პოსტსაქორწინო ხელშეკრულების ცნება და დადების დრო
პოსტსაქორწინო ხელშეკრულება საქორწინო ხელშეკრულების ის სახეა, რომელიც ქორწინების რეგისტრაციის შემდეგ იდება. სამოქალაქო კოდექსის 1172-ე მუხლის თანახმად, მეუღლეებს შეუძლიათ დადონ საქორწინო ხელშეკრულება, რომლითაც განისაზღვრება მათი ქონებრივი უფლებები და მოვალეობები როგორც ქორწინების განმავლობაში, ისე განქორწინებისას. დადების დრო კანონით თავისუფლად არის დატოვებული: 1173-ე მუხლის თანახმად, საქორწინო ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს როგორც ქორწინების რეგისტრაციამდე, ისე მისი რეგისტრაციის შემდეგ ნებისმიერ დროს. განსხვავება მხოლოდ ძალაში შესვლაშია: ქორწინების რეგისტრაციამდე დადებული ხელშეკრულება ძალაში შედის ქორწინების რეგისტრაციიდან, ხოლო დაქორწინებულ მეუღლეთა შეთანხმება დადების მომენტიდანვე მოქმედებს.
ეს ნიშნავს, რომ უკვე დარეგისტრირებული ქორწინების მქონე პირებს ქონებრივი ურთიერთობების ახლებურად გაწყობის საშუალება აქვთ: შესაძლებელია არსებული წესრიგის შეცვლა, ახალი ქონების ხელშეკრულების ფარგლებში მოქცევა ანდა საერთო რეჟიმისგან სრული განცალკევება. ასეთი გადაწყვეტილების მიღებას განქორწინების ან მემკვიდრეობის დაგეგმვის პროცესში ხშირად გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს, რადგან ხელშეკრულება წინასწარ განსაზღვრავს, ვის რა ეკუთვნის და ვის რა ეკისრება.
მხარდაჭერის მიმღებ მეუღლესთან დაკავშირებული განსაკუთრებული წესები
კანონი განსაკუთრებულ დაცვას უზღუდავს მხარდაჭერის მიმღებ პირს. თუ ერთ-ერთი მეუღლე მხარდაჭერის მიმღებია, საქორწინო ხელშეკრულება ქორწინების რეგისტრაციამდე უნდა დაიდოს. ამ დროს ხელშეკრულების დადების პროცესში აუცილებელია მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს, აგრეთვე მხარდამჭერის ჩაბმა იმ ნაწილში, რომელიც განსაზღვრულია სასამართლოს შესაბამისი გადაწყვეტილებით. მხარდაჭერის მიმღებთან დადებული ხელშეკრულების შესრულებისას მხარდამჭერის მიერ თავისი მოვალეობების განხორციელებაზე ზედამხედველობისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს.
ამასთან, მხარდაჭერის მიმღებთან დადებული საქორწინო ხელშეკრულება იმაზე მეტად არ უნდა ზღუდავდეს მის ქონებრივ უფლებებს, ვიდრე ეს განსაზღვრულია სასამართლოს შესაბამისი გადაწყვეტილებით. თუ ხელშეკრულება მხარდამჭერსა და მხარდაჭერის მიმღებს შორის იდება, მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანო მხარდაჭერის მიმღებს ხელშეკრულების დადების პროცესში დროებით მხარდამჭერად საკუთარ უფლებამოსილ პირს უნიშნავს. ეს წესები ერთად იცავს დაუცველ მხარეს იმ შეთანხმებისაგან, რომელიც მის ინტერესებს ზიანს მიაყენებდა.
ხელშეკრულების ფორმა და შინაარსი
ფორმის მხრივ კანონი მკაფიოა: სამოქალაქო კოდექსის 1174-ე მუხლის თანახმად, საქორწინო ხელშეკრულება იდება წერილობით და დასტურდება სანოტარო წესით. წერილობითი ფორმისა და ნოტარიული დადასტურების გარეშე დადებული შეთანხმება საქორწინო ხელშეკრულებად არ ჩაითვლება, ამიტომ პოსტსაქორწინო გარიგების გაფორმებისას ნოტარიუსთან ვიზიტი აუცილებელი ეტაპია. ნოტარიუსი ადასტურებს არა მხოლოდ ხელშეკრულების ფაქტს, არამედ მხარეთა ნების გამოვლენასაც, რაც მოგვიანებით, დავის აღძვრის შემთხვევაში, მტკიცებულებითი ძალის მატარებელი ხდება.
