კონსულტაცია შტატების შემცირებაზე საქართველოში არ არის მხოლოდ კეთილგონივრული პრაქტიკა — ის სავალდებულოა და მისი შინაარსი და ფორმა შრომის კანონის 49-ე და 71-ე მუხლებით არის განსაზღვრული, ხოლო თავად შემცირების საფუძველს 47-ე მუხლი ქმნის. უცხოური სამართლის კოლექტიური გათავისუფლებების კონსულტაციების სასამართლო პრაქტიკა ქართულ სისტემაში პირდაპირ არ მოქმედებს — მოვალეობების ზუსტი ოდენობას განსაზღვრავს მხოლოდ ქართული შრომის კანონი.
როდის იწყება მასობრივი დათხოვნა და კონსულტაციის მოვალეობა
კანონის 49-ე მუხლი მასობრივ დათხოვნად მიიჩნევს დამსაქმებლის მიერ შრომითი ხელშეკრულების 30 კალენდარული დღის განმავლობაში ისეთი საფუძვლით შეწყვეტას, რომელიც არ არის განპირობებული დასაქმებულის პიროვნებით ან ქცევით ან ხელშეკრულების ვადის გასვლით: არანაკლებ 10 დასაქმებულთან — ორგანიზაციაში, სადაც დასაქმებულთა რაოდენობა 20-ზე მეტია, მაგრამ 100-ზე ნაკლები; დასაქმებულთა არანაკლებ 10 პროცენტთან — ორგანიზაციაში, სადაც დასაქმებულთა რაოდენობა 100-ზე მეტია. თუ დამსაქმებელი გეგმავს მასობრივ დათხოვნას, იგი ვალდებულია გონივრულ ვადაში დაიწყოს კონსულტაციები დასაქმებულთა გაერთიანებასთან — მისი არარსებობის შემთხვევაში დასაქმებულთა წარმომადგენლებთან — შესაძლო შეთანხმების მიღწევის განზრახვით. კონსულტაციები, სულ მცირე, უნდა მოიცავდეს მასობრივი დათხოვნის თავიდან აცილების ან დასათხოვ დასაქმებულთა რაოდენობის შემცირების გზებსა და საშუალებებს და დათხოვნილთა კვლავ დასაქმების ან გადამზადების მხარდაჭერის შესაძლებლობას.
წერილობითი შეტყობინება და სავალდებულო ინფორმაცია
პროცედურის ფორმა მკაცრად დადგენილია: დამსაქმებელი ვალდებულია მასობრივ დათხოვნამდე არანაკლებ 45 კალენდარული დღით ადრე წერილობითი შეტყობინება გაუგზავნოს მინისტრსა და იმ დასაქმებულებს, რომლებსაც შეუწყდებათ ხელშეკრულებები; მინისტრისთვის გაგზავნილი შეტყობინების ასლი გაეგზავნება დასაქმებულთა გაერთიანებას ან წარმომადგენლებს. მასობრივი დათხოვნა ძალაში შედის მინისტრისთვის შეტყობინების გაგზავნიდან 45 კალენდარული დღის შემდეგ. დასაქმებულებს უნდა მიეცეთ კონსტრუქციული წინადადებების წარდგენის შესაძლებლობა, და დამსაქმებელი ვალდებულია გაერთიანებას ან წარმომადგენლებს წერილობით შეატყობინოს შემდეგი ინფორმაცია: დაგეგმილი მასობრივი დათხოვნის მიზეზები, დასათხოვ დასაქმებულთა რაოდენობა და კატეგორია, ორგანიზაციაში დასაქმებულთა საერთო რაოდენობა და კატეგორიები, დროის მონაკვეთი, რომლის განმავლობაშიც განხორციელდება დათხოვნა, შერჩევის კრიტერიუმები და მათთვის კომპენსაციის გადახდა. ამ ინფორმაციის შესახებ შეტყობინების ასლი მინისტრსაც ეგზავნება.