სოციალური დახმარების სახეები
„სოციალური დახმარების შესახებ“ კანონი ფულადი და არაფულადი მხარდაჭერის მთელ კატალოგს აწესრიგებს. სოციალური დახმარების სახეებია: საარსებო შემწეობა; რეინტეგრაციის შემწეობა; მინდობით აღზრდის ანაზღაურება; სრულწლოვანზე ოჯახური მზრუნველობის ანაზღაურება; არაფულადი სოციალური დახმარება; და სოციალური პაკეტი. ამ სიის ცოდნა მიღების მარშრუტის პირველი ნაბიჯია — თითოეულ სახეს საკუთარი პირობები და ადმინისტრირების წესი აქვს.
საარსებო შემწეობა
ოჯახს უფლება აქვს მოითხოვოს საარსებო შემწეობა — ფულადი სოციალური დახმარება, რომელიც განკუთვნილია შეფასების სისტემით იდენტიფიცირებული ღატაკი ოჯახების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებისთვის. შეფასების სისტემა ღარიბი ოჯახების გამოვლენის ინსტრუმენტია, და სწორედ მისი შედეგი წყვეტს, თუ რომელი ოჯახი ხდება შემწეობის მიმღები. საარსებო შემწეობის ოდენობას განსაზღვრავს საქართველოს მთავრობა, ხოლო დანიშვნის, შეჩერების, განახლებისა და შეწყვეტის წესი და პირობები — მინისტრის ბრძანებით რეგულირდება.
რეინტეგრაციის შემწეობა
ოჯახს ასევე უფლება აქვს მოითხოვოს რეინტეგრაციის შემწეობა — ფულადი სოციალური დახმარება, რომელიც მიეცემა სპეციალური მზრუნველობის საჭიროების მქონე პირის ბიოლოგიურ ოჯახს ან მეურვეს (მზრუნველს), რომელიც ამ პირს სპეციალიზებული დაწესებულებიდან გაიყვანს ოჯახურ გარემოში საცხოვრებლად და გაუწევს მას სათანადო მზრუნველობას. ამ შემწეობის ოდენობაც მთავრობის აქტით განისაზღვრება, ხოლო დანიშვნისა და შეწყვეტის წესი — მინისტრის ბრძანებით.
სოციალური პაკეტი და მისი საფუძვლები
სოციალური პაკეტი არის ყოველთვიური ფულადი სარგებელი ან/და სარგებლების (ფულადი და არაფულადი) ერთობლიობა, რომლის მოცულობა, მიმღებ პირთა წრე და გაცემის წესი მთავრობის დადგენილებით წყდება. სოციალური პაკეტის დანიშვნის საფუძვლებია: შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის დადგენა და მარჩენალის გარდაცვალება. ასე რომ, პაკეტის მიღების ორი კარიბჭე არსებობს, და თითოეული მათგანი საკუთარ დამადასტურებელ მასალებს მოითხოვს.
შშმ სტატუსის მქონეთა პაკეტის ოდენობა
შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე პირთა სოციალური პაკეტის ოდენობა განისაზღვრება, როგორც მთავრობის შესაბამისი აქტით განსაზღვრული საბაზისო პაკეტის ოდენობა, გაზრდილი: მკვეთრად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე პირებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე ბავშვებისთვის — ბოლო 6 კვარტალში მშპ-ის რეალური ზრდის მაჩვენებლების საშუალო არითმეტიკულის 80 პროცენტისა და ბოლო 12 თვის ინფლაციის საშუალო მაჩვენებლის ჯამით, მაგრამ არანაკლებ 25 ლარით; ყველა სხვა კატეგორიისთვის — ბოლო 12 თვის ინფლაციის საშუალო მაჩვენებლით, მაგრამ არანაკლებ 20 ლარით.
დამატებითი წესები: თუ გაზრდილი ოდენობა 5-ის ჯერად რიცხვზე ნაკლებია, იგი მრგვალდება მეტობით უახლოეს 5-ის ჯერად რიცხვამდე; პაკეტის ზრდა საბიუჯეტო წლის პირველივე თვიდან აისახება; ინფლაციისა და ზრდის მაჩვენებლები საბიუჯეტო კოდექსით დადგენილი წესით, სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ოფიციალურ მონაცემებზე დაყრდნობით განისაზღვრება; და მთავრობა უფლებამოსილია, ამ პრინციპების შესაბამისად გაანგარიშებული საბაზისო პაკეტის გაზრდილი ოდენობა დაადგინოს. გასაჩივრების ზოგადი პრინციპები კანონითვე არის დადგენილი, და უარის შემთხვევაში გადაწყვეტილება გასაჩივრებადია.
