რას განიხილავს უკანონო აბორტის მუხლი
სისხლის სამართლის კოდექსის მე-133 მუხლი განიხილავს უკანონო აბორტს — აბორტის ჩატარებას კანონით დადგენილი წესის დარღვევით. კანონმდებლობა აბორტს რეგულირავს ცალკე სამედიცინო-სამართლებრივი წესებით: განსაზღვრულია, სად, რომელ ვადებში და ვის მიერ შეიძლება მისი ჩატარება. ამ წესების დარღვევა — არასამედიცინო პირობებში ჩატარება, შეუსაბამო პირის მიერ ანდა დაუშვებელ ვადებში — ზუსტად ამ მუხლის მიზანია. მუხლი ამავდროულად იცავს ორსული ქალის ჯანმრთელობასა და ცხოვრებას: სასჯელი მკვეთრად იზრდება, როდესაც აბორტს მოჰყვება შვილოსნობის სამუდამო მოშლა, სხვა მძიმე შედეგი ან პაციენტის გარდაცვალება.
პრაქტიკაში ასეთი საქმეები ხშირად იწყება გართულებული შემთხვევის ფონზე: პაციენტი მიმართავს საავადმყოფოში გართულებით, დგინდება, რომ ჩარევა ჩატარებულა არასანქციირებულ პირობებში, და გამოძიება სწრაფად გადადის ბრალდებაში. ბრალდებულის მდგომარეობა აქ განსაკუთრებით მძიმეა, რადგან საქმე აერთიანებს სამედიცინო და სისხლისსამართლებრივ ასპექტებს და მოითხოვს სამართლის ფარგლებში მედიცინის დოკუმენტაციის დეტალურ ანალიზს.
ძირითადი შემადგენლობა და სასჯელი
მუხლის პირველი ნაწილით უკანონო აბორტი ისჯება:
- საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომით ვადით ას ოციდან სამას საათამდე;
- შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ორ წლამდე;
- ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ერთიდან ორ წლამდე.
ეს ჩარჩო განსაზღვრავს პასუხისმგებლობის საწყის ზღვარს. აქ არ არის გათვალისწინებული ჯარიმა — კანონი პირდაპირ შრომითი ან თავისუფლების შემზღუდავი სასჯელით იწყებს, რაც აჩვენებს, რომ ამ ქმედებას სახელმწიფო სერიოზულად აფასებს.
დამამძიმებელი ნიშნები: ორიდან ხუთ წლამდე
მეორე ნაწილით იგივე ქმედება უფრო მკაცრად ისჯება ორ შემთხვევაში: როდესაც ის ჩადენილია იმ პირის მიერ, რომელიც უკვე იყო მსჯავრდებული უკანონო აბორტისთვის, ანდა როდესაც მან გამოიწვია შვილოსნობის სამუდამო მოშლა ან სხვა მძიმე შედეგი. ასეთი ქმედება ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან ხუთ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან/და საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე. ამ უკანასკნელი ნიშნის პრაქტიკული მნიშვნელობა ის არის, რომ ექიმს, რომელიც ამ შემადგენლობით ისჯება, შეიძლება სამუდამოდ ან განსაზღვრული ვადით აეკრძალოს სამედიცინო საქმიანობა.
ყველაზე მძიმე შემადგენლობა: სიცოცხლის მოსპობა
მესამე ნაწილით უკანონო აბორტი, რამაც გამოიწვია სიცოცხლის მოსპობა, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ოთხიდან ექვს წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან/და საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე. აქ საქმე შედეგზეა აწყობილი: ბრალდებამ უნდა დაამტკიცოს, რომ პაციენტის გარდაცვალება ზუსტად ამ ჩარევის შედეგია, და არა — მისი ჯანმრთელობის წინასწარი მდგომარეობა ან სხვა ფაქტორი. სწორედ ეს მიზეზობრივი კავშირი არის დაცვის მთავარი სამუშაო არე ამ კატეგორიის საქმეებში.
