ხელშეკრულების შესრულების იძულება — სასამართლო გზა
როდესაც კონტრაგენტი ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებას არ ასრულებს, მისი იძულება საქართველოში სასამართლოსა და აღმასრულებელ წარმოებაზე გადის. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ამ გზას მკაფიოდ აწესრიგებს: რა უნდა შეიცავდეს სარჩელი, რომელ შემთხვევებში თქვის მოსამართლე მის მიღებაზე უარს, როგორ უზრუნველყოფა სარჩელი გადაწყვეტილების მომავალი აღსრულება და როდის ხდება გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულება დასაშვები. ეს გვერდი ამ ოთხ ეტაპს ხსნის კოდექსის შესაბამისი ნორმების საფუძველზე — თითოეული დეტალი პირდაპირ კანონის ტექსტიდან მოდის.
პრაქტიკული თვალსაზრისით ეს პროცესი ოთხ ნაბიჯად ჩაილაგება: სარჩელის სწორად შედგენა, მისი მიღების ეტაპის გავლა, საჭიროების შემთხვევაში — სარჩელის უზრუნველყოფა და ბოლოს — ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულება. თითოეულ ეტაპზე არსებობს ფორმალური მოთხოვნები, რომლების უყურადღებობამ შეიძლება დრო და ხარჯი დაგვაკარგოს.
სარჩელის შინაარსი — რა უნდა ეწეროს მოთხოვნას
სარჩელში უნდა აღინიშნოს: სასამართლოს დასახელება; მოსარჩელის, მისი წარმომადგენლის, მოპასუხის, მოწმისა და სხდომაზე მოსაწვევი სხვა პირის სახელი, გვარი ან სახელწოდება, ძირითადი და ალტერნატიული მისამართები, ტელეფონის ნომრები და ელექტრონული ფოსტა — იურიდიული პირის, ინდივიდუალური მეწარმის ან წარმომადგენლისთვის ეს მონაცემები სავალდებულოა; დავის საგანი; სარჩელის ფასი; კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზეც მოსარჩელე ამყარებს მოთხოვნებს; დამადასტურებელი მტკიცებულებები; მოსარჩელის მოთხოვნა და მისი სამართლებრივი საფუძვლები; არსებობის შემთხვევაში — შუამდგომლობები; დართული დოკუმენტების ნუსხა; მოსაზრება ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვისა და სასამართლო მედიაციის თაობაზე.
სარჩელს უნდა დაერთოს წარმომადგენლის უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი, სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი დედანი და სარჩელში მითითებული ყველა მტკიცებულება; საპატიო მიზეზით წარდგენის შეუძლებლობისას ამის შესახებ სარჩელშივე უნდა მიეთითოს და შეიძლება გონივრული ვადის მოთხოვნა. სასამართლოს წარედგინება სარჩელისა და თანდართული დოკუმენტების იმდენი ასლი, რამდენიც მოპასუხეა, და სარჩელს ხელს აწერს მოსარჩელე ან უფლებამოსილი წარმომადგენელი. სარჩელში შეიძლება მითითებული იყოს ადამიანის უფლებათა დაცვის კონვენციის ნორმები და ევროპული სასამართლოს პრეცედენტებიც.
სარჩელის მიღებაზე უარი — 5 დღიანი კონტროლი
მოსამართლე სარჩელის ჩაბარებიდან 5 დღის ვადაში არ მიიღებს სარჩელს, თუ ის არ ექვემდებარება სასამართლო უწყებას, ან თუ არსებობს სასამართლოს გადაწყვეტილება ან განჩინება იმავე საგანზე არსებულ სარჩელზე უარის თქმის, სარჩელის ცნობის ან მხარეთა მორიგების დამტკიცების შესახებ, ანდა სანოტარო მედიაციის ფარგლებში სანოტარო წესით დადასტურებული მორიგების აქტი. ანუ უწყებითობა და იგივე დავის არსებობა ფორმალურ ბარიერებს წარმოადგენს, და სარჩელის მომზადებისას ამ გარემოებების წინასწარ შემოწმება მნიშვნელოვნად ამცირებს უარის რისკს.