დისციპლინური პასუხისმგებლობა საადვოკატო საქმიანობაში
ეს გვერდი განიხილავს პროფესიულ გადაცდომას და დისციპლინურ პასუხისმგებლობას იმ ფორმით, როგორც ეს საქართველოს „ადვოკატთა შესახებ“ კანონით არის დადგენილი: რომელი მოვალეობების დარღვევა აღძრავს დისციპლინურ დევნას, რომელი ვადები მოქმედებს, რომელი სახდელებია შესაძლებელი და რომ განიხილავს საქმეს ეთიკის კომისია. დისციპლინური სახდელი ადვოკატისთვის პროფესიული საქმიანობის შეწყვეტას ნიშნავს თუნდაც დროებით, ამიტომ ასეთ საქმეებში დაცვა ყოველთვის საჭიროა.
საადვოკატო საქმიანობის პრინციპები და მოვალეობები
დისციპლინური გადაცდომის შეფასება იწყება იმ სტანდარტების განსაზღვრით, რომლებსაც ადვოკატი ვალდებულია იცავდეს. კანონი საადვოკატო საქმიანობის პრინციპებად ასახელებს კანონიერებას, სამართლის უზენაესობას და მართლმსაჯულების სამართლიანად განხორციელებას, პროფესიულ კომპეტენტურობას, ადვოკატის კეთილსინდისიერებას, კარგ რეპუტაციას და იურიდიული პროფესიის პატივისცემას, საქმიანობის თავისუფლებასა და დამოუკიდებლობას, ადვოკატთა თანასწორობას და დისკრიმინაციის დაუშვებლობას, ჩაურევლობას, კლიენტის უფლებების პატივისცემასა და დაცვას, დაცვის უფლების განხორციელებაზე უარის თქმის დაუშვებლობას კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისების გარდა, პროფესიული საიდუმლოების დაცვას და პროფესიული ეთიკის ნორმების დაცვას. ადვოკატი ვალდებულია კეთილსინდისიერად შეასრულოს პროფესიული ფუნქციები, ზუსტად და განუხრელად დაიცვას პროფესიული ეთიკის ნორმები, არ შელახოს სასამართლოსა და პროცესის სხვა მონაწილეთა უფლებები, აცნობოს კლიენტს ინტერესთა შეუთავსებლობის შესახებ და შეასრულოს განათლების მოთხოვნები.
პროფესიული საიდუმლო და ინტერესთა შეუთავსებლობა
ყველაზე ხშირად დავის საგანი სწორედ ამ ორი მოვალეობის სფეროა. ადვოკატი ვალდებულია დაიცვას პროფესიული საიდუმლო გასული დროის მიუხედავად და კლიენტის თანხმობის გარეშე არ გაამჟღავნოს საქმიანობის განხორციელების პროცესში მიღებული ინფორმაცია; კლიენტის ვინაობაც კი არ შეიძლება გამჟღავნდეს, თუ კლიენტმა წინასწარ წერილობით მოითხოვა ამის აკრძალვა. გამონაკლისები ზუსტად არის დასახელებული: კლიენტის თანხმობა; ინფორმაციის გამოყენება წარმომადგენლობის ან დაცვის პროცესში, თუ ეს კლიენტის ინტერესებიდან აუცილებელია და მისი წინასწარი აკრძალვა არ არსებობს; და ადვოკატის დაცვა მისთვის წაყენებული ბრალდებისგან ან ჰონორარის თაობაზე სასამართლო დავის არსებობისას. ინტერესთა შეუთავსებლობის წესით ადვოკატი ვალდებულია არ განახორციელოს ისეთი ქმედება და არ დაამყაროს ისეთი ურთიერთობა, რომელიც საფრთხეს შეუქმნის კლიენტის ინტერესებს, მის პროფესიულ საქმიანობას ან დამოუკიდებლობას; მას არ აქვს უფლება შეასრულოს ფუნქციები იმ საქმეზე, რომელზეც უკვე მოქმედებდა მეორე მხარის სასარგებლოდ ან რომელზეც მოსამართლის, პროკურორის, გამომძიებლის, მედიატორის, არბიტრის, ექსპერტის ან სხვა სტატუსით მუშაობდა.
დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლები და ვადა
ადვოკატს დისციპლინური პასუხისმგებლობა დაეკისრება კანონით დადგენილ მოვალეობათა შეუსრულებლობისთვის და ადვოკატთა პროფესიული ეთიკის კოდექსის დარღვევისთვის — ეს ორი საფუძველია და სხვა გარემოება სახდელის წყარო ვერ გახდება. მნიშვნელოვანია ვადაც: დისციპლინური წარმოება შეწყდება, თუ სადავო ქმედების ჩადენიდან საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის ეთიკის კომისიისთვის მიმართვამდე გასულია 5 წელი. დისციპლინურ დევნას აღძრავს ეთიკის კომისია, რომელიც აღძვრის ან აღძვრაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს შესაბამისი ინფორმაციის მიღებიდან 2 თვის ვადაში. ეს ვადები დაცვის პირველი შემოწმების საგანია: მათი გასვლა წარმოების შეწყვეტის საფუძველია.
