ფარმაცევტულ სფეროში ჩადენილი ქმედებების სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა
საექიმო და ფარმაცევტული საქმიანობის კანონიერი წესრიგი ჯანმრთელობის უსაფრთხოების საფუძველია, და საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი ამ სფეროში ჩადენილ სერიოზულ დარღვევებს დამოუკიდებელ დანაშაულებად მიიჩნევს: უკანონო საექიმო ან ფარმაცევტული საქმიანობას, შხამის ბრუნვის წესის დარღვევას და ნარკოტიკული საშუალების შესაძენად ყალბი რეცეპტის დამზადება-გასაღებას. ამ გვერდზე ვხსნით ამ დანაშაულების შემადგენლობას, სასჯელებს და დაცვის პერსპექტივებს.
უკანონო საექიმო ან ფარმაცევტული საქმიანობა
უკანონო საექიმო ან ფარმაცევტული საქმიანობა, რამაც ჯანმრთელობის დაზიანება გამოიწვია, ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე. იგივე ქმედება, რამაც ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა გამოიწვია, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამიდან შვიდ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ. ეს ნორმა პირდაპირ ეხება იმ შემთხვევებს, როცა საქმიანობა ლიცენზიის ან უფლებამოსილების გარეშე ან წესის დარღვევით წარიმართება და შედეგად პაციენტს ზიანი მიადგება. პრაქტიკაში გამოყოფის ხაზი ხშირად დოკუმენტურია: აკრედიტაცია, ლიცენზია და შესაბამისი უფლებამოსილების ფარგლები წყვეტს, ერთი და იმავე ქმედება კანონიერი პრაქტიკაა თუ სამართალდარღვევა. საქმის მასალები ამ კითხვას ყოველთვის პირველ რიგში აყენებს, და პასუხი დოკუმენტებშია და არა განზრახვაში.
შხამის ბრუნვის წესის დარღვევა
გასაღების მიზნით შხამის უკანონოდ დამზადება, წარმოება, შეძენა, შენახვა, გადაზიდვა ან გასაღება ისჯება ჯარიმით ან შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე. იგივე ქმედება, ჩადენილი ჯგუფურად, არაერთგზის ან დიდი ოდენობით, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამიდან ექვს წლამდე. შხამის წარმოების, შეძენის, შენახვის, აღრიცხვის, გაცემის, გადაზიდვის ან გადაგზავნის წესის დარღვევა, რამაც ასეთი ნივთიერების უკანონო ბრუნვა ან სხვა მძიმე შედეგი გამოიწვია, ასევე ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამიდან ექვს წლამდე — ანუ სანქცია ვრცელდება როგორც გასაღების მიზნით, ისე ბრუნვის წესის სერიოზულ დარღვევაზე. დოკუმენტბრუნვის სიზუსტე აქ თავდაცვის პირველი ხაზია.
ყალბი რეცეპტი და დოკუმენტი
ნარკოტიკული საშუალების შესაძენად ყალბი რეცეპტის ან სხვა დოკუმენტის დამზადება გასაღების მიზნით ან გასაღება ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ორ წლამდე ან შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამიდან ექვს წლამდე. იგივე ქმედება, ჩადენილი არაერთგზის ან სხვისთვის მომსახურების გაწევის მიზნით, ანდა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ექვსიდან ათ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ. ხოლო ეს ქმედება, ჩადენილი დიდი ოდენობით ან წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ცხრიდან ცამეტ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე. კანონი განსაზღვრავს, რომ ამ დანაშაულისთვის იურიდიული პირი ისჯება ჯარიმით, საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ან ლიკვიდაციით და ჯარიმით.
გამოყენების პრაქტიკაში ამ დანაშაულებთან დაკავშირებული საქმეების ბედი ხშირად წინასწარი შეფასებით წყდება: კვალიფიკაციის სიზუსტე, შედეგის და ქმედების შორის მიზეზობრივი კავშირის დადგენა, პირის უფლებამოსილებისა და წესების დარღვევის დათვლა და დოკუმენტური აღრიცხვის სისრულე გადამწყვეტ როლს ასრულებს. დაცვის მხარეს ამ ელემენტების ალბათობა სწორედ ადრეულ ეტაპზე უნდა შეფასდეს — სხვა შემთხვევაში სასჯელის მკაცრი დიაპაზონები რეალურ რისკად იქცევა.
საბოლოოდ, აღსანიშნავია, რომ ამ კატეგორიის ნორმები ჯანმრთელობის დაცვის ორიენტაციის გამო მკაცრად იყენებენ შედეგობრივ კვალიფიკაციას: პასუხისმგებლობის ზომა ჯანმრთელობის დაზიანების სიმძიმით და სიცოცხლის მოსპობით აიწევა, ხოლო დაცვის წარმატება ხშირად სწორედ შედეგისა და ქმედების კავშირის უტყუარ ანალიზზეა დამოკიდებული. ამიტომ ამ დავებში გადამწყვეტი დოკუმენტის გზა და მისი გაცემის კანონიერობაა.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ — ამ დანაშაულებთან დაკავშირებული ყველაზე ხშირი კითხვების პასუხები.
რა სასჯელი გათვალისწინებულია უკანონო საექიმო საქმიანობისთვის?
ჯანმრთელობის დაზიანებისას — ჯარიმა ან თავისუფლების აღკვეთა სამ წლამდე; სიცოცხლის მოსპობისას — სამიდან შვიდ წლამდე, თანამდებობის ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით სამ წლამდე ან უამისოდ.
როდის ისჯება შხამის ბრუნვის დარღვევა უფრო მკაცრად?
ჯგუფურად, არაერთგზის ან დიდი ოდენობით ჩადენისას, აგრეთვე წესის ისეთი დარღვევისას, რომელმაც უკანონო ბრუნვა ან მძიმე შედეგი გამოიწვია — თავისუფლების აღკვეთა სამიდან ექვს წლამდე.
რა მუქარა აქვს ყალბი რეცეპტს?
ძირითად შემადგენლობაზე — სამიდან ექვს წლამდე; არაერთგზის, სხვისთვის მომსახურების ან სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებისას — ექვსიდან ათ წლამდე; დიდი ოდენობით ან ჯგუფის მიერ — ცხრიდან ცამეტ წლამდე.
ისჯება თუ არა იურიდიული პირი?
დიახ — ყალბი რეცეპტის შემადგენლობით იურიდიული პირი ისჯება ჯარიმით, საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ან ლიკვიდაციით და ჯარიმით.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის ადვოკატები მუშაობენ ფარმაცევტულ და საექიმო საქმიანობასთან დაკავშირებულ სისხლისსამართლებრივ საქმეებზე: შევაფასებთ შემადგენლობას და კვალიფიკაციას, დავგეგმავთ დაცვის სტრატეგიას და წარმოგადგენთ ყველა ინსტანციაში. დაგვიკავშირდით — ამ კატეგორიის საქმეებში ადრეული ჩარევა შედეგს ფუნდამენტურად ცვლის.