წითელი შენიშვნის ამოშლა — რას აკეთებს ქართული სამართალი
ინტერპოლის წითელი შენიშვნა საერთაშორისო ძიების ინსტრუმენტია, და მისი ამოშლის პროცედურა საერთაშორისო ორგანიზაციის საკუთარი წესდებითა და ფაილების კონტროლის კომისიის საშუალებით წყდება — ეს მთლიადად არაქართული პროცედურაა და ამ გვერდზე მისი დეტალები არ გადმოცემულა. რას აკეთებს ქართული სამართალი? ორ რამეს: მუხლი 6 სისხლის სამართლის კოდექსიდან განსაზღვრავს, ვისი გადაცემა საერთოდ არ შეიძლება — და ეს ბარიერი წითელი შენიშვნით გამოწვეულ გადაცემის მოთხოვნასაც აჩერებს; ხოლო მუხლი 47-2 აწესრიგებს გაძევებასა და შემოსვლის აკრძალვას — იმ რეალურ სასჯელის რისკს, რომელსაც წითელი შენიშვნის მქონე კლიენტი ხშირად სინამდვილეში უყურებს. ამ გვერდის ამოცანა სწორედ ეს ქართული საყრდენების განმარტებაა.
საქმის პირველივე დღეს ურთიერთობა სამ საკითხად იშლება, და თითოეული მათგანი ცალკე ანალიზს ითხოვს. პირველი — კლიენტის სტატუსი საქართველოში: მოქალაქეობა თუ უცხოური წესრიგი, რადგან მოქალაქის შემთხვევაში გადაცემის კარიბჭე პრინციპულად დახურულია ხელშეკრულებითი გამორიცხვის გარდა და საქმე მხოლოდ საერთაშორისო პროცედურის არგუმენტაციაზე გადადის. მეორე — ის ფაქტობრივი ბაზა, რომელზეც შენიშვნა დგას: ბრალდების შინაარსი, მომთხოვნი სახელმწიფო და ის გარემოებები, რომლებიც მუხლის 6 გამორიცხვებს აქტიურებს. მესამე — გაძევების რისკის რეალური დონე: თუ კლიენტი უცხოელია და მის მიმართ განხორციელდება რაიმე პროცესი საქართველოში, მუხლი 47-2 ვადები წინასწარ უნდა იყოს გათვალისწინებული.
მუხლი 6 — გადაცემის შემაჩერებელი ბარიერი
წითელი შენიშვნა თავისთავად გადაცემას არ ნიშნავს — გადაცემის შესაძლებლობას ქართული მატერიალური კანონი აწესრიგებს. მუხლის 6 პირველი ნაწილით საქართველოს მოქალაქე და საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირი სისხლისსამართლებრივ პასუხისგებაში მისაცემად ან სასჯელის მოსახდელად არ შეიძლება ექსტრადირებულ იქნეს, თუ საერთაშორისო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. მეორე ნაწილით უცხო ქვეყნის მოქალაქე და მოქალაქეობის არმქონე პირი საქართველოს ტერიტორიაზე ყოფნისას შეიძლება გადაცემულ იქნეს მხოლოდ საერთაშორისო ხელშეკრულების შესაბამისად. მესამე ნაწილი კი გამორიცხავს გადაცემას პოლიტიკური მრწამსისთვის დევნილი შემოხიზნული პირის, ქართული კანონმდებლობით დანაშაულად არარაციზებული ქმედების ჩამდენის და იმ შემთხვევაში, როცა მომთხოვნ სახელმწიფოში სიკვდილით დასჯაა დაწესებული. ანუ წითელი შენიშვნის არსებობის მიუხედავად, გადაცემის კარიბჭე სწორედ ამ ბარიერებზეა აღმართული.

