მესამე პირზე გადახდევინების მიქცევის შესახებ გადაწყვეტილება; ანდა იმპორტის გადასახდელის დარიცხვის ან საბაჟო სანქციის შესახებ საბაჟო ორგანოს გადაწყვეტილება. საგადასახადო მოთხოვნა შესრულებულად ითვლება მასში აღნიშნული თანხის გადახდის მომენტიდან. გამოცემის წესს დეტალურად განსაზღვრავს საქართველოს ფინანსთა მინისტრი, ამიტომ მოთხოვნის ფორმა და შიგთავსი ყოველთვის კანონით დადგენილ ჩარჩოში ტევს — და გადამხდელს შეუძლია შეამოწმოს, სწორად არის თუ არა დაკომპლექტებული ეს აქტი და ემთხვევა თუ არა ის აღნიშნულ საფუძვლებს.
ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნება
თუ გადახდილი გადასახადების ან სანქციების თანხა აღემატება დარიცხულს, საგადასახადო ორგანო გადამხდელის მოთხოვნის საფუძველზე, მოთხოვნის წარდგენიდან არაუგვიანეს 1 თვისა, უბრუნებს ზედმეტად გადახდილ თანხას. თუ გადახდილი თანხა აღემატება აღიარებულ საგადასახადო დავალიანებას, ზედმეტი ორგანოს მიერ შემდგომ დარიცხულ და აღიარებულ დავალიანებათა დასაფარავად მიმართავს. განსაკუთრებული შემთხვევაა საინკასო დავალებით არასწორად ჩამოწერილი თანხა: ის გადამხდელს უბრუნდება განცხადებიდან არაუგვიანეს 15 დღისა. ცალკეულ შემთხვევაში ელექტრონულად დეკლარირების დროს შესაძლებელია ზედმეტად გადახდილის ავტომატური დაბრუნებაც; გარდა ამისა, განსაზღვრულ შემთხვევებში, შემოსავლების სამსახურის უფროსის გადაწყვეტილებით, ზედმეტად გადახდილი თანხა შეიძლება დაუბრუნდეს გადამხდელს მოთხოვნის წარდგენის გარეშეც — თუმცა ასეთ ვარაუდზე დაყრდნობა ნაცვლად საკუთარი მოთხოვნის წარდგენისა არ ღირს, რადგან ვადები და პირობები ცალკე განისაზღვრება. გადამხდელის მოთხოვნა შესრულებულად ითვლება მოთხოვნილი თანხის გადახდის მომენტიდან, ხოლო თუ ორგანო მას უსაფუძვლოდ მიიჩნევს, ვალდებულია მიღებიდან 20 დღის ვადაში წარუდგინოს დასაბუთებული შესაგებელი, რომლის გასაჩივრებაც პირს უფლება აქვს.
ინფორმაციის მოთხოვნა და ანალიტიკური პროცედურები
საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს პირს მოსთხოვოს მისი სააღრიცხვო დოკუმენტაციის ან დაბეგვრასთან დაკავშირებული ინფორმაციის წარდგენა, მათ შორის საერთაშორისო ხელშეკრულების საფუძველზე სხვა სახელმწიფოს ორგანოს მიერ მოთხოვნილი ინფორმაციის, აგრეთვე ქონების ნუსხის წარდგენა. პირი ვალდებულია მოთხოვნილი ინფორმაცია მითითებულ ვადაში, სწორად და სრულად წარუდგინოს ორგანოს; თუ მის ქონებას ყადაღა დაედო, ახალი ქონების შეძენის შემთხვევაში ნუსხა შესწორდება შეძენიდან არაუგვიანეს 7 სამუშაო დღისა. ბანკის საიდუმლოების შემადგენელ ინფორმაციას ორგანო გამოითხოვს სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, გარკვეული გამონაკლისების გარდა. ამასთან, ორგანო უფლებამოსილია განახორციელოს ზოგადი ანალიტიკური პროცედურები — პირის შესახებ ინფორმაციის შეკრება, ანალიზი და ამ ანალიზის საფუძველზე ადმინისტრირების ღონისძიებების დაგეგმვა — ამიტომ საკუთარი მონაცემების წესრიგი ყოველთვის მოწესრიგებული უნდა იყოს. ანალიტიკური პროცედურები გულისხმობს პირის შესახებ ინფორმაციის შეკრებას, ანალიზს და ამ ანალიზის საფუძველზე გადასახადების ადმინისტრირების ღონისძიებების დაგეგმვასა და ოპტიმიზაციას, მათ შორის დასაბეგრი ობიექტის თაობაზე ინფორმაციის შეგროვებასა და საგადასახადო დავალიანებისა და ზედმეტობის მიზეზების შესწავლას.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ — საგადასახადო მოთხოვნებთან დაკავშირებული ყველაზე ხშირი კითხვების პასუხები.