მიღების მარშრუტის გეგმაში ორი პრაქტიკული რჩევა მნიშვნელოვანია. პირველი: ერთდროულად რამდენიმე სახის დახმარებაზე ხელშეწყობა ხშირად შესაძლებელია, მაგრამ თითოეული მათგანი ცალკე მიმართვას და ცალკე დოკუმენტაციას საჭიროებს — ოჯახის შემადგენლობის, შემოსავლებისა და საცხოვრებელი პირობების მონაცემები სხვადასხვა ფორმაში ფიქსირდება. მეორე: შეფასების სისტემის შედეგი დინამიურია — მდგომარეობის შეცვლისას გადახედვა შესაძლებელია, და თუ ოჯახს სჯერა, რომ შეფასება არასრული იყო, მისი გადახედვის მოთხოვნა გასაჩივრების გზით აღიძვრება.
პაკეტების ინდექსაციის წესიც დავის საგანი ხდება ხოლმე: გაანგარიშება ინფლაციასა და მშპ-ის ზრდაზე დგას, ოფიციალურ სტატისტიკაზე დაყრდნობით, და თუ მიმღებს ეჭვი აქვს თანხაში, გადამოწმება სწორედ ამ ფორმულით კეთდება — დამოუკიდებელი არითმეტიკა აქ ყველაზე ძლიერი არგუმენტია.
სახეობათა საზღვრების ცოდნა დავის პრევენციასაც ემსახურება: საარსებო შემწეობა ოჯახის ღარიბულ მდგომარეობას უკავშირდება, რეინტეგრაციის შემწეობა — სპეციალიზებული დაწესებულებიდან პირის გაყვანას, ხოლო სოციალური პაკეტი — სტატუსს ან მარჩენლის გარდაცვალებას. ამ საფუძვლების არევი ერთ განაცხადში პროცესს არ აჩქარებს, პირიქით — აფერხებს, და სწორი გეგმა ყოველთვის ცალკეული სახის ცალკე მარშრუტით იწყება.
დოკუმენტური დისციპლინაც მნიშვნელოვანია: დახმარების დანიშვნის, შეჩერებისა და შეწყვეტის გადაწყვეტილებები სრულ და აქტუალურ მონაცემებზე დგას, და ოჯახის დახვეწილი დოსიე — შემადგენლობა, შემოსავლები, სტატუსის დოკუმენტები — ყოველ ახალ მიმართვას ნულიდან დაწყებულ პროცედურად კი არა, მომზადებულ ნიადაგზე მოკლე ნაბიჯად აქცევს.
ხშირად დასმული კითხვები
რომელია სოციალური დახმარების სახეები?
საარსებო და რეინტეგრაციის შემწეობები, მინდობით აღზრდისა და სრულწლოვანზე ოჯახური მზრუნველობის ანაზღაურებები, არაფულადი დახმარება და სოციალური პაკეტი.
ვის ენიჭება საარსებო შემწეობა?
შეფასების სისტემით იდენტიფიცირებულ ღატაკ ოჯახს; ოდენობას მთავრობა განსაზღვრავს, დანიშვნის წესი კი მინისტრის ბრძანებით წყდება.
როგორ ითვლება შშმ პაკეტი?
საბაზისო პაკეტზე მატებულია მშპ-ის ზრდის 80 პროცენტი და ინფლაცია (მკვეთრად გამოხატული სტატუსისა და ბავშვებისთვის — არანაკლებ 25 ლარი), სხვებისთვის — ინფლაცია არანაკლებ 20 ლარით, მრგვალდება 5-ის ჯერადამდე.
რა არის პაკეტის დანიშვნის საფუძვლები?
შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის დადგენა და მარჩენალის გარდაცვალება; ორივე შემთხვევა საკუთარ დამადასტურებელ დოკუმენტაციას საჭიროებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი დაგეხმარებით ფულადი დახმარების მოთხოვნის მომზადებაში: შეფასების სისტემის გაგება, დოკუმენტაციის შეგროვება, პაკეტის გაანგარიშების გადამოწმება და უარის გასაჩივრება. გვიწერეთ — დავგეგმავთ თქვენი ოჯახის მხარდაჭერის სტრატეგიას.