ბაკალავრიატი — მიღების უფლება და სასწავლო მიზნები
ბაკალავრიატში სწავლის უფლება აქვს საქართველოში გაცემული სრული ზოგადი განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტის ან მასთან გათანაბრებული დოკუმენტის მქონე პირს. ბაკალავრიატში სწავლის მიზანია სრულ ზოგად განათლებაზე უფრო მაღალი დონის პროფესიულ მომზადებასთან ერთად სასწავლო დისციპლინების თეორიული ასპექტების შედარებით ღრმა ათვისება, რაც კვლევითი ხასიათის პროგრამებით ამზადებს პირს მაგისტრატურაში შემდგომი სწავლისა და სამუშაოსთვის, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი შეზღუდვების გათვალისწინებით. ბაკალავრიატის საგანმანათლებლო პროგრამის დასრულების შემდეგ მისანიჭებელი კვალიფიკაციის დასახელება უნდა განისაზღვროს სწავლის სფეროების კლასიფიკატორის შესაბამისად. ეს ნიშნავს, რომ დიპლომზე ასახული კვალიფიკაციის ფორმალური სახელწოდება კანონით დადგენილ საერთო საკლასიფიკაციო სისტემას უნდა ემყარებოდეს და არა დაწესებულების შეხედულებას.
მაგისტრატურა და დოქტორანტურა — ხარისხობრივი მოთხოვნები
მაგისტრატურაში სწავლის უფლება აქვს არანაკლებ ბაკალავრის ან მასთან გათანაბრებული აკადემიური ხარისხის მქონე პირს. მაგისტრატურის მიზნებია: შესაბამის მიმართულებაში, დარგში ან სპეციალობაში ღრმა და სისტემური ცოდნის დაუფლება და სათანადო უნარების გამომუშავება, რაც პირს ამზადებს სამუშაოსთვის ან/და სწავლისთვის; სპეციალობის შეცვლა, გარდა რეგულირებადი საგანმანათლებლო პროგრამისა; სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობისა და უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში პედაგოგიური მოღვაწეობისთვის მომზადება; პროფესიული განვითარება და კვალიფიკაციის ამაღლება.
დოქტორანტურაში სწავლის უფლება აქვს არანაკლებ მაგისტრის ან მასთან გათანაბრებული აკადემიური ხარისხის მქონე პირს. ამავდროულად, კანონი დოქტორანტურაში მისაღებად სპეციალურ მოთხოვნასაც აყენებს: მაგისტრის აკადემიური ხარისხი უნდა მიენიჭოს პირს მინისტრის მიერ განსაზღვრული არანაკლებ 120 კრედიტის (ერთიანად ან ნაწილ-ნაწილ) ან მასთან გათანაბრებული მაგისტრატურის საგანმანათლებლო პროგრამის გავლის საფუძველზე. პრაქტიკულად ეს გულისხმობს, რომ მოკლე ან შემცირებული მაგისტრატურის კურსდამთავრებულს დოქტორანტურაში ჩარიცხვა მხოლოდ მაშინ ექნება შესაძლებელი, თუ მისი პროგრამა კანონით დადგენილ კრედიტების მოცულობას შეესაბამება.
უცხოეთში მიღებული განათლების აღიარება
უცხოეთის უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში მიღებული კვალიფიკაცია ან უცხოეთში სწავლის პერიოდში მიღებული განათლება აღიარებულია იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება მისი შესაბამისობა საქართველოს უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების მიერ მინიჭებულ შესაბამის კვალიფიკაციასთან. მნიშვნელოვანია, რომ შესაბამისობა სწავლის შედეგებისა და მინიჭებული კვალიფიკაციის გათვალისწინებით შეიძლება დადგინდეს სწავლის პერიოდის განსხვავების მიუხედავად — ანუ განსხვავებული ხანგრძლივობის პროგრამა თავისთავად არ არის აღიარების უარის საფუძველი.
უცხოეთის უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში მიღებულ კვალიფიკაციას ან განათლებას აღიარებს განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და სამინისტროს მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად. უცხო ქვეყნის საგანმანათლებლო დოკუმენტის მქონე აბიტურიენტის ან სტუდენტის საქართველოს უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში ჩარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს შესაბამისი დაწესებულება, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის მიერ გაცემული აღიარების დოკუმენტის საფუძველზე. ასე რომ, თუ უცხოური დიპლომი გაქვთ, ჩარიცხვის გზა იწყება აღიარების დოკუმენტით.
სწავლის შედეგებისა და კრედიტების აღიარება
კანონი ცალკე არეგულირებს ერთი კვალიფიკაციის ფარგლებში მიღწეული სწავლის შედეგების სხვა კვალიფიკაციის მიზნებისათვის აღიარებას. უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება უფლებამოსილია აღიაროს აკადემიური უმაღლესი განათლების შესაბამისი საფეხურის საგანმანათლებლო პროგრამის ფარგლებში პირის მიერ მიღწეული სწავლის შედეგები იმავე საფეხურის სხვა საგანმანათლებლო პროგრამის დაძლევით, შესაბამისი კვალიფიკაციის მინიჭების მიზნებისათვის. აღიარებას ექვემდებარება იმ უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამის ფარგლებში მიღებული კრედიტები, რომელზეც ჩარიცხვა და სწავლება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ხდება.
