პოლიტიკური თავშესაფრის სისხლისსამართლებრივი განზომილება
პოლიტიკური დევნის მსხვერპლი პირისთვის, რომელიც საქართველოში იმყოფება, სისხლის სამართლის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის შესახებ კანონი იმ გარანტიების ნაწილია, რომლებიც მას უცხო სახელმწიფოსთვის გადაცემისგან იცავს. ეს კანონი განსაზღვრავს, როდის არ ხდება სამართლებრივი დახმარების აღმოჩენა, როდის არ განხორციელდება ექსტრადიცია და რომელ შემთხვევებში შეიძლება მოთხოვნის შესრულებაზე უარი ან გადავადება — ის ნორმები, რომლებიც პოლიტიკური თავშესაფრის სისხლისსამართლებრივ საფუძვლებთან ერთად მუშაობს. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს, რომ პირის დაცვა ერთდროულად ორ მიმართულებაზე მიმდინარეობს: სტატუსის საკითხი ცალკე წესით წყდება, ხოლო გადაცემისა და დახმარების მოთხოვნები — აქ აღწერილი ბარიერებით. ლტოლვილის სტატუსის მინიჭების წესი ცალკე რეგულაციებითაა დადგენილი; ამ გვერდის ფოკუსი სწორედ ის სისხლისსამართლებრივი ბარიერებია, რომლებიც პირის გადაცემას შეუძლებელს ხდის.
სამართლებრივი დახმარების უარის საფუძვლები
კანონი უცხო სახელმწიფოს შუამდგომლობის შესრულებაზე უარის თქმის სრულ კატალოგს შეიცავს. დახმარება არ აღიჩნდება, თუ მისმა შესრულებამ შესაძლოა ზიანი მიაყენოს საქართველოს სუვერენიტეტს, უშიშროებას, საზოგადოებრივ წესრიგს ან სხვა არსებით ინტერესს; თუ შესრულება ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას; თუ დანაშაულს საქართველო პოლიტიკურ დანაშაულად ან პოლიტიკურ დანაშაულთან დაკავშირებულ დანაშაულად მიიჩნევს; თუ შესრულებამ შესაძლოა ზიანი მიაყენოს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და ძირითად თავისუფლებებს; თუ დანაშაული სამხედრო დანაშაულია, რომელიც მომთხოვნი სახელმწიფოს სისხლის სამართლის კანონმდებლობით დასჯადი არ არის; და თუ შედეგად შესაძლოა დაირღვეს ერთი და იმავე დანაშაულისთვის განმეორებით მსჯავრის დადების აკრძალვის პრინციპი.
ჩხრეკის, ამოღების ან ქონებაზე ყადაღის დადების მოთხოვნის შემთხვევაში კანონი დამატებით პირობებს აწესებს: დანაშაული დასჯადი უნდა იყოს როგორც მომთხოვნი, ისე საქართველოს კანონმდებლობით, უნდა იყოს ექსტრადიციისადმი დაქვემდებარებული დანაშაული და მოთხოვნა კანონმდებლობას უნდა შეესაბამებოდეს. ეს ნიშნავს, რომ დაცვას შეუძლია ინსტრუმენტული მოთხოვნებიც კი — და არა მხოლოდ გადაცემის საკითხი — საეჭვო გახადოს, თუ საფუძვლები არ არსებობს.
პოლიტიკური დანაშაულის კრიტერიუმი
ექსტრადიცია არ განხორციელდება, თუ დანაშაულს, რომლის ჩადენისთვისაც პირის გადაცემა მოითხოვება, საქართველო პოლიტიკურ დანაშაულად ან პოლიტიკურ დანაშაულთან დაკავშირებულ დანაშაულად მიიჩნევს. კრიტერიუმი კანონშივეა ჩადებული: დანაშაული არ ჩაითვლება პოლიტიკურად, თუ დანაშაულის მიზნების, მოტივის, ფორმის, მეთოდების და სხვა გარემოებების მხედველობაში მიღებით სისხლის სამართლის ქმედების ნიშნები გადაწონის დანაშაულის ჩადენის პოლიტიკურ ასპექტებს. ეს შეფასება კონკრეტული საქმის ფაქტებზეა დამოკიდებული და სწორედ აქ გამოიჩენა დაცვის მუშაობის ხარისხი: მოტივების, ფორმისა და მეთოდების სწორი დოკუმენტირება გადაწყვეტილებას ცვლის, რადგან შეფასების ობიექტი დევნის რეალური კონტექსტია და არა ოფიციალური ფორმულირება. ამავდროულად, კანონი ზღვრებსაც აწესებს: პოლიტიკურ დანაშაულად არ განიხილება სახელმწიფო მეთაურის ან მისი ოჯახის წევრის სიცოცხლის ხელყოფა ან ასეთი ხელყოფის მცდელობა, აგრეთვე ყველა ის დანაშაული, რომლის შემთხვევაშიც საქართველოს ექსტრადიციის ვალდებულება აქვს აღებული საერთაშორისო ხელშეკრულებებით.