არასამეწარმეო იურიდიული პირის წესდების ჩარჩო
არასამეწარმეო იურიდიული პირის წესდების დაწერა საქართველოში ოთხი ნორმითაა განსაზღვრული: სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის აუცილებელი შინაარსი (მუხლი 29), სახელწოდების წესები (მუხლი 27), ცვლილებების რეგისტრაცია (მუხლი 31) და ხელმძღვანელობა-წარმომადგენლობის მოწესრიგება (მუხლი 35). კარგი წესდება სწორედ ამ ოთხ კონტურში ჯდება: ის აკმაყოფილებს რეგისტრაციის მოთხოვნებს, იცავს სახელწოდების წესებს, მზადაა ცვლილებებისთვის და მკაფიოდ ანაწილებს უფლებამოსილებებს.
სადამფუძნებლო დოკუმენტაციის შინაარსი — მუხლი 29
მუხლი 29 განსაზღვრავს, რომ რეგისტრაციისთვის მარეგისტრირებელ ორგანოს წარედგინება პარტნიორთა შეთანხმება და განცხადება, ხოლო სადამფუძნებლო დოკუმენტაციაში აუცილებლად მიეთითება: ორგანიზაციის საქმიანობის მიზანი; წევრად მიღების, გასვლისა და გარიცხვის წესი, თუ პირი წევრობაზე დაფუძნებულია; რეორგანიზაციის ან ლიკვიდაციის გადაწყვეტილების მიმღები ორგანო, გადაწყვეტილების მიღების წესი და პროცედურა; ხელმძღვანელი ორგანოს შექმნის წესი და უფლებამოსილების ვადა. რეგისტრაციასთან ერთად იქმნება ორგანიზაციის ელექტრონული მისამართი ერთიან პორტალზე, ხოლო რეგისტრირებულ კონტაქტებზე გაგზავნილი ელექტრონული შეტყობინება ჩაბარებულად ითვლება. ეს დეტალები წესდების ტექსტშივე უნდა იყოს გათვალისწინებული, რადგან სწორედ ისინი ხდებიან რეესტრის საჯარო მონაცემები. დრაფტირებისას მიზნის ფორმულირებას განსაკუთრებული ყურადღება ესმის: მიზანი ისე უნდა ჩაიწეროს, რომ არც საქმიანობის რეალური სპექტრი გამორიცხოს და არც მეწარმული გადახრის შეფასებაში გახდეს პრობლემა — ზოგადი და ბუნდოვანი ფორმულირება მოქნილობას არ ანიჭებს, პირიქით, ყოველ დავით მომენტში ცალკე განმარტებას ითხოვს. ასევე აღსანიშნავია, რომ სახელწოდების წესების დარღვევა რეგისტრაციის ეტაპზევე აღიკვეთება — და ეს ყველაზე იაფი ეტაპია შესაცდენად.
სახელწოდების წესები — მუხლი 27
სახელწოდება წესდების ერთ-ერთი ყველაზე რეგულირებადი ელემენტია: მასში აღინიშნება არასამეწარმეო იურიდიულ პირთან კუთვნილება; არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ისეთი გრაფიკული სიმბოლოები, რომლებსაც ენობრივი ნორმებით ბგერითი ან სიტყვიერი შესატყვისი არ აქვთ; არ ერთოდეს დამატება, რომელიც მესამე პირს შეცდომაში შეიყვანს; და ვერ ემთხვევა უკვე რეგისტრირებული არასამეწარმეო პირის სახელწოდებას. სახელწოდების განსაზღვრისას დამატებით გამოიყენება მეწარმის საფირმო სახელწოდებისთვის დადგენილი წესებიც. მართლსაწინააღმდეგო სარგებლობით ზიანის ანაზღაურების წესიც კანონშია — ამიტომ სახელწოდების შერჩევა წინასწარი შემოწმებით იწყება. კვლევის ეს ეტაპი ერთდროულად ბრენდისა და რეგისტრაციის ინტერესს ემსახურება, რადგან ხელახალი სახელწოდება რეგისტრაციის შემდეგ ძვირი ხდება — ხელშეკრულებების, ბეჭდების და საბანკო რეკვიზიტების განახლება ცალკე პროცესია.