შინაარსობრივი შესაძლებლობები ფართოა. სამოქალაქო კოდექსის 1176-ე მუხლის თანახმად, საქორწინო ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს როგორც უკვე არსებულ, ისე მომავალში შეძენილ ქონებაზე. ხელშეკრულებით მეუღლეებს შეუძლიათ შეცვალონ მეუღლეთა საერთო საკუთრებისათვის კანონით დადგენილი წესი. ისინი შეიძლება გააერთიანონ მთელი თავიანთი ქონება, რომელშიც ჩაირიცხება ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონებაც — ეს გაერთიანებული ქონება საერთო ქონება ხდება — ანდა მთლიანად ან ნაწილობრივ თქვან უარი ასეთ გაერთიანებაზე და დაადგინონ თითოეულის წილობრივი ან განცალკევებული საკუთრება ქონებაზე. ასე მეუღლეები ამორჩევნიან კანონით ნაგულისხმევ რეჟიმს და ქონებას იმ წესით განაწილებენ, რომელიც მათ საკუთარ ინტერესებს უკეთესად შეესაბამება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ეს შესაძლებლობა ერთნაირად ვრცელდება არსებულ და მომავალ ქონებაზე: ხელშეკრულება წინასწარ განსაზღვრავს იმ აქტივების სტატუსსაც, რომლებიც ჯერ არ არსებობს.
ხელშეკრულების პირობების შეცვლა სასამართლოს მიერ
დადებული ხელშეკრულება სტატიკური არ რჩება: ცხოვრებისეული გარემოებების შეცვლას შეიძლება მოყვეს ის, რომ თავდაპირველად თანასწორუფლებიანი პირობები ერთ-ერთ მეუღლეს უკიდურესად არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს. სამოქალაქო კოდექსის 1181-ე მუხლი ამ სიტუაციაზე პასუხობს: დაინტერესებული მეუღლის განცხადების საფუძველზე, პატივსადები მიზეზების არსებობისას, სასამართლოს შეუძლია შეცვალოს საქორწინო ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებიც უკიდურესად არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ერთ-ერთ მეუღლეს. ეს ნორმა წონასწორობას ქმნის — ხელშეკრულების თავისუფლება მნიშვნელოვანია, მაგრამ კანონი მეუღლეს გადაჭრით დაუცველ მდგომარეობაში არ ტოვებს. სასამართლოს ჩარევისთვის საჭიროა როგორც დაინტერესებული მეუღლის განცხადება, ისე პატივსადები მიზეზების არსებობა, და ეს გარემოებები მხარემ უნდა დაასაბუთოს.
ხშირად დასმული კითხვები
შეიძლება თუ არა საქორწინო ხელშეკრულების დადება ქორწინების შემდეგ?
დიახ. საქორწინო ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს როგორც ქორწინების რეგისტრაციამდე, ისე მისი რეგისტრაციის შემდეგ ნებისმიერ დროს; განსხვავება მხოლოდ ძალაში შესვლის მომენტშია.
რომელი ფორმაა აუცილებელი?
საქორწინო ხელშეკრულება იდება წერილობით და დასტურდება სანოტარო წესით. სხვაგვარად გაფორმებული შეთანხმება ამ ხელშეკრულების ძალას არ იძენს.
შეიძლება თუ არა ხელშეკრულება მომავალ ქონებაზე?
დიახ. საქორწინო ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს როგორც უკვე არსებულ, ისე მომავალში შეძენილ ქონებაზე.
რა ხდება, თუ ხელშეკრულების პირობები ერთ-ერთ მეუღლეს უკიდურესად არახელსაყრელია?
დაინტერესებული მეუღლის განცხადების საფუძველზე, პატივსადები მიზეზების არსებობისას, სასამართლოს შეუძლია ამ პირობების შეცვლა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
პოსტსაქორწინო ხელშეკრულება ქონების სხვა დოკუმენტებთან — საერთო საკუთრების რეჟიმთან, მემკვიდრეობის დაგეგმვასა და განქორწინების შედეგებთან — მჭიდრო კავშირშია. Legal.ge-ის გუნდი დაგეხმარებათ ხელშეკრულების შინაარსის გააზრებულად ჩამოყალიბებაში, ქონებრივი რეჟიმების შერჩევაში, წერილობითი ფორმისა და სანოტარო დადასტურების ორგანიზებაში და, საჭიროების შემთხვევაში, ხელშეკრულების პირობების სასამართლოში შეცვლის საკითხის მომზადებაში. დაგვიკავშირდით, რათა თქვენი ოჯახის ქონებრივი ინტერესები სრულყოფილად დავგეგმოთ.