მასწავლებლის სერტიფიცირება საქართველოში ხშირად აღიქმება როგორც ცალკე, ერთხელ ჩასაბარებელი გამოცდის სისტემა. ეს აღარ ასახავს სინამდვილეს: „ზოგადი განათლების შესახებ“ კანონით სერტიფიკაციის ცალკე სისტემა ჩანაცვლდა მასწავლებლის პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემით, ხოლო კვალიფიკაციის მოთხოვნები მუხლი 21-3-შია ჩამოყალიბებული. ამ გვერდზე განვმარტავთ, რომელი გზებით შეიძლება მასწავლებლის კვალიფიკაციის მოპოვება, როგორ მუშაობს გადამასვლელი ნორმები და რას ითვლის კანონი სერტიფიკატად.
კვალიფიკაციის შვიდი გზა — მუხლი 21-3
მუხლი 21-3-ის პირველი პუნქტი განსაზღვრავს, რომ შესაბამის თანამდებობებზე მომუშავე მასწავლებლები უნდა აკმაყოფილებდნენ მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტით დადგენილ მოთხოვნებს და ერთ-ერთ შემდეგ მოთხოვნას: მასწავლებლის მომზადების ინტეგრირებული საბაკალავრო-სამაგისტრო პროგრამის მაგისტრის ხარისხი; განათლების მიმართულებით მაგისტრის ხარისხი და დადასტურებული საგნობრივი კომპეტენცია; საგნის შესაბამისი ხარისხი და მასწავლებლად მუშაობის დაწყებიდან 2 წლის ვადაში მასწავლებლის მომზადების საგანმანათლებლო პროგრამის ან მისი დისტანციური კურსის გავლა; ბაკალავრის ხარისხი, ბაკალავრიატში გავლილი მომზადების პროგრამა და საგნობრივი კომპეტენცია; მასწავლებლობის უფლება უმაღლესი განათლების დოკუმენტით და საგნობრივი კომპეტენცია; საგნის ან განათლების მიმართულების დოქტორის ხარისხი; ან მასწავლებლობის უფლება მასწავლებლის მომზადების სერტიფიკატით.
სერტიფიკატი ამუშავებთ ასე: ბოლო ჩამონათვალში ის ერთ-ერთი სრულფასოვანი გზაა — მასწავლებლის მომზადების საგანმანათლებლო პროგრამის დასრულების შედეგად მოპოვებული სერტიფიკატი მასწავლებლობის უფლებას იძლევა. სხვა გზები (მაგისტრატურა, დოქტორანტურა, საგნობრივი კომპეტენცია) სერტიფიკატის გარეშეც აწერს კვალიფიკაციას — მთავარია დაკმაყოფილდეს პროფესიული სტანდარტი და ჩამონათვალიდან ერთი მოთხოვნა.
სპეციალური მასწავლებლები და სხვა კატეგორიები
სპეციალური მასწავლებლებისთვის მუხლი 21-3-ის მე-3 პუნქტი ცალკე მოთხოვნებს აწესებს: მაგისტრის ხარისხი და სპეციალური მასწავლებლის გამოცდა ან მომზადების სერტიფიკატი; ინტეგრირებული პროგრამის ფარგლებში სპეციალური მოდული; სპეციალური განათლების ან განათლების მეცნიერებების (ინკლუზიური განათლების თემაზე ნაშრომით) დოქტორის ხარისხი; ბაკალავრის ხარისხი და სპეციალური განათლების სამაგისტრო პროგრამა ან სერტიფიკატი; ფსიქოლოგიის ბაკალავრის ან ოკუპაციური თერაპევტის ხარისხი გამოცდით ან სერტიფიკატით; ან გამოცდა და მე-3 პუნქტით განსაზღვრული ერთ-ერთი მოთხოვნა. სენსორული ან ინტელექტუალური დარღვევის მქონე მოსწავლეებთან მომუშავე სპეციალურ მასწავლებელს დამატებით სპეციალიზებული სასერტიფიკატო პროგრამა აქვს გავლილი.
ესთეტიკური აღზრდის, სპორტის ან ტექნოლოგიების მასწავლებელს სრული ზოგადი განათლება და შესაბამის სფეროში უმაღლესი ან პროფესიული განათლება, მასწავლებლის მომზადების პროგრამა და საგნის გამოცდა სჭირდება; სამხედრო საგნის მასწავლებელს — სრული ზოგადი განათლება, სამხედრო განათლება და მომზადების პროგრამა, ხოლო თავდაცვის სამინისტრო უფლებამოსილია მათთვის დამატებითი საკვალიფიკაციო მოთხოვნებიც დაადგინოს. გარკვეულ თანამდებობებზე მომუშავე მასწავლებლებმა უნდა იცოდნენ ორი ენა, რომელთაგან ერთი აუცილებლად ქართული უნდა იყოს.
პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემა
მუხლი 21-7 აწესებს, რომ მასწავლებლის საქმიანობის დაწყება და შეწყვეტა ხდება სამინისტროს მიერ დამტკიცებული წესის შესაბამისად, ხოლო პროფესიული განვითარება და კარიერული წინსვლა — საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული სქემის შესაბამისად. სქემა მასწავლებლებს თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს განურჩევლად რასისა, ენისა, სქესისა, რელიგიისა, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილებისა და სხვა ნიშნებისა, და განსაზღვრავს სქემაში ჩართვის წესსა და შეფასების კრიტერიუმებს. დაფინანსების წყაროები მრავალფეროვანია — დაწესებულების სახსრებიდან დონორულ დაფინანსებამდე.
გარდამავალი ნორმები — ძველი სერტიფიკატები და ვადები
მუხლი 61-2 პასუხობს იმ კითხვაზე, რა ხდება მასწავლებლების იმ თაობასთან, რომლებმაც კვალიფიკაცია ძველი წესით მოიპოვეს: 2014 წლის ბოლომდე ჩატარებული სასერტიფიკაციო გამოცდის შედეგები გათვალისწინებულ იქნება ახალ სქემაში; 2015 წლის 1 იანვრამდე მოქმედ მასწავლებელსა და ამ თარიღამდე სერტიფიცირებულ პირს მუხლი 21-3-ის მოთხოვნები დაკმაყოფილებულად ჩაეთვლება. 2023 წლის ბოლომდე მასწავლებლად მუშაობის დაწყების უფლება ჰქონდა ბაკალავრის ხარისხის მქონე პირსაც, 2 წლის ვადაში მომზადების პროგრამის გავლის პირობით; 2018-2019 სასწავლო წლის დასაწყისისთვის მომუშავე, სქემაში არაჩართული პირი მასწავლებლობის მაძიებლად ითვლება, ხოლო ამ გზით, 2024 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით დასაქმებულს მაძიებლად რეგისტრაციის უფლება აქვს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც მასწავლებლების სამართლებრივ სტატუსთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ისმის.
არსებობს თუ არა დღეს მასწავლებლის ცალკე სერტიფიკაციის სისტემა?
არა — ის ჩანაცვლდა პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემით. სერტიფიკატი დღეს ერთ-ერთი კვალიფიკაციური გზაა: მასწავლებლის მომზადების საგანმანათლებლო პროგრამის სერტიფიკატი მასწავლებლობის უფლებას იძლევა.
შეიძლება თუ არა სერტიფიკატის გარეშე მუშაობა?
დიახ, თუ დაკმაყოფილებულია მუხლი 21-3-ის ჩამონათვალიდან სხვა მოთხოვნა — მაგალითად, შესაბამისი მაგისტრის ან დოქტორის ხარისხი საგნობრივი კომპეტენციით. ასევე გათვალისწინებულია გარდამავალი ნორმები ძველი სერთიფიკატების აღიარების შესახებ.
რამდენ ხელში უნდა გაიაროს მომზადების პროგრამა ხარისხის მქონე მასწავლებელმა?
საგნის შესაბამისი ბაკალავრის ან მაგისტრის ხარისხის მქონე მასწავლებელმა მუშაობის დაწყებიდან 2 წლის ვადაში უნდა გაიაროს მასწავლებლის მომზადების საგანმანათლებლო პროგრამა ან მისი დისტანციური კურსი.
რა მოთხოვნები აქვს სპეციალურ მასწავლებელს?
მუხლი 21-3-ის მე-3 პუნქტის ჩამონათვალი — მაგისტრის ხარისხი გამოცდით ან სერტიფიკატით, სპეციალური მოდული, სპეციალური განათლების დოქტორანტურა, ან ბაკალავრიატი სპეციალური განათლების მაგისტრატურით — და მოსწავლეთა შესაბამისი ჯგუფის შემთხვევაში დამატებითი სპეციალიზებული სასერტიფიკატო პროგრამა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი განსაზღვრავს, რომელი კვალიფიკაციური გზა შეესაბამება თქვენს განათლებასა და გამოცდილებას, ადგენს თქვენს სტატუსს გარდამავალი ნორმების ჭრილში და დაგეხმარებთ როგორც დასაქმების, ისე კვალიფიკაციასთან დაკავშირებული უთანხმოების დროს. დაგვიკავშირდით — თქვენი სიტუაციის სამართლებრივ შეფასებას პირველივე კონსულტაციაზე დავიწყებთ.