დისტანციური სწავლება — არსი და ფორმები
დისტანციური სწავლება ითვალისწინებს სასწავლო პროცესის დისტანციური/ელექტრონული ფორმით ან კომუნიკაციის სხვა საშუალებებით წარმართვას. ის ხორციელდება სინქრონული ან ასინქრონული კომუნიკაციის ფორმით: სინქრონული კომუნიკაცია გულისხმობს ისეთ ინტერაქციას, როდესაც ინფორმაციის გამგზავნსა და მიმღებს შორის კომუნიკაცია ერთსა და იმავე დროს ხორციელდება, ხოლო ასინქრონული კომუნიკაცია — ისეთ ინტერაქციას, როდესაც ეს კომუნიკაცია ერთსა და იმავე დროს არ ხორციელდება. დისტანციური სწავლების პროგრამა აგებულია ზოგადსაგანმანათლებლო პროგრამისთვის ან ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებული საგნისთვის/საგნობრივი ჯგუფისთვის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად — ანუ დისტანციურობა არ ამცირებს პროგრამისთვის დადგენილ ხარისხს.
წესითობა ასეთია: საქართველოს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში დისტანციური სწავლების დაშვებისა და მისი განხორციელების პერიოდის, აგრეთვე იმ სკოლის შესახებ, რომელმაც ზოგადი განათლების მისაწოდებლად დისტანციური სწავლება უნდა გამოიყენოს, გადაწყვეტილებას იღებს მინისტრი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით. სასწავლო პროცესის დისტანციურად წარმართვისა და მიღებული შედეგების შეფასების წესსა და პირობებსაც ამტკიცებს მინისტრი — ეს დეტალური წესები ცალკე აქტებით რეგულირდება და სწორედ მათი გაცნობაა საჭირო კონკრეტულ შემთხვევაში.
ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების ტიპები
სამინისტრო, დაფინანსების, მართვის წესის, სტრუქტურული ერთეულების, სასკოლო სასწავლო გეგმის, სახელმწიფო კონტროლისა და ადამიანური რესურსებისთვის — მათ შორის დირექტორისა და მასწავლებლისთვის — წასაყენებელი მოთხოვნების გათვალისწინებით, განსაზღვრავს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების ტიპებს. ამის მნიშვნელობა მშობლისთვის პრაქტიკულია: სკოლის ტიპიდან შეიძლება დამოკიდებული იყოს დაფინანსების წესი, მართვის მოდელი და პედაგოგიური პერსონალისთვის წარმოდგენილი მოთხოვნები, ამიტომ სკოლის არჩევისას ღირს გაირკვეს, რომელ ტიპს მიეკუთვნება კონკრეტული დაწესებულება. ტიპების ზუსტი ნუსხა კანონში არ არის ჩამოთვლილი — მას განსაზღვრავს სამინისტრო ამ კრიტერიუმების საფუძველზე.
კერძო სკოლა და ფინანსური დავალიანება
კერძო სკოლის მიმართ მოსწავლის უფლებები ფინანსური დავალიანების დროსაც არის დაცული. კერძო სკოლა ვალდებულია ფინანსური დავალიანების წარმოშობის შემთხვევაში მოსწავლეს დაასრულებინოს მიმდინარე სასწავლო სემესტრი — დავალიანება ვერ გახდება მიზეზი სემესტრის შუაში სწავლის შეწყვეტისა. სტატუსის შეწყვეტა შესაძლებელია მხოლოდ სემესტრის დასრულების შემდეგ, მომდევნო სემესტრის დაწყებამდე გონივრულ ვადაში, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, მოსწავლის შეუფერხებელი მობილობის უზრუნველსაყოფად.
პროცედურული გარანტიები ეტაპობრივად მუშაობს: კერძო სკოლა ვალდებულია დავალიანების წარმოშობისთანავე წერილობით გააფრთხილოს მოსწავლის კანონიერი წარმომადგენელი, განუსაზღვროს გონივრული ვადა ვალდებულების შესასრულებლად და განუმარტოს შეუსრულებლობის შედეგები; სტატუსის შეწყვეტის გადაწყვეტილების მიღებიდან არაუგვიანეს მომდევნო დღისა ამის შესახებ წერილობით აცნობოს სამინისტროს და კანონიერ წარმომადგენელს; ხოლო სტატუსის შეწყვეტის შემთხვევაში მოსწავლის პირადი საქმე და ჩასარიცხად წარსადგენი დოკუმენტაცია მიმღებ სკოლას გადასცეს შესაბამისი მოთხოვნის მიღებიდან მომდევნო სამუშაო დღეს.
