მუხლი 135 — მუნიციპალიტეტის საზღვრებში სამგზავრო გადაყვანის ნებართვის რეჟიმი
რეგულარული სამგზავრო გადაყვანა მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში ნებართვის საფუძველზე ხდება, და ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა კოდექსის 135-ე მუხლი სწორედ ამ რეჟიმს იცავს. ნორმა ორი შემადგენლობისგან შედგება: პირველი ნაწილი ითვალისწინებს 100 ლარის ოდენობის ჯარიმას მაშინ, როცა გადაყვანა განხორციელდება სანებართვო პირობების დარღვევით, ხოლო მე-2 ნაწილი — იმავე 100 ლარს, როცა გადაყვანა შესაბამისი ნებართვის გარეშე ეწარმოება. თანხა ორივე შემთხვევაში თანაბარია, მაგრამ სამართლებრივი განსხვავება მნიშვნელოვანია: პირობის დარღვევა ნიშნავს, რომ ნებართვა გაქვთ, მაგრამ მის ჩარჩოს გასცდით; ნებართვის გარეშე მუშაობა კი თავად საქმიანობის უკანონოდ წარმოებაა.
მუხლის შენიშვნის პირველი ნაწილი კონტროლის ინტენსივობას განსაზღვრავს: ამ მუხლით გათვალისწინებული დარღვევის გამოვლენის მიზნით კონტროლის განმახორციელებელი — უფლებამოსილი სამსახური, ფიზიკური ან იურიდიული პირი — უფლებამოსილია შემოწმება კალენდარული წლის განმავლობაში ნებისმიერ დროს, შეუზღუდავად. ეს ნიშნავს, რომ ოპერატორისთვის არ არსებობს „უსაფრთხო სეზონი“ — შემოწმება შეიძლება ნებისმიერ რეისზე და ნებისმიერ მარშრუტზე. შენიშვნის მე-2 ნაწილი კი აყალიბებს თანმიმდევრობას: პირველი ნაწილით დაჯარიმების შემდეგ, თუ კონტროლის განმახორციელებელი ნებართვის მფლობელს წერილობით შეატყობინებს სანებართვო პირობების დარღვევის შესახებ და დარღვევა არ აღიფხვრება ნებართვის გამცემის მიერ დადგენულ ვადაში, პასუხისმგებლობა დაეკისრება კოდექსის სხვა მუხლით დადგენილი წესით — ეს მექანიზმი ნებართვის შემდგომ ბედზეც ალაგებს აქცენტს.
135-ის ჯარიმის მექანიკა — 500 ლარის საურავი და გადახდის უზრუნველყოფა
მუხლი 135-ის შენიშვნის მე-3 ნაწილი ამ ჯარიმების შემდგომ ბედს ზუსტად აწესებს: ჯარიმის ნებაყოფლობითი აღსრულებისათვის კოდექსის 290-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ პირს დაერიცხება საურავი 500 ლარის ოდენობით. 290-ე მუხლის პირველი ნაწილი კი ნიშნავს: ჯარიმა უნდა გადაიხადოს დადგენილების ასლის ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში. საურავის დარიცხვიდან 30 დღის ვადაში ჯარიმისა და საურავის გადაუხდელობის შემთხვევაში სამართალდამრღვევის მიმართ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით განხორციელდება ჯარიმისა და საურავის გადახდის უზრუნველყოფის ღონისძიება.
აქ მნიშვნელოვანი დეტალია: 135-ე მუხლის შენიშვნა მართვის უფლების შეჩერებაზე არ მიუთითებს — ის მხოლოდ ფიქსირებული ოდენობის საურავსა და გადახდის უზრუნველყოფის ღონისძიებას ითვალისწინებს. სხვა სიტყვებით, ეს ჯარიმა არ იცვლება მართვის უფლების შეჩერებით: დავალიანება იზრდება 500 ლარით და შემდეგ აღსრულების ძალისხმევას ექვემდებარება. ამიტომ 135-ე მუხლით დაჯარიმებული ოპერატორისთვის გადაწყვეტილების მათემატიკა მარტივია — 100 ლარი დროულად, ან ჯარიმას შემდგომ 500 ლარის საურავი და აღსრულების პროცედურის რისკი.
