საგადასახადო ანგარიშგების მოთხოვნების არსი
საგადასახადო ანგარიშგება ერთმანეთში აჭრელებს ორ მიმართულებას: თქვენს მიერ წარსადგენ დეკლარაციებს და საგადასახადო ორგანოს მიმართვებს — საგადასახადო მოთხოვნებს, ინფორმაციის მოთხოვნებს და ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების წესს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი ამ ურთიერთობებს მკაფიო ფორმებსა და ვადებს აძლევს, და მათი ცოდნა იცავს როგორც დროს, ასევე თანხებს. ამ გვერდზე ვხსნით, როგორ მოქმედებს ეს მექანიზმები და რომელ შემთხვევებში შეგიძლიათ მოითხოვოთ ზედმეტად გადახდილის დაბრუნება.
საგადასახადო მოთხოვნა და მისი საფუძვლები
საგადასახადო მოთხოვნა საგადასახადო ორგანოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტია, რომლის შესრულებაც სავალდებულოა. ორგანო ვალდებულია პირს წარუდგინოს საგადასახადო მოთხოვნა, თუ არსებობს ერთ-ერთი შემდეგი საფუძველი: გადასახადის დარიცხვა, რომლის გაანგარიშებაც ორგანოს ვალდებულებაა; გადასახადის დარიცხვის ან სანქციის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილება ან საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი; მესამე პირზე გადახდევინების მიქცევის შესახებ გადაწყვეტილება; ანდა იმპორტის გადასახდელის დარიცხვის ან საბაჟო სანქციის შესახებ საბაჟო ორგანოს გადაწყვეტილება. საგადასახადო მოთხოვნა შესრულებულად ითვლება მასში აღნიშნული თანხის გადახდის მომენტიდან. გამოცემის წესს დეტალურად განსაზღვრავს საქართველოს ფინანსთა მინისტრი, ამიტომ მოთხოვნის ფორმა და შიგთავსი ყოველთვის კანონით დადგენილ ჩარჩოში ტევს — და გადამხდელს შეუძლია შეამოწმოს, სწორად არის თუ არა დაკომპლექტებული ეს აქტი და ემთხვევა თუ არა ის აღნიშნულ საფუძვლებს.
ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნება
თუ გადახდილი გადასახადების ან სანქციების თანხა აღემატება დარიცხულს, საგადასახადო ორგანო გადამხდელის მოთხოვნის საფუძველზე, მოთხოვნის წარდგენიდან არაუგვიანეს 1 თვისა, უბრუნებს ზედმეტად გადახდილ თანხას. თუ გადახდილი თანხა აღემატება აღიარებულ საგადასახადო დავალიანებას, ზედმეტი ორგანოს მიერ შემდგომ დარიცხულ და აღიარებულ დავალიანებათა დასაფარავად მიმართავს. განსაკუთრებული შემთხვევაა საინკასო დავალებით არასწორად ჩამოწერილი თანხა: ის გადამხდელს უბრუნდება განცხადებიდან არაუგვიანეს 15 დღისა. ცალკეულ შემთხვევაში ელექტრონულად დეკლარირების დროს შესაძლებელია ზედმეტად გადახდილის ავტომატური დაბრუნებაც; გარდა ამისა, განსაზღვრულ შემთხვევებში, შემოსავლების სამსახურის უფროსის გადაწყვეტილებით, ზედმეტად გადახდილი თანხა შეიძლება დაუბრუნდეს გადამხდელს მოთხოვნის წარდგენის გარეშეც — თუმცა ასეთ ვარაუდზე დაყრდნობა ნაცვლად საკუთარი მოთხოვნის წარდგენისა არ ღირს, რადგან ვადები და პირობები ცალკე განისაზღვრება. გადამხდელის მოთხოვნა შესრულებულად ითვლება მოთხოვნილი თანხის გადახდის მომენტიდან, ხოლო თუ ორგანო მას უსაფუძვლოდ მიიჩნევს, ვალდებულია მიღებიდან 20 დღის ვადაში წარუდგინოს დასაბუთებული შესაგებელი, რომლის გასაჩივრებაც პირს უფლება აქვს.