მოსწავლის მობილობა — დოკუმენტები და გადახდილი საფასური
თუ მოსწავლის კანონიერი წარმომადგენელი სურვილს გამოთქვამს მოსწავლის სხვა სკოლაში გადაყვანის შესახებ, კერძო სკოლა ვალდებულია მოსწავლის პირადი საქმე და ჩასარიცხად წარსადგენ დოკუმენტაციას მიმღებ სკოლას გადასცეს შესაბამისი მოთხოვნისა და კანონიერი წარმომადგენლის განცხადების წარდგენიდან 3 სამუშაო დღის ვადაში, ხოლო წინასწარ გადახდილი სწავლის საფასური — არსებობის შემთხვევაში — დაუბრუნოს კანონიერ წარმომადგენელს 5 სამუშაო დღის ვადაში. ეს ვადები მშობლისთვის მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია: სკოლის გადაცვლა არ უნდა გაჭიანურდეს ადმინისტრაციული პროცედურების გამო, და ვადების დარღვევის შემთხვევაში მშობელს კანონით დადგენილი საჩივრის გზები აქვს. გახსოვდეთ, რომ ეს წესი სწავლის საფასურის დაბრუნებასაც მოიცავს — სკოლას არ შეუძლია გადახდილი თანხა გადაცემაზე გარიყოს ხელი.
უცხოური საგანმანათლებლო პროგრამები საქართველოში
საქართველოში დასაშვებია მხოლოდ იმ საზღვარგარეთ აღიარებული ზოგადსაგანმანათლებლო პროგრამის განხორციელება, რომლის აღიარებისთვისაც განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნულ ცენტრს უცხო ქვეყნის უფლებამოსილ ინსტიტუტთან გაფორმებული აქვს ხელშეკრულება. ხელშეკრულების გაფორმების წესი და პირობები განისაზღვრება საქართველოს მთავრობის დადგენილებით დამტკიცებული წესით. ასეთი პროგრამის განხორციელების უფლება აქვს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შექმნილ იურიდიულ პირს, რომელზეც არ ვრცელდება ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებისთვის გათვალისწინებული მოთხოვნები გარდა მოსწავლის უფლებების შესახებ თავისა, ავტორიზაციის ნორმებისა და მანდატურის სამსახურთან დაკავშირებული თავისა; ამასთან, კანონის ზოგიერთი სხვა ნორმა ამ იურიდიულ პირზე ვრცელდება თავისი შინაარსის გათვალისწინებით.
ავტორიზაცია აქაც სავალდებულოა: პროგრამის განმახორციელებელი უნდა იყოს ავტორიზებული ზოგადი განათლების იმ საფეხურზე, რომელზეც უცხოურ პროგრამას ახორციელებს, თუმცა ავტორიზაციის დებულებით მისთვის შესაძლოა განსხვავებული პირობები განისაზღვროს. საქართველოში განხორციელებული საზღვარგარეთ აღიარებული შესაბამისი საფეხურის პროგრამის დაძლევის შედეგად გაცემული დოკუმენტი გათანაბრებულია საბაზო ან სრული ზოგადი განათლების დამადასტურებელ დოკუმენტთან, იძლევა შემდგომ საფეხურზე სწავლის გაგრძელების უფლებას და აპოსტილით დამოწმებას ან ლეგალიზაციას არ საჭიროებს. ასეთ პროგრამაზე სწავლობდე მოსწავლეს აქვს მობილობის უფლება, ხოლო მობილობის პროცესში მიღებული განათლების აღიარება ხორციელდება კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
ძველი პროგრამების აღიარება
კანონი ასევე წყვეტს ისტორიულ საკითხს: ზოგადი განათლების დამადასტურებელ დოკუმენტთან გათანაბრებულია ის დოკუმენტი, რომელიც 2017-2018 სასწავლო წლის დაწყებამდეა გაცემული საქართველოში განხორციელებული იმ საზღვარგარეთ აღიარებული პროგრამის დაძლევის შედეგად, რომლის აღიარებასაც განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი 2017 წლის 1 იანვრის შემდეგ გააფორმებს ხელშეკრულებას. ასევე აღიარებულია ამ პროგრამების ფარგლებში 2017-2018 სასწავლო წლის დაწყებამდე მიღებული განათლებაც. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ ძველი დოკუმენტის ან ძველი სწავლის პერიოდის სტატუსი დამოკიდებულია იმაზე, ხელშეკრულება როდის გაფორმდა და გაფორმდება თუ არა შესაბამის უცხოურ ინსტიტუტთან.