სამხედრო წოდებათა შემადგენლობა
თავდაცვის კოდექსი სამხედრო წოდებებს შემადგენლობების მიხედვით ანაწილებს: რიგითების შემადგენლობაში შედის რიგითი და I კლასის რიგითი; კაპრალებისაში — კაპრალი და კაპრალ-სპეციალისტი; სერჟანტებისაში — უმცროსი სერჟანტი, სერჟანტი, უფროსი სერჟანტი, მასტერ-სერჟანტი და მთავარი სერჟანტი. ოფიცრების შემადგენლობა სამ ფენად იყოფა: უმცროსი ოფიცრები (ლეიტენანტი, უფროსი ლეიტენანტი, კაპიტანი), უფროსი ოფიცრები (მაიორი, ვიცე-პოლკოვნიკი, პოლკოვნიკი) და უმაღლესი ოფიცრები (ბრიგადის გენერალი, გენერალ-მაიორი, გენერალ-ლეიტენანტი, გენერალი). წოდებრივი დაქვემდებარების საკითხები სამხედრო წესდებებით წესრიგდება.
პირველი წოდების მინიჭების შემთხვევები
რიგითის სამხედრო წოდება ენიჭება წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში ჩარიცხულ პირს, სამხედრო სასწავლებელში ჩარიცხულ იუნკერს, საკონტრაქტო სამსახურში მყოფ და რეზერვში ჩარიცხულ პირს — თითოეულს, თუ სხვა წოდება არ აქვს — და სტუდენტების ნებაყოფლობითი სამხედრო მომზადების პროგრამის დამსრულებელს. უმცროსი სერჟანტის წოდება ენიჭება შესაბამისი კურსის, რეზერვის უმცროსი ოფიცრის პროგრამის (ბაკალავრის ხარისხის არმქონეს) ან 11-თვიანი სავალდებულო სამსახურის გავლის შემდეგ, თუ პირი სერჟანტების კურსს გაივლიდა და შესაბამის თანამდებობაზე იყო დანიშნული.
ლეიტენანტის წოდების გზებიც ზუსტად არის ჩამოყალიბებული: სამხედრო სასწავლებლის ბაკალავრიატის დამსრულება; აკადემიური ხარისხი და უმცროსი ოფიცრის საკანდიდატო პროგრამა; რეზერვის უმცროსი ოფიცრის პროგრამა ბაკალავრის ხარისხით (ან ხარისხის დოკუმენტის წარდგენით 5 წლის ვადაში, 35 წლამდე); ან 11-თვიანი სამსახური უმცროსი ოფიცრების მომზადების პროგრამითა და შესაბამისი თანამდებობით, ხარისხით — სამსახურის დასრულებისას ან 10 წლის ვადაში, 35 წლამდე.
მორიგი წოდების ვადები
მორიგი წოდებისთვის დადგენილია სამხედრო სამსახურის ზუსტი ვადები: რიგითიდან I კლასის რიგითამდე — 1 წელი; I კლასის რიგითიდან კაპრალამდე — 1 წელი; უმცროსი სერჟანტიდან სერჟანტამდე — 3 წელი; სერჟანტიდან უფროს სერჟანტამდე — 4 წელი; უფროსი სერჟანტიდან მასტერ-სერჟანტამდე — 4 წელი; მასტერ-სერჟანტიდან მთავარ სერჟანტამდე — 5 წელი; ლეიტენანტიდან უფროს ლეიტენანტამდე — 2 წელი; უფროსი ლეიტენანტიდან კაპიტნამდე — 3 წელი; კაპიტნიდან მაიორამდე — 4 წელი; მაიორიდან ვიცე-პოლკოვნიკამდე — 5 წელი; და ვიცე-პოლკოვნიკიდან პოლკოვნიკამდე — 6 წელი. ოფიცრის მორიგი უმაღლესი წოდებისთვის ვადა არ დგინდება, ხოლო აქტიურ რეზერვში მყოფისთვის ვადა მინიმალურზე ორჯერ მეტია.