მუხლი 127¹ — გადაყვანის წესების დარღვევა და უნებართვო საქმიანობა
მუხლი 127¹ უფრო ფართო ნორმაა და საავტომობილო ტრანსპორტით მგზავრთა გადაყვანისა და ტვირთის გადაზიდვის წესებს ეხება. მისი პირველი ნაწილი ითვალისწინებს 100 ლარის ჯარიმას საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი გადაყვანისა და გადაზიდვის წესების დარღვევისას — კოდექსის სხვა მუხლებით ცალ-ცალკე გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა. მგზავრთა გადაყვანასთან პირდაპირ კავშირშია ბავშვთა გადაყვანის უსაფრთხოების წესების დარღვევა — 40 ლარი; სკოლამდელი აღზრდის ან საგანმანათლებლო დაწესებულების ექსკურსიის ფარგლებში მძღოლის ან ხელმძღვანელის მიერ მოთხოვნების შეუსრულებლობა — 200 ლარი, ხოლო ამ ქმედების განმეორება — 400 ლარი. თავად საქმიანობის უკანონო წარმოება მკაცრად არის დასჯადი: საავტომობილო სამგზავრო გადაყვანის ან საერთაშორისო საავტომობილო სატვირთო გადაზიდვის საქმიანობის უნებართვოდ განხორციელება იწვევს 1 000 ლარის ჯარიმას, ხოლო ამ ქმედების განმეორება 1 წლის განმავლობაში — 2 000 ლარს.
საერთაშორისო გადაყვანა-გადაზიდვის კონტექსტში მუხლი კიდევ უფრო მკაცრია: საერთაშორისო ხელშეკრულებებით, შეთანხმებებითა და კონვენციებით დადგენილი წესების დარღვევა 5 000 ლარის ჯარიმას იწვევს. ავტოსადგურის ფუნქციონირება განსაკუთრებული რეგულირების ზონაში მუნიციპალიტეტის მიერ დადგენილი წესების დარღვევით ჯარიმდება მესაკუთრე ფიზიკური პირი 500 ლარით, იურიდიული პირი კი — 1 000 ლარით. პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დარღვევა, რომელსაც ქონების ან ადამიანის სხეულის მსუბუქი დაზიანება მოჰყვა, 250 ლარამდე ზრდის პასუხისმგებლობას. უნებართვო საქმიანობის გამოსავლენად შემოწმება ისევე შეუზღუდავია, როგორც 135-ე მუხლზე — კალენდარული წლის განმავლობაში ნებისმიერ დროს.
127¹-ის მექანიკა — ორმაგი საურავი და 6 თვიანი შეჩერება
მუხლი 127¹-ის შენიშვნა ამ ჯარიმებისთვის სხვაგვარ მექანიკას აწესებს. შენიშვნის პირველი ნაწილის თანახმად, ნებაყოფლობითი აღსრულებისთვის 290-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ ამ მუხლის შენიშვნაში დასახელებული — პირველი, 1¹, 1⁴, 1⁵ და მე-6−მე-7 — ნაწილებით გათვალისწინებული დარღვევის ჩადენისთვის პირს დაერიცხება საურავი დაკისრებული ჯარიმის ორმაგი ოდენობით, მაგრამ არაუმეტეს 500 ლარისა, ხოლო 290-ე მუხლის 1¹ ნაწილით განსაზღვრულ ვადაში ჯარიმის ან საურავის გადაუხდელობისას ჯარიმა სატრანსპორტო საშუალების მართვის უფლების 6 თვით შეჩერებით შეიცვლება. იგივე მექანიკა ვრცელდება ბავშვთა გადაყვანისა და ექსკურსიების შემადგენლობებზეც: ორმაგი საურავი 500 ლარამდე, და გადაუხდელობისას — 6 თვით შეჩერება.
290-ე მუხლის 1¹ ნაწილი ამ ფანჯრის ხანგრძლივობასაც აწესებს: ჯარიმა საურავთან ერთად შეიძლება გადაიხადოს პირველი ნაწილით განსაზღვრული ვადის გასვლიდან 30 დღეში. ასე რომ, ორი მუხლის გზები აქ იყოფა: 135-ე მუხლის ჯარიმაზე საურავი ფიქსირებული 500 ლარია და გადაცვლა არ ხდება, ხოლო 127¹-ის ჯარიმაზე საურავი ორმაგია 500 ლარამდე და გადაუხდელობა მართვის უფლების 6 თვით შეჩერებაში გადაიზრდება. ოპერატორისთვის ეს განსხვავება სტრატეგიულია: ერთი დავა ფინანსური მათემატიკის საკითხია, მეორე — მძღოლის საშუალებით სარგებლობის უნარის საკითხი.
