ალიმენტის დავალიანება — სამართლებრივი საფუძვლები და ჩარჩო
ალიმენტი, რომელიც დროულად არ გადახდევინდა, დავალიანებად გადაიზრდება და მისი გადახდევინება საკუთარი, ცალკე გათვლილი სტრატეგიის საგანია. კანონის საფუძველი მკაფიოა: იმ პირს, რომელსაც აქვს ალიმენტის მოთხოვნის უფლება, კანონით დადგენილი წესით, ამ უფლების დაკარგვამდე ნებისმიერ დროს შეუძლია სასამართლოს საშუალებით მოითხოვოს ალიმენტის გადახდევინება, მიუხედავად ვადისა, რომელიც გასულია უფლების წარმოშობის დროიდან. ალიმენტის გადახდის დაკისრება ხდება მხოლოდ მომავალი დროისათვის სასამართლოში სარჩელის აღძვრის მომენტიდან. ჩვენ ვაწყობთ დავალიანების საქმეს იმ კალენდრული სურათით, რაც კანონი შეგვიძლია გამოვიყენოთ, და ვზღუდავთ რისკებს თითოეულ ეტაპზე: ვაფიქსირებთ მოთხოვნებს და ზომებს, რომლებიც მანამდე იყო მიღებული, ვადგენთ თავის არიდების ფაქტებს და ვაწყობთ სარჩელს ისე, რომ წარსული პერიოდის მოთხოვნა სრულად დაისაბუთოს.
წარსული დროის ალიმენტი — სამი წლის ფარგლებში თუ მთელი პერიოდისთვის
წარსული დროის ალიმენტი შეიძლება გადახდევინებულ იქნეს სამი წლის ფარგლებში, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ სარჩელის წარდგენამდე მიღებული იყო ზომები სარჩოს მისაღებად, მაგრამ ალიმენტი არ იქნა მიღებული იმის გამო, რომ ვალდებული პირი თავს არიდებდა მის გადახდას. სააღსრულებო ფურცლის მიხედვით ალიმენტის დავალიანების გადახდევინება წარსული დროისათვის შეიძლება არა უმეტეს სამი წლისა სააღსრულებო ფურცლის სააღსრულებოდ წარდგენამდე. თუმცა კანონი გამონაკლისსაც შეიცავს: როდესაც მოვალის ძებნასთან დაკავშირებით ვერ მოხერხდა გადასახდელად წარდგენილი სააღსრულებო ფურცლის მიხედვით ალიმენტის დაკავება, ალიმენტის დავალიანებას ახდევინებენ მთელი გასული პერიოდისათვის, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის ან/და ალიმენტის მიმღები პირის მიერ სრულწლოვანების მიღწევის მიუხედავად. ანუ სწორად აგებული საქმე დროის დაკარგვას გადააქცევს უპირატესობად — ჩვენ ვადგენთ, რომელი რეჟიმი ერგება თქვენს სიტუაციას, და ვაფიქსირებთ ძებნის უშედეგობის ფაქტს დროულად.
დავალიანების გაანგარიშება — რა თანხიდან ითვლება
ალიმენტის დავალიანება განისაზღვრება მოვალის მიერ იმ პერიოდში მიღებული ფაქტობრივი ხელფასიდან (შემოსავლიდან), რომლის განმავლობაშიც არ მომხდარა გადახდევინება. თუ მოვალე ამ პერიოდში არ მუშაობდა და მან არ წარმოადგინა თავისი ხელფასის (შემოსავლის) დამადასტურებელი დოკუმენტები, დავალიანება განისაზღვრება იმ ხელფასის (შემოსავლის) მიხედვით, რომელსაც იგი იღებდა დავალიანების გადახდევინების დროს. ეს ნორმა პრაქტიკულად ნიშნავს: მოვალის დამალული შემოსავლების ან უდოკუმენტო პერიოდის საწინააღმდეგოდ არსებობს კანონით დადგენილი გაანგარიშების წესი, და მისი სწორი გამოყენება კონკრეტულ თანხას წყვეტს. ჩვენ ვაწარმოებთ შემოსავლების შემოწმებას, ვაანალიზებთ გაანგარიშების ვარიანტებს და იმ თანხას ვიცავთ, რომელიც კანონით განსაზღვრულ წესს ეყრდნობა.