კრედიტების აღიარების მიზნით დაწესებულება ადგენს სხვა პროგრამის ფარგლებში მიღწეული სწავლის შედეგების შესაბამის პროგრამასთან თავსებადობას და იღებს გადაწყვეტილებას კრედიტების აღიარების შესახებ. საგანმანათლებლო პროგრამებით გათვალისწინებული სასწავლო კურსების შინაარსობრივი შესწავლის შედეგად შესაძლებელია დადგინდეს ამ კურსების შესაბამისობა მათ სახელწოდებებში არსებული სხვაობის მიუხედავად — გადამწყვეტი შინაარსია და არა ფორმალური დასახელება. დაწესებულება აგრეთვე უფლებამოსილია კანონმდებლობით დადგენილი წესით გაიანგარიშოს სტუდენტის დატვირთვა კრედიტებით იმ პროგრამის შემთხვევაში, რომელიც არ არის შესრულებული ევროპული კრედიტების ტრანსფერის სისტემის შესაბამისად. კრედიტების აღიარება ხდება დაწესებულების წესდებით დადგენილი წესით, ხოლო მობილობისა და უცხოეთში მიღებული განათლების აღიარების შემთხვევებში — მინისტრის მიერ დადგენილი წესით.
შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრი და გამოცდები
შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია, რომელიც უზრუნველყოფს ერთიანი ეროვნული და საერთო სამაგისტრო გამოცდების ჩატარებას და უფლებამოსილია განახორციელოს ეროვნული შეფასებები და საერთაშორისო კვლევები. ცენტრი თავისი უფლებამოსილებების განხორციელებისას უზრუნველყოფს მონაცემთა ბაზების წარმოებას მინისტრის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად და უფლებამოსილია გამოიყენოს სხვადასხვა საშუალება ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად, მათ შორის ტელეფონი, დაზღვეული საფოსტო გზავნილი, ელექტრონული ფოსტა და მოკლე ტექსტური შეტყობინება. ცენტრის მიერ გაწეული მომსახურებისათვის შესაძლებელია დადგინდეს საფასური, რომლის ოდენობასა და გადახდის წესს განსაზღვრავს მინისტრი.
ცენტრის დებულებას შეიმუშავებს და ამტკიცებს მინისტრი, ხოლო ცენტრის დირექტორს საქართველოს პრემიერ-მინისტრთან შეთანხმებით თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს მინისტრი. ცენტრს უფლება აქვს წერილობითი ან ელექტრონული ფორმით მიიღოს, შეინახოს და გასცეს ნებისმიერი დოკუმენტი. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ცენტრის მიერ ჩატარებული ერთიანი ეროვნული გამოცდის შედეგები სავალდებულოა ყველა უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებისთვის. ერთიან ეროვნულ გამოცდაში მონაწილეობის უფლება კი აქვს ყველა მსურველს, რომელიც წარმოადგენს საქართველოში გაცემულ სრული ზოგადი განათლების დამადასტურებელ დოკუმენტს ან მასთან გათანაბრებულ დოკუმენტს.
მიღების წესები, ერთობლივი და გაცვლითი პროგრამები
მაგისტრატურასა და დოქტორანტურაში მიღების წესები განისაზღვრება უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების შესაბამისი ძირითადი საგანმანათლებლო ერთეულის დებულებით, ამ კანონის მოთხოვნების გათვალისწინებით. ერთიანი ეროვნული და საერთო სამაგისტრო გამოცდების მომზადებასა და ჩატარებას უზრუნველყოფს შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრი, ხოლო მინისტრი ცენტრის წარდგინებით ამტკიცებს ერთიანი ეროვნული გამოცდების ჩატარების დებულებასა და სამაგისტრო გამოცდების ჩატარების დებულებას. ანუ გამოცდების ფორმატის დეტალური წესები კანონქვემდებარე აქტებით არის დადგენილი.
უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამების ერთობლივად განხორციელება შეუძლიათ საქართველოს რამდენიმე უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებას ან/და უცხო ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად აღიარებულ უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებას — რესურსების კონსოლიდაციის, საერთაშორისო საგანმანათლებლო სივრცეში ინტეგრაციისა და რეგიონული განვითარების ხელშეწყობის მიზნით. ერთობლივი პროგრამის განხორციელების წესს მონაწილე დაწესებულებები ერთობლივად ადგენენ.
გაცვლითი საგანმანათლებლო პროგრამის შემთხვევაში საქართველოს უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ვალდებულია უცხო ქვეყნის პარტნიორთან სტუდენტთა გაცვლის შესახებ ხელშეკრულების დადებამდე განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრისგან მიიღოს წერილობითი ინფორმაცია იმის შესახებ, არის თუ არა ეს უცხოური დაწესებულება აღიარებული ამ ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად. უცხოეთში სტატუსის მქონე გაცვლითი პროგრამის მონაწილე სტუდენტი საქართველოს პარტნიორ დაწესებულებაში სწავლას აგრძელებს უმაღლესი განათლების შესაბამის საფეხურზე, იმ დაწესებულების ხელმძღვანელის მიერ გამოცემული აქტის საფუძველზე. საქართველოს დაწესებულებაში სტატუსის მქონე მონაწილე კი უცხო ქვეყნის პარტნიორ დაწესებულებაში სწავლას აგრძელებს ამ ქვეყნის კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამავდროულად, დაუშვებელია გაცვლითი პროგრამის ფარგლებში საქართველოდან წასული სტუდენტისთვის სტუდენტის სტატუსის შეჩერება — გაცვლაში ყოფნა სტატუსს არ ეხება.