საქართველოში ტერმინი „ალიმენტი“ საზოგადოებაში ძირითადად ასოცირდება ბავშვის რჩენის ვალდებულებასთან, თუმცა კანონმდებლობა ასევე ითვალისწინებს მეუღლის (მათ შორის ყოფილი მეუღლის) რჩენის ვალდებულებას, რაც დასავლურ პრაქტიკაში ცნობილია როგორც Spousal Support. ეს არის სამართლებრივი მექანიზმი, რომელიც ავალდებულებს ერთ მეუღლეს, ფინანსურად დაეხმაროს მეორეს ქორწინების განმავლობაში ან განქორწინების შემდეგ გარკვეული პერიოდით. განსხვავებით ბავშვის ალიმენტისგან, რომელიც თითქმის ავტომატურია, მეუღლის რჩენა დამოკიდებულია მკაცრად გაწერილ კანონისმიერ წინაპირობებზე. ძირითადი პრინციპი ეფუძნება სოლიდარობასა და დახმარების ვალდებულებას, როდესაც ერთ-ერთი მეუღლე არის შრომისუუნარო ან მატერიალურად გაჭირვებული.
მეუღლის ალიმენტის მოთხოვნა ხშირად ხდება რთული დავის საგანი, რადგან მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს არა მხოლოდ თავისი გაჭირვება, არამედ მეორე მხარის გადახდისუნარიანობაც. ამ ტიპის საქმეებში კვალიფიციური იურისტის ჩართულობა აუცილებელია, რათა სწორად შეფასდეს სარჩელის პერსპექტივა და მოხდეს სათანადო მტკიცებულებების წარდგენა სასამართლოში. Legal.ge გეხმარებათ იპოვოთ სპეციალისტები, რომლებიც ერკვევიან საოჯახო სამართლის ამ სპეციფიკურ ნიუანსებში.
რას მოიცავს მეუღლის ალიმენტის მომსახურება?
ეს სერვისი ფარავს მეუღლის (და არა მხოლოდ ბავშვის) სასარგებლოდ ალიმენტის დაკისრების პროცესს:
- უფლებამოსილების შეფასება: იმის დადგენა, აკმაყოფილებს თუ არა კლიენტი კანონით გათვალისწინებულ კრიტერიუმებს (შრომისუუნარობა, ორსულობა, ბავშვის მოვლა) ალიმენტის მისაღებად.
- სარჩელის მომზადება: სასამართლოში სარჩელის შეტანა მეუღლის ან ყოფილი მეუღლის წინააღმდეგ რჩენის დაკისრების მოთხოვნით.
- მოლაპარაკება: განქორწინების პროცესში შეთანხმების მიღწევა ფინანსურ მხარდაჭერაზე, რაც შეიძლება იყოს ერთჯერადი კომპენსაცია ან პერიოდული გადასახადი.
- შშმ მეუღლის დაცვა: სპეციალური მხარდაჭერა იმ პირებისთვის, რომლებიც ქორწინების პერიოდში გახდნენ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე და საჭიროებენ მუდმივ მზრუნველობას.
- დაცვა უსაფუძვლო მოთხოვნისგან: მოპასუხე მხარის დაცვა, თუ ყოფილი მეუღლე უსაფუძვლოდ ითხოვს ალიმენტს, როდესაც მას შეუძლია საკუთარი თავის რჩენა.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები
მეუღლის რჩენის ვალდებულება წარმოიშობა კონკრეტულ სცენარებში:
პირველი სცენარია ორსულობა და ბავშვის მოვლა. კანონმდებლობით, მეუღლეს (ყოფილსაც) აქვს უფლება მოითხოვოს ალიმენტი ორსულობის პერიოდში და ბავშვის დაბადებიდან 3 წლის განმავლობაში, თუ ის უვლის ბავშვს და არ აქვს საკმარისი შემოსავალი.
მეორე შემთხვევაა შრომისუუნარობა. თუ მეუღლე გახდა შრომისუუნარო ქორწინების განმავლობაში ან განქორწინებიდან 1 წლის მანძილზე, მას შეუძლია მოითხოვოს დახმარება ყოფილი მეუღლისგან, თუ ამ უკანასკნელს აქვს შესაბამისი სახსრები.
მესამე სცენარია შშმ ბავშვის მოვლა. მეუღლე, რომელიც უვლის საერთო შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვს და ამის გამო ვერ მუშაობს, უფლებამოსილია მოითხოვოს რჩენა.
მეოთხე სიტუაციაა ხანგრძლივი ქორწინება. იშვიათ შემთხვევაში, სასამართლომ შეიძლება გაითვალისწინოს ხანგრძლივი ქორწინება და მეუღლის ასაკი (საპენსიო ასაკი), თუმცა ქართული პრაქტიკა ამ მხრივ უფრო მკაცრია, ვიდრე ევროპული.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
მეუღლის რჩენის საკითხები რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით:
- სამოქალაქო კოდექსი (მუხლები 1182-1186): ადგენს მეუღლეთა ურთიერთრჩენის ვალდებულებას. მუხლი 1182 კონკრეტულად განსაზღვრავს, რომ დახმარების მიღების უფლება აქვს შრომისუუნარო მეუღლეს, რომელიც მატერიალურ დახმარებას საჭიროებს.
- მუხლი 1185: განსაზღვრავს ალიმენტის გადახდის ვადებს და პირობებს, როდის შეიძლება სასამართლომ გაათავისუფლოს მეუღლე გადახდისგან (მაგ. ხანმოკლე ქორწინება ან ღირსეული ქცევის დარღვევა).
- სასამართლო პრაქტიკა: უზენაესი სასამართლოს განმარტებები მნიშვნელოვანია „მატერიალური დახმარების საჭიროების“ ცნების დასაზუსტებლად.
პროცესის მიმდინარეობა და ეტაპები
პროცესი იწყება კლიენტის მდგომარეობის სამედიცინო და ფინანსური შემოწმებით. ადვოკატი აგროვებს ცნობებს შრომისუუნარობის, შემოსავლების არარსებობისა და მოპასუხის ქონებრივი მდგომარეობის შესახებ. სარჩელი შედის სასამართლოში. მოსამართლე აფასებს ორ ფაქტორს: მოსარჩელის საჭიროებას და მოპასუხის შესაძლებლობას. განსხვავებით ბავშვის ალიმენტისგან, აქ სასამართლოს აქვს ფართო დისკრეცია, უარი თქვას მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, თუ ჩათვლის, რომ მეუღლეს შეუძლია თავის რჩენა ან ქორწინება იყო ძალიან ხანმოკლე.
რატომ Legal.ge?
მეუღლის ალიმენტი (Spousal Support) საქართველოში ნაკლებად გავრცელებული პრაქტიკაა და ბევრმა არც კი იცის ამ უფლების შესახებ. Legal.ge გაძლევთ საშუალებას დაუკავშირდეთ ადვოკატებს, რომლებმაც იციან, როგორ გამოიყენონ კანონის ეს მუხლები თქვენს სასარგებლოდ. ჩვენ დაგეხმარებით სამართლიანი ფინანსური მხარდაჭერის მოპოვებაში რთულ ცხოვრებისეულ ეტაპზე.
განახლდა: ...