რელიგიური წესების აღსრულებაზე ხელის შეშლა და მისი სისხლისსამართლებრივი დაცვა
სარწმუნოების თავისუფლება გულისხმობს უფლებას, თავისუფლად აღსრულოს ღვთისმსახურება და სხვა რელიგიური წესი ან ჩვეულება. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი ამ უფლების დარღვევას დამოუკიდებელ დანაშაულად მიიჩნევს: დასჯადია რელიგიური წესის აღსრულებისათვის უკანონოდ ხელის შეშლა ძალადობით ან ძალადობის მუქარით, ანდა ისეთი ქმედება, რომელსაც თან ახლდა მორწმუნის ან ღვთისმსახურის რელიგიური გრძნობის შეურაცხყოფა. ამ გვერდზე ახსნილია, რა შემადგენლობა აქვს ამ დანაშაულს, როგორი სასჯელებია გათვალისწინებული და როგორ შეგვიძლია დაგეხმაროთ დაზარალებულის ან ბრალდებულის სახით.
რას აკრძალავს რელიგიური წესის აღსრულებისათვის ხელის შეშლის შესახებ ნორმა
კანონის მიხედვით, დასჯადია ღვთისმსახურების ან სხვა რელიგიური წესის თუ ჩვეულების აღსრულებისათვის უკანონოდ ხელის შეშლა, ჩადენილი ძალადობით ან ძალადობის მუქარით, ანდა ისეთი ქმედება, რომელსაც ახლდა მორწმუნის ან ღვთისმსახურის რელიგიური გრძნობის შეურაცხყოფა. ამ შემადგენლობის ორი აუცილებელი ელემენტია: პირველი — ხელის შეშლა უნდა იყოს უკანონო, და მეორე — ის უნდა აღსრულდეს ძალადობით ან ძალადობის მუქარით ან ახლდებოდეს რელიგიური გრძნობის შეურაცხყოფას. ასეთი ქმედება ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ერთ წლამდე ან შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ერთ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე.
განსაკუთრებით მკაცრი პასუხისმგებლობა გათვალისწინებულია იმ შემთხვევაში, თუ იგივე ქმედება ჩადენილია სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით: ასეთი დანაშაული ისჯება ჯარიმით ან შინაპატიმრობით ვადით ერთიდან ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ერთიდან ხუთ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ. ეს ნიშნავს, რომ თანამდებობის პირის მიერ ღვთისმსახურებაში ძალისმიერი ჩარევა სასჯელის მკვეთრად მაღალ ზღვარამდე ზრდის პასუხისმგებლობას.
დევნა რელიგიური ნიშნით
რელიგიურ საქმიანობასთან დაკავშირებული პრობლემები ხშირად სცილდება ხელის შეშლის ფარგლებს და დევნის სახეს იძენს. კანონის მიხედვით, დასჯადია ადამიანის დევნა სიტყვის, აზრის, სინდისის, აღმსარებლობის, რწმენის ან მრწამსის გამო, ანდა მის პოლიტიკურ, საზოგადოებრივ, პროფესიულ, რელიგიურ ან მეცნიერულ მოღვაწეობასთან დაკავშირებით. ასეთი ქმედება ისჯება ჯარიმით ან შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ერთ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე. თუ დევნა ჩადენილია ძალადობით ან ძალადობის მუქარით, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით ანდა მან მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია, ის ისჯება ჯარიმით ან შინაპატიმრობით ვადით ერთიდან ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ. აღმსარებლობისა და მრწამსის გამო დევნა სწორედ იმ შემთხვევებს აღწერს, როცა ადამიანს საზოგადოებრივი ან პროფესიული ცხოვრებიდან აძევენენ მისი რელიგიური მოღვაწეობის გამო.
როგორ მოვიქცეთ უფლების დარღვევის შემთხვევაში
თუ თქვენ ან თქვენმა სარწმუნოებრივმა გაერთიანებამ განიცადეთ ღვთისმსახურებაზე თავდასხმა ან რელიგიური გრძნობის შეურაცხყოფა, პირველ რიგში მნიშვნელოვანია ფაქტების ფიქსირება: თარიღები, ადგილი, თვითმხილველები, წერილობითი და ვიზუალური მტკიცებულებები, თუ ისინი კანონით დაშვებული წესით არის მიღებული. შემდეგ საჭიროა ფაქტების ზუსტი სამართლებრივი შეფასება — ხელის შეშლა იყო თუ არა უკანონო, ერთვოდა თუ არა მას ძალადობა, მუქარა ან რელიგიური გრძნობის შეურაცხყოფა, და აღიწერება თუ არა ეს დევნის შემადგენლობით. წარმოების წესსა და ვადებს განსაზღვრავს სისხლის სამართლის წარმოების კანონმდებლობა, ამიტომ ადვოკატთან ადრეული კონსულტაცია უზრუნველყოფს როგორც მტკიცებულებათა სწორ ფიქსაციას, ისე კვალიფიკაციის გამართულ არჩევანს — ეს კი სასჯელის ზომაზე პირდაპირ აისახება.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შეგიძლიათ იხილოთ პასუხები იმ კითხვებზე, რომლებიც რელიგიური თავისუფლების დარღვევის საქმეებში ყველაზე ხშირად ისმის.
რომელი ქმედება ითვლება რელიგიური წესის აღსრულებისათვის ხელის შეშლად?
ღვთისმსახურების ან სხვა რელიგიური წესისა თუ ჩვეულების აღსრულებისათვის უკანონოდ ხელის შეშლა, ჩადენილი ძალადობით ან ძალადობის მუქარით, ანდა მორწმუნის ან ღვთისმსახურის რელიგიური გრძნობის შეურაცხყოფის თანხლებით — დანაშაულია.
რა სასჯელია გათვალისწინებული ამ დანაშაულისთვის?
ძირითადი შემადგენლობით ქმედება ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ერთ წლამდე ან შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ერთ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე; სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით ჩადენილი — ჯარიმით ან შინაპატიმრობით ვადით ერთიდან ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ერთიდან ხუთ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ.
როდის აღიწერება ქმედება დევნით?
როცა ადამიანს დევნენ სიტყვის, აზრის, სინდისის, აღმსარებლობის, რწმენის ან მრწამსის გამო, ანდა მის პოლიტიკურ, საზოგადოებრივ, პროფესიულ, რელიგიურ ან მეცნიერულ მოღვაწეობასთან დაკავშირებით. ასეთი დევნა ისჯება ჯარიმით ან შინაპატიმრობით ექვსი თვიდან ერთ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ორ წლამდე, ხოლო ძალადობით, სამსახურებრივი მდგომარეობით ან მნიშვნელოვანი ზიანის დროს — მკაცრი შემადგენლობით.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის ადვოკატები მუშაობენ სარწმუნოების თავისუფლების დარღვევის საქმეებზე: შევაფასებთ ფაქტებს, დაგეხმარებთ მტკიცებულებების შეგროვებასა და განცხადების მომზადებაში, განვსაზღვრავთ კვალიფიკაციის პერსპექტივებს და, საჭიროების შემთხვევაში, წარმოგადგენთ მთელი წარმოების განმავლობაში. დაგვიკავშირდით — დროული სამართლებრივი შეფასება აღმოფხვრის შეცდომებს, რომლებიც ამ დელიკატურ საქმეებში განსაკუთრებით ძვირად ჯდება.