რა არის საცხოვრებელი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება
საცხოვრებელი ბინის ან სახლის შეძენისას მხარეთა შორის დგება ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის ცნება და შინაარსი სამოქალაქო კოდექსის მუხლებით 477, 478, 490 და 497 არის განსაზღვრული. ამ ნორმების თანახმად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, გადასცეს მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი თავის მხრივ მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება. ასეთი ურთიერთდაკავშირებული ვალდებულებები ქმნის გარიგების სამართლებრივ ჩონჩხს და სწორედ მათგან გამომდინარეობს, თუ რა შეიძლება მოითხოვოს თითოეულმა მხარემ გარიგების დადებისას, განხორციელებისას თუ დავის წარმოშობისას.
მუხლი 477 აგრეთვე ითვალისწინებს, რომ თუ ხელშეკრულებაში ფასი პირდაპირ არ არის მითითებული, მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ მისი განსაზღვრის საშუალებებზე. ეს ნიშნავს, რომ ღირებულების ფიქსირება ყოველთვის არ ხდება კონკრეტული თანხის სახით — მხარეებს შეუძლიათ მისი განსაზღვრული კრიტერიუმებით დაფიქსირება. ბინის ღირებულება ხშირად საოჯახო თუ საინვესტიციო რესურსებზე ვრცელდება, ხოლო ორაზროვნება ფასის თაობაზე შემდგომი დავის საფუძველი ხდება.
გამყიდველისა და მყიდველის ძირითადი ვალდებულებები
გამყიდველის ვალდებულებათა წრეში შედის საკუთრების უფლების გადაცემა, ქონებასთან დაკავშირებული საბუთების გადაცემა და საქონლის მიწოდება. პრაქტიკაში ეს გულისხმობს, რომ გამყიდველი არა მხოლოდ ფიზიკურად ანხორციელებს ქონების დათმობას, არამედ უზრუნველყოფს დოკუმენტურ საფუძველსაც, რომლითაც მყიდველი უფლებას იძენს. საბუთების გადაცემის ვალდებულება ცალკე აქცენტია: მის გარეშე მყიდველს უჭირს შეძენილი უფლების დაცვა სხვა პირების მიმართ.
მყიდველის მოვალეობაა შეთანხმებული ფასის გადახდა და ნაყიდი ქონების მიღება. გადახდის და მიღების ეს ვალდებულებები სარკესავით უპასუხებს გამყიდველის ვალდებულებებს: კანონი მხარეებს თანაბარი სიზუსტით ავალდებულებს შესრულებას. თუ რომელიმე მხარე თავის ვალდებულებას არ ასრულებს, მეორეს გააჩნია შესაბამისი საშუალებები, რომელთა წესებიც კოდექსის სხვა ნორმებით არის დადგენილი და რომელთა შესახებაც დეტალური რჩევა ცალკე სამართლებრივ ანალიზს საჭიროებს.
გარიგების ხარჯების განაწილება კანონის თანახმად
მუხლი 478 განსაზღვრავს გაყიდული ნივთის გადაცემასთან დაკავშირებულ ხარჯების საწყის განაწილებას: აწონის, გაზომვისა და შეფუთვის ხარჯები ეკისრება გამყიდველს, ხოლო ხელშეკრულების დადების ადგილიდან სხვა ადგილზე საქონლის მიღებისა და გადაგზავნის ხარჯები — მყიდველს, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ეს ბოლო დათქმა გადამწყვეტია: ნორმა დისპოზიტიურია და მხარეებს შეუძლიათ ხარჯების სხვანაირად განაწილება ხელშეკრულებაში.
საცხოვრებელი ქონების გარიგებებში ეს წესი შეგნებულად უნდა იყოს წაკითხული: მისი მიზანია გადაცემის ტექნიკური ხარჯების შესაბამის მხარესთან მიბმა. სახელმწიფო რეგისტრაციისა თუ სხვა სავალდებულო პროცედურების გადასახადები ცალკე საკითხია და საკუთარი წესებით რეგულირდება.