მუხლი 315-ის არსი და დაცვის ობიექტი
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლი 315 იცავს სახელმწიფოს კონსტიტუციურ წყობილებას და ხელისუფლების კანონიერ მუშაობას. ნორმა ორ ურთიერთდაკავშირებულ დანაშაულს აღწერს: შეთქმულებას საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების ძალადობით შესაცვლელად, სახელმწიფო ხელისუფლების დასამხობად ან ხელში ჩასაგდებად, და ამბოხებას იმავე მიზნით. აღსანიშნავია, რომ ეს მუხლი სწორედ ძალადობრივ გზებზეა ორიენტირებული: კონსტიტუციური წყობილების ცვლილება კანონით დადგენილი წესით ყოველთვის კანონიერია, დანაშაული კი მაშინ იწყება, როცა ეს მიზანი ძალადობრივი მეთოდებით ისმის. სწორედ ამ ზღვრის გარშემო ტერია დაცვის მთავარი ბრძოლა ამ კატეგორიის საქმეებში. ბრალდება ამ მუხლით მეტად მძიმეა, რეზონანსულია და ხშირად ფართო დამტკიცებლობით ბაზას ემყარება, ამიტომ ბრალდებულისთვის გადამწყვეტია პროფესიული დაცვის დროული უზრუნველყოფა.
შეთქმულება და მისთვის გათვალისწინებული სასჯელი
კანონის თანახმად, შეთქმულება საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების ძალადობით შესაცვლელად, სახელმწიფო ხელისუფლების დასამხობად ან ხელში ჩასაგდებად ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ხუთიდან რვა წლამდე. შეთქმულების ინსტიტუტი განსაკუთრებულია იმით, რომ პასუხისმგებლობა წარმოიშობა შეთანხმების, ანუ ორგანიზებული განზრახვის დონეზევე, სანამ შეთანხმებული ქმედება რეალურად განხორციელდება. საქმის გამოძიებისას ცენტრალური კითხვაა, არსებობდა თუ არა ნამდვილად შეთანხმება და მისი მიზანი იყო თუ არა ზუსტად ძალადობრივი. საუბარი პოლიტიკურ პოზიციებზე, კრიტიკაზე ან ოპოზიციურ განწყობაზე საკმარისი არ არის ამ მუხლით კვალიფიკაციისთვის. დაცვის ამოცანაა ზუსტად გამოარჩიოს კანონიერი საქმიანობა დანაშაულებრივი შეთანხმებისგან, რაც მოითხოვს მტკიცებულებათა ფრთხილ ანალიზს.
ამბოხება და მისი სასჯელი
მუხლის მეორე ნაწილი განსაზღვრავს ამბოხებას საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების ძალადობით შესაცვლელად, სახელმწიფო ხელისუფლების დასამხობად ან ხელში ჩასაგდებად. ასეთი ქმედება ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით შვიდიდან თხუთმეტ წლამდე. შეთქმულებასა და ამბოხებას შორის სხვაობა სასჯელის სიმკაცრეშიც ჩანს: ამბოხება განხორციელებულ, მოქმედებით გადასულ ფაზას ასახავს, ამიტომ კანონდებელი მას უფრო მკაცრად აფასებს. საქმეებში, სადაც ბრალდება ამბოხებას ემყარება, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ზუსტად იმ მომენტის დადგენა, როცა მოძრაობა შეთანხმების ფარგლებს გასცილდა და რომელი კონკრეტული ქმედებები განხორციელდა თითოეული მონაწილის მიერ. ზიანის, ძალადობის ფაქტების და პირადი წვლილის სწორი შეფასება განსაზღვრავს, ვინ რომელ ნაწილით უნდა პასუხისგებაში იყოს.