გასაჩივრება — ვის, სად და რომელ ვადაში
ორივე მუხლით გამოტანილი დადგენილება გასაჩივრებადია. კოდექსის 271-ე მუხლის თანახმად, დადგენილება შეუძლია გაასაჩივროს იმ პირმა, რომლის მიმართაც არის გამოტანილი, დაზარალებულმა ან ოქმის შემდგენმა. 272-ე მუხლი წესს აწესებს: ჯარიმის სახით სახდელის დადების შესახებ დადგენილება ჯერ ზემდგომ ორგანოში საჩივრდება, მისი გადაწყვეტილება კი — სასამართლოში. საჩივარი შეიტანება იმ ორგანოში, რომელმაც დადგენილება გამოიტანა, და საქმესთან ერთად 3 დღის ვადაში გადაეგზავნება განმხილველს. სახელმწიფო ბაჟი არ გადახდება, მაგრამ გასაჩივრება აღსრულებას არ აჩერებს — თუ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
ვადას 273-ე მუხლი აწესებს: დადგენილება შეიძლება გასაჩივრდეს მისი მხარისთვის ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში, და საპატიო მიზეზით გაცდენისას ვადა აღდგენადია. სანებართვო საქმეებზე ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: დადგენილების საფუძველზე ხშირად დგება შემდგომი ადმინისტრაციული ნაბიჯებიც, და გასაჩივრების ვადის გამოტოვება მთელ პოზიციას ასუსტებს.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენია ჯარიმა ნებართვის გარეშე მუშაობისათვის?
მუხლი 135-ის მე-2 ნაწილით — 100 ლარი. მუხლი 127¹-ით კი საავტომობილო სამგზავრო გადაყვანის საქმიანობის უნებართვოდ განხორციელება 1 000 ლარით ისჯება, ხოლო განმეორება 1 წლის განმავლობაში — 2 000 ლარით.
როგორ იწერება საურავი მუხლი 135-ის ჯარიმაზე?
30-დღიანი სავალდებულო ვადის გასვლის შემდეგ დაერიცხება 500 ლარის ფიქსირებული საურავი, და კიდევ 30 დღის განმავლობაში გადაუხდელობისას განხორციელდება გადახდის უზრუნველყოფის ღონისძიება. მართვის უფლების შეჩერება ამ მუხლზე არ გათვალისწინებულა.
ხდება თუ არა მართვის უფლების შეჩერება მუხლი 127¹-ის ჯარიმაზე?
დიახ: საურავი ორმაგი ოდენობით, მაგრამ არაუმეტეს 500 ლარისა, იწერება და თუ ჯარიმა ან საურავი დადგენილ ვადაში არ გადაიხდება, ჯარიმა შეიცვლება მართვის უფლების 6 თვით შეჩერებით. გადახდის დამატებითი ფანჯარა 30 დღეა.
როდის შეიძლება ოპერატორის შემოწმება?
როგორც მუხლი 135-ის, ისე მუხლი 127¹-ის უნებართვო საქმიანობის შემადგენლობებზე — კალენდარული წლის განმავლობაში ნებისმიერ დროს, შეუზღუდავად. შემოწმების დაგეგმვა ოპერატორის კონტროლს არ ექვემდებარება.
რა ვადაში შეიძლება დადგენილების გასაჩივრება?
ჩაბარებიდან 10 დღეში, ბაჟის გარეშე. ჯარიმის დადგენილება ჯერ ზემდგომ ორგანოში საჩივრდება, შემდეგ — სასამართლოში. გასაჩივრება აღსრულებას ავტომატურად არ აჩერებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე გაერთიანებული იურისტები სამგზავრო გადაყვანის ოპერატორებს ეხმარებიან მთელ ციკლში: შევაფასებთ დადგენილების კვალიფიკაციას მუხლი 135-ისა და მუხლი 127¹-ის ჭრილში, გადავამოწმებთ სანებართვო პირობებთან დავის ფაქტობრივ საფუძვლებს, დავაგეგმავთ ჯარიმისა და საურავის გადახდის გრაფიკს ორი სხვადასხვა მექანიკის გათვალისწინებით და ვადამდე მოგამზადებთ გასაჩივრს ზემდგომ ორგანოსთან და სასამართლოში. დაგვიკავშირდით როგორც შემოწმებამდე, ისე დადგენილების მიღების შემდეგ — პირველივე კონსულტაციაზე მიიღებთ კონკრეტულ ვადებსა და თანხებზე დაყრდნობილ სამოქმედო გეგმას Legal.ge-ზე.