როგორ იგებს დაცვა ასეთ საქმეს
დაცვის პირველი კითხვაა უკანონობა: იყო თუ არა დარღვეული აბორტის ჩატარების დადგენილი წესი — ადგილი, ვადა, ჩამატარებელი პირის უფლებამოსილება. თუ ჩარევა წესის ფარგლებში ჩატარდა, სისხლისსამართლებრივი საქმე საერთოდ არ არსებობს. მეორე — მიზეზობრივი კავშირი შედეგთან: შვილოსნობის მოშლა ან გარდაცვალება შეიძლება გამოწვეული იყოს ცალკე დაავადებით, წინა ჩარევით ან პაციენტის საკუთარი ქცევით; ეს ყველაფერი კომპლექსური სამედიცინო ექსპერტიზით დგინდება. მესამე — განმეორებით მსჯავრდებულობის ნიშანი: წინა დასჯის იურიდიული ძალა, მისი გათვალისწინების ვადა და კვალიფიკაცია ცალკე უნდა გადამოწმდეს. მეოთხე — პაციენტის ინფორმირებული თანხმობის დოკუმენტირება: რა ინფორმაცია ჰქონდა პაციენტს რისკების შესახებ და როგორ არის ეს ფიქსირებული დოკუმენტაციაში. გამოძიებისა და ექსპერტიზის წესები კოდექსისა და სხვა კანონების ნორმებით არის დადგენილი, და მათი დარღვევა დაცვის საშუალებას წარმოადგენს.
საქმის ანატომია აქ მკაფიოდ სამ ფენად იშლება. პირველი ფენა — ჩატარების წესი: სად ჩატარდა ჩარევა, ვინ ჩაატარა, რომელ ვადაში და რა დოკუმენტირება ჰქონდა პროცესს. მეორე ფენა — შედეგი: რა მოხდა პაციენტთან ჩარევის შემდეგ, რამდენად უკავშირდება ეს ქმედებას და რა როლი ითამაშა ჯანმრთელობის წინასწარმდგომარეობამ. მესამე ფენა — პირი: ჰქონდა თუ არა ბრალდებულს წინა დასჯა ამავე ქმედებისთვის და რამდენად სწორად არის ის ფიქსირებული. თითოეული ასეთი ფენა საკუთარ დამოუკიდებელ მტკიცებულებებს მოითხოვს, და ბრალდების მიერ ფენების შერევა — მაგალითად, შედეგის მიწერა ქმედებაზე მიზეზობრიობის გარეშე — დაცვის პირდაპირი სამიზნეა.
დროის ფაქტორიც გადამწყვეტია. ასეთ საქმეებში მტკიცებულებათა უმეტესობა პირველ დღეებში ჩამოყალიბდება: სამედიცინო დოკუმენტაცია, პაციენტის განცხადებები, ექსპერტიზის დავალება. მოგვიანებით ამ მასალების შეცვლა რთულდება, ამიტომ დაცვის სრულფასოვანი პოზიცია სწორედ ამ ადრეულ ეტაპზე უნდა დაისვას — წინააღმდეგ შემთხვევაში საქმე ბრალდების ვერსიის ჩარჩოში რჩება და ყველა შემდგომი სასამართლო ნაბიჯი უკვე ამ ჩარჩოს შიგნით მიდის, რაც მისი მოგვიანებით გამოწოდების რეალურ და კონკრეტულ შანსს მნიშვნელოვნად ამცირებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს პლატფორმაზე შეგიძლიათ შეარჩიოთ სისხლის სამართლის ადვოკატი, რომელიც სამედიცინო სფეროს საქმეებზე მუშაობს. ადვოკატი გადაამოწმებს სამედიცინო დოკუმენტაციას, მოითხოვს კომპლექსურ ექსპერტიზებს, შეაფასებს ჩატარების წესის დარღვევის ფაქტს და დაიცავს თქვენს ინტერესებს გამოძიებისა და სასამართლოს ყველა ეტაპზე. კონსულტაციისთვის შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე — ადვოკატი დაგიკავშირდება და საქმეს შეაფასებს.