კონტრაბანდა თანამედროვე ქართულ სამართალში — მუხლი 214
კლასიკური „კონტრაბანდის“ სახელით ცნობილი ქმედება თანამედროვე საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ცალკე მუხლად აღარ არსებობს: ისტორიული ნორმები გაერთიანდა და დღეს ამ ბრალდების საფუძველი მუხლი 214-ია — საქართველოს საბაჟო საზღვარზე საქონლის გადაადგილებასთან დაკავშირებული წესის დარღვევა. ამ გვერდზე განმარტებულია ამ მუხლის ყველა ნაწილი — ძირითადი შემადგენლობიდან გამამწვავებელ ფორმებამდე — და ის კვალიფიკაციური საზღვრები, რომლებზეც დაცვის საქმე იგება და იბრძოლებს. ტერმინი „კონტრაბანდა“ ყოველდღიურ მეტყველებაში ცოცხლობს, მაგრამ მისი სამართლებრივი შინაარსი ზუსტად ეს ნორმაა, და სწორედ ამიტომ ყოველი ბრალდებითი ეპიზოდი ზუსტად ამ მუხლის ელემენტებზე უნდა გაირკვეს.
ძირითადი შემადგენლობა — დიდი ოდენობა და თავის არიდების ფორმები
მუხლის 214 პირველი ნაწილით ისჯება საქართველოს საბაჟო საზღვარზე დიდი ოდენობით მოძრავი ნივთის გადატანა ან გადმოტანა, ჩადენილი საბაჟო კონტროლის გვერდის ავლით ან მისგან მალულად, დოკუმენტის ან იდენტიფიკაციის საშუალების მოტყუებითი გამოყენებით, საბაჟო დეკლარაციაში ყალბი მონაცემების შეტანით. ამ ქმედებისთვის კანონი განსაზღვრავს ჯარიმას ან თავისუფლების აღკვეთას ვადით სამიდან ხუთ წლამდე. შემადგენლობაში ორი ჯგუფი განირჩევა: ოდენობრივი ნიშანი — დიდი ოდენობა, რომლის ზღვრებიც მუხლის შენიშვნით არის განსაზღვრული — და ხერხი: კონტროლის გვერდის ავლა, მალულად გადატანა, მოტყუებითი დოკუმენტი ან ყალბი დეკლარირება. დაცვისთვის ორივე ჯგუფი ცალ-ცალკე შესამოწმებელია: აღიწერს თუ არა ბრალდების მტკიცებულება ზუსტად იმ ხერხს, რომელიც ნაწილშია ჩამოთვლილი, და აღწევს თუ არა ჩამორთმეული ან გადატანილი ქონება დიდი ოდენობის ზღვარს.
განსაკუთრებით დიდი ოდენობა და სპეციალური ობიექტები
მეორე ნაწილი იმავე ქმედებას ამკაცრებს, როცა ის ჩადენილია განსაკუთრებით დიდი ოდენობით — ჯარიმა ან თავისუფლების აღკვეთა ვადით ხუთიდან შვიდ წლამდე. მესამე ნაწილი ცალკე აწესრიგებს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის ან კანონმდებლობით დადგენილი წესით აღრიცხული სხვა კულტურული მემკვიდრეობის, ასევე ძვირფასი ლითონისგან დამზადებული საიუველირო ნაკეთობის ან ნაკეთობის ჯართის წესის დარღვევით გადატანას ან გადმოტანას — ჯარიმა ან თავისუფლების აღკვეთა ოთხიდან შვიდ წლამდე. მეოთხე ნაწილი ყველაზე სპეციფიკური ობიექტებითაა აგებული: შხამიანი, მომწამლავი, რადიოაქტიული ან ფეთქებადი ნივთიერება, შეიარაღება, ასაფეთქებელი მოწყობილობა, ცეცხლსასროლი იარაღი, მასობრივი განადგურების იარაღის შესაქმნელად გამოყენებადი მასალა ან მოწყობილობა, სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ნედლეული — ამ ქმედებისთვის გათვალისწინებულია თავისუფლების აღკვეთა ვადით ხუთიდან რვა წლამდე.