ეთნიკური დისკრიმინაცია და სისხლის სამართლის კოდექსის დაცვა
ენა, მოქალაქეობა, წარმოშობა და დაბადების ადგილი ადამიანის იდენტობის არსებითი ნაწილია, და საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი ამ ნიშნებზე დაყრდნობით ადამიანთა უთანასწორო მოპყრობას დამოუკიდებელ დანაშაულად მიიჩნევს. კოდექსი ითვალისწინებს როგორც თანასწორუფლებიანობის დარღვევის, ისე დევნის შემადგენლობას და ამ ქმედებებისთვის სასჯელის მკაფიო ზომებს განსაზღვრავს. ამ გვერდზე ახსნილია, რა ქმედებები ემორჩილება ამ ნორმებს, როგორი სასჯელებია გათვალისწინებული და როგორ შეგვიძლია დაგეხმაროთ, თუ განიცადეთ ეთნიკური ნიშნით დისკრიმინაცია ან ამ საქმეზე ბრალდება წარედგინათ.
რას აკრძალავს თანასწორუფლებიანობის დარღვევის შესახებ ნორმა
სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით, დასჯადია ადამიანთა თანასწორუფლებიანობის დარღვევა მათი ენის, სქესის, ასაკის, მოქალაქეობის, წარმოშობის, დაბადების ადგილის, საცხოვრებელი ადგილის, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, რელიგიის ან რწმენის, სოციალური კუთვნილების, პროფესიის, ოჯახური მდგომარეობის, ჯანმრთელობის მდგომარეობის, სექსუალური ორიენტაციის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულების გამო ან სხვა ნიშნით, თუ ეს ქმედება არსებითად ხელყოფს ადამიანის უფლებას. ენა, წარმოშობა, მოქალაქეობა და დაბადების ადგილი სწორედ ის ნიშნებია, რომლებიც ეთნიკურ დისკრიმინაციას ახასიათებს, ამიტომ ეთნიკური კუთვნილების გამო ღირსების შემლახველი უთანასწორო მოპყრობა პირდაპირ ერთვება ამ დანაშაულის შემადგენლობაში. ასეთი ქმედება ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ერთ წლამდე ან/და თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე.
მამრატებელი გარემოებების შემთხვევაში პასუხისმგებლობა მკაცრდება: იგივე ქმედება, ჩადენილი სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, ანდა ისეთი ქმედება, რომელმაც მძიმე შედეგი გამოიწვია, ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ. გარდა ამისა, ამ ნორმით გათვალისწინებული ქმედებისთვის იურიდიული პირი ისჯება ლიკვიდაციით ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ან/და ჯარიმით, რაც მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია იმ შემთხვევებში, როცა დისკრიმინაციულ პრაქტიკას ორგანიზაციული ფორმით აწარმოებენ.
დევნა როგორც დამოუკიდებელი დანაშაული
ეთნიკურ ნიშნზე დისკრიმინაციას ხშირად თან ახლავს დევნა — კანონის მიხედვით, დასჯადია ადამიანის დევნა სიტყვის, აზრის, სინდისის, აღმსარებლობის, რწმენის ან მრწამსის გამო, ანდა მის პოლიტიკურ, საზოგადოებრივ, პროფესიულ, რელიგიურ ან მეცნიერულ მოღვაწეობასთან დაკავშირებით. ასეთი ქმედება ისჯება ჯარიმით ან შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ერთ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე. თუ დევნა ჩადენილია ძალადობით ან ძალადობის მუქარით, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით ანდა მან მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია, პასუხისმგებლობა იზრდება: ქმედება ისჯება ჯარიმით ან შინაპატიმრობით ვადით ერთიდან ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ. დევნის შემადგენლობა ეთნიკური დისკრიმინაციის საქმეებში ხშირად ერთობლიობაში გამოიყენება და ზუსტი სამართლებრივი შეფასება მოითხოვს ფაქტობრივ გარემოებათა ფრთხილ ანალიზს.