აღსრულების მექანიზმი და პასუხისმგებლობა — რას ვაკეთებთ ჩვენ
დავალიანების რეალური გადახდევინება აღსრულების სპეციალურ მექანიზმებს ეყრდნობა, რომლებიც ცალკე კანონმდებლობითაა განსაზღვრული — აქ აღსრულების ორგანოებთან მუშაობა, ინფორმაციის მოთხოვნა და წინააღმდეგობების მოხსნა ხდება გადამწყვეტი. გარდა ამისა, ალიმენტის გადახდისგან განზრახ თავის არიდებას შესაძლოა სხვა ნორმებით გათვალისწინებული უფრო მკაცრი პასუხისმგებლობაც მოჰყვეს — ეს თემა ამ გვერდზე ცალკე ნორმებზე მითითების გარეშე, მხოლოდ ზოგადად აღვწერთ, რომ სურათი სრული იყოს. ჩვენი როლი ამ ეტაპზე: სააღსრულებო წარმოების წარმატება, გაანგარიშების სისწორის კონტროლი და იმ პოზიციის წარმომადგენლობა, რომელიც ბავშვის ინტერესებს ემსახურება.
მოვალის მხარე — გაანგარიშების კონტროლი და თავდაცვა
დავალიანების გაანგარიშების წესები მიმღებსაც იცავს და მოვალესაც: თუ მიმღების მხარე ხშირად გადაჭარბებულ თანხას ითხოვს, მოვალეს შეუძლია სასამართლოში გაანგარიშების სისწორე გაასაჩივროს. კანონი აქ მკაფიო საზღვრებს აწესებს: დავალიანება განისაზღვრება მოვალის მიერ გადაუხდელი პერიოდში მიღებული ფაქტობრივი ხელფასიდან (შემოსავლიდან), და არა შეფასებითი ან სასურველი ციფრიდან; თუ მოვალე ამ პერიოდში არ მუშაობდა და დოკუმენტები არ წარმოუდგინა, გამოიყენება ის ხელფასი, რომელსაც იგი გადახდევინების დროს იღებდა. ეს ნიშნავს, რომ გაანგარიშება ვერ დაეყრდნობა მხოლოდ მიმღების მხარის დაშვებას. ჩვენ ვამოწმებთ გაანგარიშების თითოეულ კომპონენტს, ვადგენთ პერიოდებს და შემოსავლებს და იმ შემთხვევაშიც ვწარმოვადგენთ მოვალის ინტერესებს, თუ მის მიმართ გაზვიადებული მოთხოვნაა აღძრული — კანონიერი წესით გაანგარიშებული თანხა კი თითოეული მხარისთვის საერთო საზომია.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ დავალიანების გადახდევინებასთან დაკავშირებულ ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებს.
შესაძლებელია თუ არა წარსული დროის ალიმენტის მოთხოვნა?
დიახ — წარსული დროის ალიმენტი შეიძლება გადახდევინებულ იქნეს სამი წლის ფარგლებში, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ სარჩელის წარდგენამდე ზომები მიღებული იყო, მაგრამ ვალდებული პირი თავს არიდებდა გადახდას.
ბავშვი სრულწლოვანი გახდა — დავალიანება იკარგება?
არა ყოველთვის. თუ მოვალის ძებნასთან დაკავშირებით ვერ მოხერხდა ალიმენტის დაკავება, დავალიანებას ახდევინებენ მთელი გასული პერიოდისათვის — ხანდაზმულობის ვადის გასვლის ან/და სრულწლოვანების მიღწევის მიუხედავად.
მოვალე არ მუშაობდა — რის მიხედვით ჩაითვლება დავალიანება?
თუ მოვალე პერიოდში არ მუშაობდა და ხელფასის დამადასტურებელი დოკუმენტები არ წარმოუდგინა, დავალიანება განისაზღვრება იმ ხელფასის მიხედვით, რომელსაც დავალიანების გადახდევინების დროს იღებდა.
როდის შემიძლია სასამართლოს მიმართო?
ალიმენტის მოთხოვნის უფლების მქონე პირს ამ უფლების დაკარგვამდე ნებისმიერ დროს შეუძლია სასამართლოს საშუალებით მოითხოვოს გადახდევინება, მიუხედავად გასული ვადისა; მომავალი დროისთვის დაკისრება კი სარჩელის აღძვრის მომენტიდან ხდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენ ვაანგარიშებთ დავალიანებას, ვამზადებთ სარჩოს და სააღსრულებო დოკუმენტაციას, ვაწარმოებთ აღსრულების წარმოებას და ვიცავთ გაანგარიშების კანონიერებას. დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე — შევაფასავთ თქვენს დავალიანებას და ავაწყობთ გადახდევინების გეგმას, რომელიც დროს არ კარგავს.