შესავალი: სასამართლო-ბუღალტრული ექსპერტიზის მნიშვნელობა
სასამართლო-ბუღალტრული ექსპერტიზა წარმოადგენს სპეციალიზებულ პროცედურას, რომლის მიზანია ობიექტური და კვალიფიციური დასკვნის მომზადება ფინანსურ საკითხებზე, რომლებიც სამართლებრივი დავის საგანს წარმოადგენს. განსხვავებით ზოგადი სასამართლო ბუღალტერიისგან, რომელიც უფრო ფართო საგამოძიებო ხასიათისაა, ეს მომსახურება კონკრეტულად ფოკუსირებულია სასამართლოსთვის ან არბიტრაჟისთვის განკუთვნილი ექსპერტული დასკვნის შექმნაზე. საქართველოში მიმდინარე სამოქალაქო და სისხლის სამართლის საქმეების დიდი ნაწილი მოითხოვს სპეციალურ ფინანსურ ცოდნას, რომელსაც მოსამართლე ან ადვოკატი შესაძლოა არ ფლობდეს. სწორედ აქ შემოდის ექსპერტ-ბუღალტერი, რომელიც თავისი პროფესიული ცოდნით ეხმარება მართლმსაჯულებას ჭეშმარიტების დადგენაში. ეს სერვისი კრიტიკულია იმ პირებისთვის, ვისაც სჭირდება ოფიციალური, იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტი ფინანსური პრეტენზიების დასასაბუთებლად ან უარსაყოფად.
რას მოიცავს სასამართლო-ბუღალტრული ექსპერტიზა?
ექსპერტიზა მოიცავს ფინანსური დოკუმენტაციის ფორმალურ და შინაარსობრივ კვლევას. სპეციალისტები ახორციელებენ შემდეგ სამუშაოებს:
- საექსპერტო დასკვნის მომზადება: სასამართლოს მიერ დასმულ კითხვებზე ამომწურავი, დასაბუთებული პასუხების გაცემა წერილობითი ფორმით.
- ფინანსური ზიანის შეფასება: მიუღებელი შემოსავლის, პირდაპირი ზარალისა და კომპენსაციის ოდენობის გაანგარიშება მტკიცებულებებზე დაყრდნობით.
- ბუღალტრული აღრიცხვის სისწორის დადგენა: სადავო პერიოდში წარმოებული ბუღალტერიის შესაბამისობის შემოწმება კანონმდებლობასთან.
- საკრედიტო და საბანკო დავების ანალიზი: პროცენტის დარიცხვის, პირგასამტეხლოსა და სესხის ნაშთების სისწორის შემოწმება.
- საგადასახადო ვალდებულებების ექსპერტიზა: საგადასახადო დავის ფარგლებში დარიცხული ჯარიმებისა და საურავების მართებულობის შემოწმება.
- ალტერნატიული ექსპერტიზა: მოწინააღმდეგე მხარის ან სახელმწიფო ექსპერტიზის ბიუროს დასკვნის რევიზია და ალტერნატიული მოსაზრების წარდგენა.
გავრცელებული სიტუაციები და სცენარები
სასამართლო-ბუღალტრული ექსპერტიზა ხშირად ინიშნება კომერციული დავების დროს. მაგალითად, როდესაც დამკვეთი ედავება შემსრულებელს გაწეული ხარჯების მოცულობაზე მშენებლობის ან მომსახურების სფეროში. ექსპერტი ადგენს, რეალურად რამდენი დაიხარჯა და შეესაბამება თუ არა ეს ხარჯთაღრიცხვას. მეორე გავრცელებული სცენარია კორპორატიული დავა დივიდენდების განაწილებაზე: თუ აქციონერი თვლის, რომ დირექტორმა მოგება დამალა, ექსპერტიზა ადგენს გასანაწილებელი მოგების რეალურ ოდენობას. ასევე, სისხლის სამართლის საქმეებში, როგორიცაა გადასახადებისგან თავის არიდება, ადვოკატს ხშირად სჭირდება დამოუკიდებელი ექსპერტის დასკვნა ბრალდების პოზიციის გასაბათილებლად. გარდა ამისა, საოჯახო დავებში (ქონების გაყოფა) ხშირად საჭიროა ბიზნესწილის ღირებულების ექსპერტული შეფასება.
საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩო
ექსპერტიზის ჩატარება მკაცრად რეგულირდება კანონმდებლობით. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი და საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი განსაზღვრავს ექსპერტის უფლება-მოვალეობებს, დასკვნის სტრუქტურას და მის მტკიცებულებით ძალას. თავად ფინანსური საკითხების შესწავლისას ექსპერტი ეყრდნობა „საქართველოს კანონს ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ და საქართველოს საგადასახადო კოდექსს. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ექსპერტი ვალდებულია იყოს მიუკერძოებელი და ობიექტური, რადგან ცრუ დასკვნის მიცემა ისჯება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით. სასამართლო პრაქტიკაში ექსპერტის დასკვნა ერთ-ერთი ყველაზე წონადი მტკიცებულებაა.
პროცესი: როგორ ტარდება ექსპერტიზა?
პროცესი იწყება ექსპერტიზის დანიშვნით — ეს შეიძლება მოხდეს სასამართლოს განჩინებით ან მხარის ინიციატივით (კერძო ექსპერტიზა). დამკვეთი ან სასამართლო უსვამს ექსპერტს კონკრეტულ კითხვებს (მაგ.: „შეესაბამება თუ არა X კომპანიის მოგების გაანგარიშება კანონმდებლობას?“). ექსპერტი ითხოვს საქმის მასალებს და ფინანსურ დოკუმენტაციას. კვლევის ეტაპზე ის იყენებს სპეციალურ ბუღალტრულ და აუდიტორულ მეთოდებს. დასასრულს დგება წერილობითი დასკვნა, რომელიც შედგება სამი ნაწილისგან: შესავალი (საქმის გარემოებები), კვლევითი ნაწილი (ანალიზი) და დასკვნითი ნაწილი (პასუხები კითხვებზე). საჭიროების შემთხვევაში, ექსპერტი გამოდის სასამართლო პროცესზე და ზეპირად განმარტავს თავის დასკვნას.
რატომ უნდა აირჩიოთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე?
Legal.ge გთავაზობთ წვდომას პროფესიონალებზე, რომლებსაც აქვთ სასამართლო-ბუღალტრული ექსპერტიზის ჩატარების მრავალწლიანი გამოცდილება. ჩვენს პლატფორმაზე წარმოდგენილი სპეციალისტები კარგად იცნობენ საპროცესო კანონმდებლობას და იციან, როგორ მოამზადონ დასკვნა, რომელიც გაუძლებს სასამართლოში ჯვარედინ დაკითხვას და მოწინააღმდეგე მხარის კრიტიკას. კვალიფიციური ექსპერტის ჩართვა ხშირად გადამწყვეტია დავის მოსაგებად. იპოვეთ სანდო ექსპერტი Legal.ge-ზე და გააძლიერეთ თქვენი სამართლებრივი პოზიცია უტყუარი ფინანსური არგუმენტებით.
განახლდა: ...