ხელშეკრულების შესრულების სამართალწარმოება არის სამოქალაქო სამართლის ერთ-ერთი ყველაზე კომპლექსური მიმართულება. ის განსხვავდება მარტივი ვალის ამოღებისგან იმით, რომ დავის საგანი ხშირად არის არა ფული, არამედ კონკრეტული ქმედების განხორციელება. მაგალითად: მშენებელმა არ დაასრულა სახლი, მიმწოდებელმა არ მოიტანა საქონელი, ან პარტნიორმა არ შეასრულა ნაკისრი არაფულადი ვალდებულება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ადგენს პრინციპს Pacta sunt servanda (ხელშეკრულება უნდა შესრულდეს), რაც ნიშნავს, რომ მხარეს უფლება აქვს მოითხოვოს ვალდებულების შესრულება ნატურით (Specific Performance), ან შესრულების შეუძლებლობის შემთხვევაში — ზიანის ანაზღაურება.
ასეთი დავები მოითხოვს ხელშეკრულების პირობების ღრმა ანალიზს, რადგან ხშირად შესრულება დამოკიდებულია მრავალ ფაქტორზე, ვადებსა და ხარისხის სტანდარტებზე. იურისტის ამოცანაა დაამტკიცოს, რომ მოპასუხემ დაარღვია კონტრაქტი და აიძულოს სასამართლო, დაავალდებულოს მას ქმედების განხორციელება (მაგ. საბუთების გადაცემა, ნაკლის გამოსწორება) ან ფულადი კომპენსაციის გადახდა. Legal.ge გაძლევთ წვდომას ადვოკატებთან, რომლებიც დაგეხმარებიან თქვენი სახელშეკრულებო უფლებების დაცვაში და კონტრაქტის პირობების რეალურ ცხოვრებაში აღსრულებაში.
რას მოიცავს ხელშეკრულების შესრულების დავები?
ეს სერვისი ფარავს ყველა სახის დავას, რომელიც უკავშირდება ვალდებულების არაჯეროვან შესრულებას:
- ვალდებულების იძულებითი შესრულება: სასამართლოში სარჩელის შეტანა მოთხოვნით, რომ მოპასუხემ შეასრულოს კონკრეტული ქმედება (მაგ. დაასრულოს მშენებლობა, გადააფორმოს ქონება).
- ხარისხთან დაკავშირებული დავები: დავა იმ შემთხვევაში, როდესაც სამუშაო შესრულდა, მაგრამ უხარისხოდ (ნაკლიანი შესრულება). მოთხოვნა ნაკლის გამოსწორებაზე ან ფასის შემცირებაზე.
- ვადების დარღვევა: კომპენსაციისა და პირგასამტეხლოს მოთხოვნა შესრულების ვადების გადაცილების გამო.
- ზიანის ანაზღაურება: ხელშეკრულების შეუსრულებლობით გამოწვეული პირდაპირი და არაპირდაპირი ზიანის (მიუღებელი შემოსავლის) დათვლა და მოთხოვნა.
- ხელშეკრულების მოშლა: კონტრაქტის შეწყვეტა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა (რესტიტუცია), თუ შესრულება აზრს კარგავს.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები
შესრულების დავები ხშირად გვხვდება შემდეგ სექტორებში:
პირველი სცენარია „სამშენებლო დავა“. დეველოპერმა დააგვიანა კორპუსის ჩაბარება 2 წლით. მყიდველი ითხოვს ბინის ჩაბარებას და დაგვიანებული პერიოდისთვის ქირის კომპენსაციას ან პირგასამტეხლოს.
მეორე შემთხვევაა „უძრავი ქონების რეგისტრაცია“. მხარეებმა დადეს ნასყიდობის ხელშეკრულება, მყიდველმა გადაიხადა ფული, მაგრამ გამყიდველი თავს არიდებს საჯარო რეესტრში მისვლას და ქონების გადაფორმებას. სასამართლოს შეუძლია ცნოს მყიდველი მესაკუთრედ გამყიდველის ნების წინააღმდეგ.
მესამე სცენარია „უხარისხო სერვისი“. IT კომპანიამ შეუკვეთა პროგრამული უზრუნველყოფა, შემსრულებელმა ჩააბარა პროდუქტი, რომელიც არ მუშაობს გამართულად. დამკვეთი ითხოვს ხარვეზების გამოსწორებას საკუთარი ხარჯების გარეშე.
მეოთხე სიტუაციაა „მიწოდების ჩაშლა“. ქარხანამ შეუკვეთა ნედლეული, რომელიც არ მოვიდა დროულად, რამაც გამოიწვია წარმოების გაჩერება. ქარხანა ითხოვს არა მხოლოდ ნედლეულს, არამედ გაჩერებით მიღებული ზარალის ანაზღაურებას.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
ეს სფერო რეგულირდება სამოქალაქო კოდექსის ვალდებულებითი სამართლის ნაწილით:
- მუხლი 361: ადგენს ვალდებულების ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად შესრულების პრინციპს.
- მუხლი 394: განსაზღვრავს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას ვალდებულების დარღვევისას.
- მუხლი 405: არეგულირებს ხელშეკრულებიდან გასვლის (მოშლის) უფლებას დამატებითი ვადის დაწესების შემდეგ.
პროცესის მიმდინარეობა და ეტაპები
პირველი ნაბიჯი არის „დამატებითი ვადის“ მიცემა. კანონი მოითხოვს, რომ კრედიტორმა მისცეს მოვალეს გონივრული დრო ხარვეზის გამოსასწორებლად. თუ ამ ვადაში შედეგი არ დადგა, ადვოკატი ამზადებს სარჩელს. სასამართლო პროცესზე ხშირად ინიშნება ექსპერტიზა (მაგ. მშენებლობის ხარისხის ან ზიანის ოდენობის დასადგენად). გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, აღმასრულებელი აიძულებს მოპასუხეს შეასრულოს მოქმედება (მაგ. ხელი მოაწეროს დოკუმენტს) ან გადაიხადოს ფულადი კომპენსაცია.
რატომ Legal.ge?
ხელშეკრულების დარღვევა ხშირად დიდ ფინანსურ ზარალს იწვევს. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ადვოკატებს, რომლებმაც იციან, როგორ აქციონ ფურცელზე დაწერილი პირობა რეალურ შედეგად. ჩვენ დაგეხმარებით თქვენი ინვესტიციისა და უფლებების დაცვაში.
განახლდა: ...