კოლექტიური დავა და შემათანხმებელი პროცედურები
შრომის კოდექსის 63-ე მუხლის თანახმად, კოლექტიური დავა — დავა დამსაქმებელსა და დასაქმებულთა ჯგუფს (არანაკლებ 20 დასაქმებული) შორის ან დამსაქმებელსა და დასაქმებულთა გაერთიანებას შორის — უნდა გადაწყდეს შემათანხმებელი პროცედურებით: პირდაპირი მოლაპარაკებებით ან მედიაციით, ერთ-ერთი მხარის მიერ მინისტრისთვის წერილობითი შეტყობინების გაგზავნის შემთხვევაში. მხარე მეორე მხარეს უგზავნის შემათანხმებელი პროცედურების დაწყების შესახებ წერილობით შეტყობინებას, რომელშიც ზუსტად უნდა იყოს მითითებული დავის წარმოშობის საფუძველი და მხარის მოთხოვნები; მოლაპარაკებების ნებისმიერ სტადიაზე მხარეს უფლება აქვს მინისტრს წერილობითი შეტყობინება გაუგზავნოს მედიაციის დაწყების მიზნით დავის მედიატორის დანიშვნის თაობაზე, და ეს შეტყობინება იმავე დღეს გადაეცემა მეორე მხარეს. მედიატორს ნიშნავს მინისტრი, რომელსაც მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის შემთხვევაში მხარის მიმართვის გარეშეც შეუძლია ამ ინიციატივით მოქმედება. მხარეები ვალდებული არიან მონაწილეობა მიიღონ პროცედურებში და დაესწრონ მედიატორის მიერ გამართულ შეხვედრებს, ხოლო დავის ნებისმიერ სტადიაზე შეიძლება მისი არბიტრაჟისთვის გადაცემაც; მედიატორი ვალდებულია არ გაამჟღავნოს მისთვის ცნობილი ინფორმაცია ან დოკუმენტი, და მინისტრის მოთხოვნისას მას დავასთან დაკავშირებულ ანგარიშსაც უგზავნის. მინისტრს დავის ნებისმიერ სტადიაზე შემათანხმებელი პროცედურების შეწყვეტის გადაწყვეტილების მიღების უფლებაც აქვს. ასეთი მრავალსაფეხურიანი სისტემა იმისთვისაა აგებული, რომ დავა ჯერ მოლაპარაკებების მაგიდაზე მოხდეს და მხოლოდ ამის შემდეგ გადაიზარდოს უფრო მკაცრ ფორმებში.
გაფიცვისა და ლოკაუტის სამართლებრივი რეჟიმი
გაფიცვა არის დავის შემთხვევაში დასაქმებულის დროებითი ნებაყოფლობითი უარი შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოვალეობების მთლიანად ან ნაწილობრივ შესრულებაზე, ლოკაუტი კი — დამსაქმებლის ანალოგიური უარი. გაფიცვის ან ლოკაუტის უფლება წარმოიშობა მინისტრისთვის წერილობითი შეტყობინების გაგზავნიდან ან მინისტრის მიერ მედიატორის დანიშვნიდან 21 კალენდარული დღის გასვლისთანავე. დაწყებამდე არაუგვიანეს 3 კალენდარული დღისა მხარეები ერთმანეთს და მინისტრს წერილობით ატყობინებენ დროს, ადგილს, ხასიათს და მონაწილეთა რაოდენობას. გაფიცვის ან ლოკაუტის დროს შემათანხმებელი პროცედურები გრძელდება, დამსაქმებელი ამ პერიოდში შრომის ანაზღაურების გადახდის ვალდებულებაში არ არის, ხოლო ლოკაუტი 90 კალენდარულ დღეზე მეტ ხანს ვერ გაგრძელდება. გაფიცვა ან ლოკაუტი შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი არ არის, და ამ პერიოდში სამსახურში დარჩენის უფლებაც ხელშეუხებელი რჩება. გაფიცვაში მონაწილეობის უფლება არ აქვთ კანონმდებლობით განსაზღვრულ პირებს, რაც სასიცოცხლო სფეროების დაცვას ემსახურება. ამ ნორმების ერთობლიობა ქმნის იმ ბალანსს, რომლითაც ეკონომიკური ზეწოლა კანონიერია მხოლოდ პროცედურის სრულყოფილი დაცვის პირობებში.