აკადემიური დისციპლინა უმაღლეს განათლებაში „უმაღლესი განათლების შესახებ“ კანონის მუხლი 43-ის მე-7 პუნქტით და მუხლი 44-ით რეგულირდება. ხშირად ამ თემას უცხოურ სამართალში არსებული ჩარჩოებით აღწერენ — მაგალითად, ამერიკული ფედერალური კანონმდებლობის იმ ნორმით, რომელიც განათლების სფეროში სქესობრივ დისკრიმინაციას ებრძვის და სპეციალურ საგამოძიებო პროცედურებსაც აწესებს. აქ უნდა ითქვას მკაფიოდ: ასეთი უცხოური რეჟიმი ქართულ სამართალში არ არსებობს და საქართველოში სტუდენტის დისციპლინურ პასუხისმგებლობას სწორედ ეს კანონი მართავს. ამ გვერდზე განვმარტავთ სუბსტანციურ მხარეს — რა არის დისციპლინური გადაცდომა, საიდან მოდის დისციპლინური ვალდებულება და რომელი შეზღუდვები დგას სახდელის წინაშე.
დისციპლინური ვალდებულების წყარო — მუხლი 44
მუხლი 44 სტუდენტის ვალდებულებებს აწესებს: სტუდენტი ვალდებულია უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების მიერ დადგენილი პროგრამის მიხედვით ისწავლოს ყველა ის საგანი, რომელიც საკუთარი სურვილით აირჩია და რომლის სწავლება სავალდებულოა, და დაიცვას უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების წესდება და შინაგანაწესი. ეს კომპაქტური ნორმა დისციპლინური ვალდებულების საფუძველია: პასუხისმგებლობა შეიძლება დადგეს არჩეული საგნების სწავლის ვალდებულების შეუსრულებლობაზე ან წესდება-შინაგანაწესის დარღვევაზე.
აქედან გამომდინარე, დისციპლინური ბრალდების განხილვისას პირველი კითხვა ყოველთვის ესაა: რომელი ზუსტი ვალდებულება დაირღვა? თუ ბრალდება ეყრდნობა ქცევას, რომელიც არც მუხლი 44-ის ვალდებულებებში ჯდება და არც დაწესებულების წესდება-შინაგანაწესში, დისციპლინური პასუხისმგებლობის საფუძველი საეჭვოა.
პროპორციულობა და გადაცდომის დეტალური განსაზღვრა — მუხლი 43
მუხლი 43-ის მე-7 პუნქტი აწესებს სუბსტანციურ სტანდარტს: სტუდენტის მიმართ დისციპლინური წარმოება უნდა იყოს დისციპლინური გადაცდომის პროპორციული და შეიძლება განხორციელდეს მხოლოდ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების წესდებითა და შინაგანაწესით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და გათვალისწინებული წესით, ამ კანონის გათვალისწინებით და სამართლიანი პროცედურის გზით.
იმავე პუნქტით დაწესებულებას ორი სპეციფიკური ვალდებულება აქვს: მან უნდა შეიმუშაოს სტუდენტის ეთიკის კოდექსი, რომელიც შესაძლებელია აწესებდეს შეზღუდვას სტუდენტის ქცევაზე, თუ ეს დაკავშირებულია საგანმანათლებლო პროცესის წარმართვასთან; და მან დეტალურად უნდა განსაზღვროს ქცევის წესი, რომელიც იწვევს დისციპლინურ პასუხისმგებლობას. ეს მოთხოვნა სასამართლო პრაქტიკაშიც გადამწყვეტია — ბუნდოვანი, დაუდგენელი ნორმა ვერ გახდება სახდელის საფუძველი.