რამდენ დროში ბრუნდება ზედმეტად გადახდილი თანხა?
მოთხოვნის წარდგენიდან არაუგვიანეს 1 თვისა; საინკასო დავალებით არასწორად ჩამოწერილი თანხა — განცხადებიდან 15 დღეში.
რა ხდება, თუ ორგანო მოთხოვნას უსაფუძვლოდ მიიჩნევს?
მიღებიდან 20 დღის ვადაში გადამხდელს ეგზავნება დასაბუთებული შესაგებელი, რომლის გასაჩივრებაც შესაძლებელია.
რა ინფორმაციის მოთხოვნა შეუძლია ორგანოს?
სააღრიცხვო დოკუმენტაციის, დაბეგვრასთან დაკავშირებული ინფორმაციის და ქონების ნუსხის; ბანკური საიდუმლოება — მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით, გარკვეული გამონაკლისების გარდა.
საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის საფუძვლები კანონით ამოწურავია: გადასახადის დარიცხვა, დარიცხვის ან/და სანქციის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილება ან სამართალდარღვევის ოქმი, მესამე პირზე გადახდევინების მიქცევის გადაწყვეტილება და იმპორტის გადასახდელის დარიცხვის ან საბაჟო სანქციის შესახებ საბაჟო ორგანოს გადაწყვეტილება. ზედმეტად გადახდილი თანხა აღიარებული დავალიანების დასაფარავადაც მიიმართება. მოთხოვნის გამოცემის წესს ფინანსთა მინისტრის ბრძანება განსაზღვრავს.
ქვემოთ — საგადასახადო მოთხოვნებთან დაკავშირებით ხშირად დასმული კითხვები.
რამდენ დროში უბრუნდება ზედმეტად გადახდილი თანხა?
მოთხოვნის წარდგენიდან არაუგვიანეს 1 თვისა; საინკასო დავალებით არასწორად ჩამოწერილი თანხა განცხადებიდან არაუგვიანეს 15 დღისა უბრუნდება; ელექტრონულ დეკლარირებაზე გადამხდელისთვის შესაძლებელია ავტომატური დაბრუნებაც.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის სპეციალისტები დაგეხმარებით საგადასახადო მოთხოვნებთან მუშაობაში: გავანალიზებთ მოთხოვნის საფუძვლებს, მოვამზადებთ ზედმეტად გადახდილის დაბრუნების მოთხოვნას, დავგეგმავთ ორგანოსთვის ინფორმაციის წარდგენას და გავასაჩივრებთ უსაფუძვლო შესაგებლები. დაგვიკავშირდით — თითოეულ ვადაში გაცნობიერებული ნაბიჯი გადამხდელს რეალურ კონტროლს აძლევს. ამ მუხლებით დადგენილი წესები თითოეულ შემთხვევაში დოკუმენტურ საფუძველს მოითხოვს, ამიტომ მოთხოვნის მომზადებამდე ღირს ანგარიშგების სრული შემოწმება.