მინიჭების წესი და უმაღლესი წოდებები
მორიგი წოდება ენიჭება თანამიმდევრულად, საფეხურის გამოტოვების გარეშე, თუ ერთდროულად არსებობს: დადგენილი ვადის გავლა, კვალიფიკაციური მოთხოვნების დაკმაყოფილება, ფაქტობრივ წოდებაზე მაღალი საშტატო კატეგორიის თანამდებობა და, ცენტრალიზებული კატეგორიებისთვის, შერჩევის საბჭოს დადებითი გადაწყვეტილება. პირველი უმაღლესი წოდება შეიძლება მიენიჭოს პოლკოვნიკს, თუ მას 2 წლის განმავლობაში ეკავა პოლკოვნიკის თანამდებობა და 1 წლის განმავლობაში — უმაღლესი ოფიცრის საშტატო კატეგორიის თანამდებობა. წოდებას, გარდა უმაღლესისა, ანიჭებს მინისტრი; ოფიცრის უმაღლეს წოდებას — საქართველოს პრეზიდენტი პრემიერ-მინისტრის თანახელმოწერით, კანდიდატურას წარადგენს მინისტრი. ვადამდე მინიჭება დასაშვებია მხოლოდ საომარი მდგომარეობის დროს.
წოდების ჩამორთმევა
წოდების დაკარგვის ერთადერთი კანონიერი გზა სასამართლოა: სასამართლოს გადაწყვეტილებით პირს სამხედრო წოდება ჩამოერთმევა სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. ჩამორთმევისას პირს შეუწყდება სამხედრო სამსახურთან დაკავშირებით წარმოშობილი სოციალური გარანტიებით სარგებლობის უფლება — ეს ორი შედეგი ერთად მუშაობს და პრაქტიკულად ყველაზე მძიმე შედეგებს ქმნის. ამიტომ წოდებასთან დაკავშირებული სისხლისსამართლებრივი დავისას დაცვის სტრატეგია ყოველთვის გათვალისწინებული უნდა იყოს სოციალური გარანტიების ბედიც — წოდების შენარჩუნება ხშირად მთელი ოჯახის მატერიალურ საფუძველს ნიშნავს.
წოდებრივი კარიერის დაგეგმვა ამ ვადების ცოდნით იწყება: მოსამსახურე წინასწარ ხედავს, რომელი საფეხური როდის ექნება მისაწვდომი, და რომელი პირობები — კვალიფიკაცია, საშტატო კატეგორია, შერჩევის საბჭო — უნდა დააკმაყოფილოს. რეზერვისტებისთვის გაორმაგებული ვადები ცალკე გეგმას ითხოვს, ხოლო უმაღლესი ოფიცრის კარიერა საერთოდ სხვა ლოგიკით ვითარდება, სადაც გადაწყვეტილება სახელმწიფოს უმაღლეს დონეზე იღება. სწორად დაგეგმილი კარიერა დავისგან იცავს და სამსახურებრივ პერსპექტივას წინასწარ განსაზღვრავს. დეტალური დელეგაციაც გასათვალისწინებელია: წოდებრივი დაწინაურების წესი, პროცედურები და ცენტრალიზებული კატეგორიების ნუსხა, რომლებიც შერჩევის საბჭოს გადაწყვეტილებით ცენტრალიზებულად წინაურდება, მინისტრის ნორმატიული აქტით წყდება და პერიოდულად ახლდება.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენი წელი სჭირდება წოდების ცვლას?
რიგითებში და კაპრალამდე — 1 წელი ყოველი საფეხურისთვის; სერჟანტებში — 3-დან 5 წლამდე; ოფიცრებში — 2-დან 6 წლამდე; აქტიურ რეზერვში ვადები ორჯერ მეტია.
შეიძლება თუ არა საფეხურის გამოტოვება?
არა — მორიგი წოდება თანამიმდევრულად ენიჭება; ვადამდე მინიჭება მხოლოდ საომარ მდგომარეობაშია დასაშვები.
ვინ ანიჭებს უმაღლეს წოდებას?
ოფიცრის უმაღლეს წოდებას პრეზიდენტი ანიჭებს პრემიერ-მინისტრის თანახელმოწერით, მინისტრის წარდგინებით; პირველი უმაღლესი წოდება მოითხოვს 2 წელი პოლკოვნიკის თანამდებობაზე და 1 წელი უმაღლესი ოფიცრის კატეგორიაზე.
როდის ჩამოერთმევა წოდება?
მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით, სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, და ამასთან ერთად წყდება სოციალური გარანტიები.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი დაგეხმარებით წოდებრივ საკითხებში: მინიჭების უფლების შეფასება, ვადებისა და მოთხოვნების გაანგარიშება, დავის მომზადება და გასაჩივრება. გვიწერეთ — შევაფასებთ თქვენს სამსახურებრივ სიტუაციას კანონის ჭრილში.