საჯარო სკოლაში დისციპლინურ გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებული საჩივარი „ზოგადი განათლების შესახებ“ კანონის მუხლი 12-ით და მუხლი 19-ით რეგულირდება. ეს ორი ნორმა ერთად ქმნის სასკოლო დისციპლინის სრულ სამართლებრივ რეჟიმს: მუხლი 12 გასაჩივრების უფლებას აწესებს, მუხლი 19 კი — დისციპლინურ დევნას, სახდელებს და მათ გამოყენების წესს. უმაღლეს განათლებასთან შედარებით ეს ცალკე რეჟიმია: სკოლის დონეზე კანონი ზუსტად ასახელებს, ვინ რომელი სახდელის დადებას შეუძლია, და მკაცრად ზღუდავს გარიცხვას.
გასაჩივრების უფლება და ზიანის ანაზღაურება
მუხლი 12-ის პირველი პუნქტით მოსწავლეს, მშობელსა და მასწავლებელს უფლება აქვთ, თავიანთი უფლებებისა და თავისუფლებების დასაცავად გაასაჩივრონ მასწავლებლის, სკოლისა და საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის უკანონო და სხვა არამართლზომიერი ქმედებები, აგრეთვე მიიღონ მიყენებული ზიანის სრული ანაზღაურება. ეს ნორმა ფართოა: ის არ შემოიფარგლება დისციპლინური გადაწყვეტილებით — ნებისმიერი არამართლზომიერი ქმედება გასაჩივრებადია, და ზიანის სრული ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებაც პირდაპირ კანონშია ჩაწერილი.
მუხლი 12-ის მე-2 პუნქტი სკოლას ავალდებულებს, შექმნას საჩივრების დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი განხილვის ეფექტიანი საშუალება. იგივე მოთხოვნა მე-2 პუნქტის შემდეგ დართული ნორმით საჯარო სამართლის იურიდიული პირის — საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის სამსახურსაც ეკისრება: მან საჩივრების მიუკერძოებელი განხილვის ეფექტიანი საშუალება უნდა შექმნას. ანუ სკოლის შიგნით ორი საჩივრრედაციის არხია — სკოლის საკუთარი მექანიზმი და მანდატურის სამსახური.
დისციპლინური დევნის წესი და სახდელთა სისტემა
მუხლი 19-ის მე-2 პუნქტით სკოლის შინაგანაწესით დადგენილი მოთხოვნები, დისციპლინური დევნა და სახდელი უნდა იყოს გონივრული, დასაბუთებული და თანაზომადი. დისციპლინური დევნა შეიძლება განხორციელდეს მხოლოდ შინაგანაწესით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით, ჯეროვანი და სამართლიანი პროცედურით; დევნისას სკოლა ვალდებულია მოსწავლეს ან მასწავლებელს განუმარტოს მის მიერ ჩადენილი გადაცდომის არსი.
სახდელთა იერარქია მუხლი 19-ის მე-12 პუნქტშია ზუსტად განაწილებული: მოსწავლის გაკვეთილიდან გაძევების გადაწყვეტილების მიღების უფლება აქვს მასწავლებელს; სკოლიდან 5 დღემდე ვადით დროებით დათხოვნის გადაწყვეტილებას — სკოლის დირექტორი; ხოლო 5-10 დღემდე ვადით დათხოვნის ან სკოლიდან გარიცხვის გადაწყვეტილებას — დისციპლინური კომიტეტი ფარული კენჭისყრით. ასეთი განაწილება საჩივრისთვისაც მნიშვნელოვანია: საჩივარი ეგება ზუსტად იმ ორგანოს, რომელმაც გადაწყვეტილება მიიღო.
განსაკუთრებული გარანტიაა მუხლი 19-ის მე-12 პუნქტის შემდეგ დართული ნორმა: დაუშვებელია დაწყებით და საბაზო საფეხურებზე მოსწავლის სკოლიდან გარიცხვა. გარიცხვა, როგორც სახდელი, მხოლოდ საშუალო საფეხურზეა დასაშვები და მხოლოდ დისციპლინური კომიტეტის ფარული კენჭისყრით.