სახდელები და დადების წესი
კანონი სახდელად განსაზღვრავს გაფრთხილებას; საადვოკატო საქმიანობის უფლების ჩამორთმევას 6 თვიდან 3 წლამდე ვადით; და საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრობის შეწყვეტას. სახდელთან ერთად კანონი ითვალისწინებს დისციპლინური ზემოქმედების ღონისძიებებსაც — კერძო სარეკომენდაციო ბარათით მიმართვას და ადვოკატთა ასოციაციის, მისი აღმასრულებელი საბჭოს, ეთიკის კომისიის ან სარევიზიო კომისიის წევრის უფლებამოსილების შეწყვეტას. სახდელის სიმძიმის თავისუფალი არჩევანი გადაწყვეტილების ავტორს არ აქვს — ის შემოიფარგლება კანონით დასახელებული სახეებით, რაც დაცვას საშუალებას აძლევს ისაუბროს ზომის შესაბამისობაზე.
წესი განსაზღვრავს კოლეგიალობის მკაცრ ფორმას: საქმეს ეთიკის კომისია განიხილავს 3 წევრის შემადგენლობით და გადაწყვეტილებას იღებს ხმათა უმრავლესობით; საქმიანობის უფლების ჩამორთმევის ან წევრობის შეწყვეტის საკითხს კი კომისია განიხილავს არანაკლებ 10 წევრის შემადგენლობით, და ასეთი გადაწყვეტილების მისაღებად საჭიროა არანაკლებ 8 წევრის ხმა; განსხვავებული აზრი გადაწყვეტილებას ერთვის. გადაწყვეტილების მიღებამდე ადვოკატს უნდა მიეცეს აზრის გამოთქმის შესაძლებლობა ზეპირად ან წერილობით, მტკიცებულებების გამოთხოვისა და წარდგენის უფლება და დაცვის სრული უფლება. სხდომა დახურულია, თუმცა ორივე მხარის შუამდგომლობით შეიძლება ჩატარდეს საჯაროდ; გადაწყვეტილება საჯაროდ ცხადდება. ადვოკატის საპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობისას განხილვა გადაიდება არანაკლებ 10 და არაუმეტეს 30 დღის ვადით, და ადვოკატი ვალდებულია მიუთითოს მისთვის მისაღები 3 თარიღი; არასაპატიო მიზეზით ხელმეორედ გამოუცხადებლობა განხილვას არ აბრკოლებს. დასაბუთებული გადაწყვეტილება მხარეებს ეგზავნება საჯაროდ გამოცხადებიდან 30 დღის ვადაში. ამ გარანტიათა დარღვევა — შემადგენლობა, ხმების რაოდენობა, დაცვის უფლება — გადაწყვეტილების გასაჩივრების ძლიერი საფუძველია.
ხშირად დასმული კითხვები
დისციპლინურ საქმესთან დაკავშირებით ადვოკატებს ყველაზე ხშირად სწორედ ეს კითხვები უჩნდებათ, და პასუხები კანონიდანვე მოდის.
რომელი ორგანო წყვეტს ადვოკატის დისციპლინურ საქმეს?
საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის ეთიკის კომისია — ის ამოწმებს ადვოკატის შესახებ შემოსულ ინფორმაციას და სხდომაზე, კოლეგიალურად წყვეტს სახდელის დადების საკითხს.
რომელი სახდელებია დაწესებული?
გაფრთხილება, საადვოკატო საქმიანობის უფლების ჩამორთმევა 6 თვიდან 3 წლამდე ვადით და ასოციაციის წევრობის შეწყვეტა.
როგორ იცავს კანონი ადვოკატს პროცედურაში?
გადაწყვეტილებამდე მას უნდა მიეცეს აზრის გამოთქმის, მტკიცებულებების გამოთხოვისა და წარდგენის და დაცვის სრული უფლების შესაძლებლობა; განსხვავებული აზრი გადაწყვეტილებას ერთვის.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე მომსახურებას ახორციელებენ პროფესიული პასუხისმგებლობისა და ეთიკის საკითხებზე მომუშავე ადვოკატები. ჩვენ ამოწმებთ ვადების დაცვას, საფუძვლების სისწორეს, წარმოების პროცედურულ გარანტიებს და ვაფასებთ მტკიცებულებათა საკმარისობას თითოეულ ეპიზოდზე.
დაგვიკავშირდით Legal.ge-ის საშუალებით — დავიცავთ ადვოკატის პროფესიული რეპუტაციის უფლებებს ეთიკის კომისიის წინაშე და მოვამზადებთ გასაჩივრების საფუძვლებს, თუ გადაწყვეტილება უსაფუძვლო ან პროცედურულად დარღვეულია.