ცვლილებები და ხელმძღვანელობა — მუხლები 31 და 35
ცვლილების რეგისტრაციის საფუძველია უფლებამოსილი პირის ან ორგანოს დამოწმებული გადაწყვეტილება ან კანონით დადგენილი წესით შედგენილი გარიგება, და ცვლილება განხორციელებულად მისი რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან ითვლება. კანონი ხელმძღვანელობით უფლებამოსილებას — ორგანიზაციის სახელით გადაწყვეტილებების მიღებას — წარმომადგენლობითისგან, ანუ მესამე პირებთან ურთიერთობაში გამოსვლისგან განასხვავებს, და თუ სარეგისტრაციო დოკუმენტაციით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილება წარმომადგენლობითსაც მოიცავს. ხელმძღვანელობა-წარმომადგენლობის წესები კი განსაზღვრავს, რომ დამფუძნებელი ან წევრი ერთ პირს ანიჭებს ერთპიროვნული გაძღოლის უფლებამოსილებას ან დააწესებს ერთობლივ ხელმძღვანელობას; წესდება სათანადოდ დამოწმებული უნდა იყოს. ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებების წარმოშობასა და შეწყვეტაზე მეწარმეთა შესახებ კანონის ზოგადი წესები ვრცელდება, ისევე როგორც საქმიანი წერილისა და ვებგვერდის მოთხოვნები. წესდების დრაფტირებისას სწორედ ეს ორი კონტური — ცვლილების პროცედურა და ხელმძღვანელობის წრე — ხდება მომავალი დავების პროფილაქტიკის საყრდენი.
ცვლილებების დაგეგმვა წესდებაშივე
გამოცდილი დრაფტი ცვლილებების პროცედურასაც აწყობს: წესდებაში წინასწარ უნდა იყოს დაწესებული, ვინ და რომელი უმრავლესობით ცვლის ცალკეულ დებულებებს, როგორ იდასტურებს გადაწყვეტილება და როგორ რეგისტრირდება ის რეესტრში. ეს მომავალში ყველა განახლებას პროცედურულ ჩარჩოში აბამს და აცილებს იმ სიტუაციებს, როცა ორგანიზაციის შიგნით მიღებული გადაწყვეტილება მესამე პირებთან ურთიერთობაში გამოუცხადებელი რჩება.
ხშირად დასმული კითხვები
რა უნდა შეიცავდეს წესდება?
მიზანს, წევრობის წესს, რეორგანიზაცია-ლიკვიდაციის ორგანოსა და პროცედურას, ხელმძღვანელი ორგანოს შექმნის წესს და ვადას.
რა წესები აქვს სახელწოდებას?
კუთვნილების აღნიშვნა, ბგერითი შესატყვისის არმქონე სიმბოლოების აკრძალვა, შეცდომაში შემყვანი დამატებების აკრძალვა, უნიკალურობა.
როდის ითვლება ცვლილება ძალაში?
მისი რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან.
ვინ ხელმძღვანელობს?
ერთი პირი ერთპიროვნულად ან ორი და მეტი — ერთობლივად.
კარგი წესდების სტრუქტურა მკითხველს ორგანიზაციაში ნავიგაციას უანაცებს: ზედა საფეხური — მიზანი და საერთო პრინციპები; შუა — ორგანოები და მათი კომპეტენცია; ქვედა — პროცედურული დებულებები კვორუმზე, ხმის მიცემაზე და ცვლილებებზე. ასეთი იერარქია იმასაც უზრუნველყოფს, რომ დავის მომენტში ინტერპრეტაცია ტექსტის საერთო ლოგიკით ხდება და არა ცალკე ფრაზის ამოღებით. ამ ლოგიკის დაცვა რეგისტრაციის ეტაპზევე შესაძლებელია: მარეგისტრირებელი ორგანო დოკუმენტს ფორმალური ნიშნებით ამოწმებს, მაგრამ შინაარსობრივი გამართულობა ორგანიზაციის საკუთარი პასუხისმგებლობაა და სწორედ ის წყვეტს, თავს იგერიებს თუ არა წესდება მომავალ წლებს.
განისხვავება თუ არა ხელმძღვანელობა წარმომადგენლობისგან?
დიახ — ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილება გადაწყვეტილებების მიღებას გულისხმობს, წარმომადგენლობითი — მესამე პირებთან გამოსვლას; თუ სარეგისტრაციო დოკუმენტაციით სხვა არ არის გათვალისწინებული, პირველი მეორესაც მოიცავს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
წესდების დაწერა ორგანიზაციის სამართლებრივი არქიტექტურის საფუძველია. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ არასამეწარმეო სამართლის სპეციალისტს, რომელიც მოამზადებს წესდებას, განიხილავს ცვლილებებს და დაგეგმავს რეგისტრაციას. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება.