სტუდენტის უფლებათა კატალოგი
საქართველოს უმაღლესი განათლების შესახებ კანონი სტუდენტს ანიჭებს უფლებათა ფართო ჩამონათვალს, რომელიც სავალდებულოა ყველა უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებისთვის. თუ თქვენ სტუდენტის სტატუსს ფლობთ, კანონის საფუძველზე გაქვთ შემდეგი უფლებები:
- მიიღოთ ხარისხიანი განათლება და მონაწილეობა მიიღოთ მეცნიერულ კვლევაში;
- წესდებით, შინაგანაწესითა და დებულებებით დადგენილი წესით, თანაბარ პირობებში სარგებლობდეთ დაწესებულების მატერიალურ-ტექნიკური, საბიბლიოთეკო, საინფორმაციო და სხვა საშუალებებით;
- საყოველთაო, პირდაპირი და თანასწორი არჩევნების საფუძველზე, ფარული კენჭისყრით აირჩიოთ წარმომადგენელი და თავად არჩეულ იქნეთ სტუდენტურ თვითმმართველობაში, ასევე დაწესებულებისა და ძირითადი საგანმანათლებლო ერთეულის მართვის ორგანოებში;
- თავისუფლად დააფუძნოთ ან/და გაერთიანდეთ სტუდენტურ ორგანიზაციებში საკუთარი ინტერესების შესაბამისად;
- თავისუფლად გამოხატოთ საკუთარი აზრი და დასაბუთებული უარი თქვათ სასწავლო პროცესის მიმდინარეობისას შემოთავაზებულ იდეებთან გაზიარებაზე;
- საქართველოს კანონმდებლობითა და მიმღები დაწესებულების წესდებით დადგენილი წესით, სწავლების მეორე წლიდან გადავიდეთ სხვა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში;
- მიიღოთ სახელმწიფოსგან, დაწესებულებისგან ან სხვა წყაროებიდან სტიპენდია, ფინანსური ან მატერიალური დახმარება და სხვა სახის შეღავათები;
- აირჩიოთ საგანმანათლებლო პროგრამა და მონაწილეობა მიიღოთ ინდივიდუალური საგანმანათლებლო პროგრამის შემუშავებაში;
- პერიოდულად შეაფასოთ აკადემიური პერსონალის მუშაობა.
ეს ჩამონათვალი ამოღწერილი არ არის: გარდა აღნიშნულისა, სტუდენტი ახორციელებს ამ კანონითა და საქართველოს სხვა კანონმდებლობით მინიჭებულ ყველა სხვა უფლებამოსილებას. ამასთან, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე სტუდენტებისთვის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ვალდებულია შექმნას სრულფასოვანი განათლებისთვის აუცილებელი შესაბამისი პირობები, რაც განისაზღვრება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების შესახებ საქართველოს კანონითა და დაწესებულების წესდებით.
მობილობის უფლება და მისი გამონაკლისები
ზოგადი წესით, სხვა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში გადასვლის უფლება სტუდენტს სწავლების მეორე წლიდან წარმოეშობა, ხოლო გადასვლის კონკრეტული წესი განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობითა და მიმღები დაწესებულების წესდებით. კანონი ამავდროულად ითვალისწინებს მნიშვნელოვან გამონაკლისს: თუ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ლიკვიდირებულ იქნა უფლებამონაცვლის განსაზღვრის გარეშე, დაკარგა ავტორიზაცია ან შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამა აღარ ხორციელდება, მობილობის უფლება სტუდენტს წარმოეშობა ამ დაწესებულებაში სწავლის პერიოდის ხანგრძლივობის მიუხედავად.
განსაკუთრებული წესები გამოირჩევა მსჯავრდებული სტუდენტის მიმართ: მას არ აქვს უფლება, არჩეულ იქნეს სტუდენტურ თვითმმართველობასა და მართვის ორგანოებში, ასევე გაერთიანდეს სტუდენტურ ორგანიზაციებში. საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ფარგლებში მსჯავრდებულ სტუდენტს შეიძლება შეეზღუდოს აგრეთვე დაწესებულების საშუალებებით თანაბარ პირობებში სარგებლობის, სტიპენდიისა და დახმარების მიღების, აგრეთვე აკადემიური პერსონალის მუშაობის შეფასების უფლება.
მართლმადიდებლურ საღვთისმეტყველო უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში სტუდენტი არ სარგებლობს არჩევნებისა და აკადემიური პერსონალის შეფასების უფლებებით. ასეთი სტუდენტის მობილობა სხვა, არასაღვთისმეტყველო დაწესებულებაში დაუშვებელია; გადასვლა სხვა მართლმადიდებლურ საღვთისმეტყველო დაწესებულებაში ან საღვთისმეტყველო პროგრამაზე შესაძლებელია მხოლოდ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის მიერ დადგენილი წესისა და დაწესებულების წესდებით განსაზღვრული წესით.
სამხედრო დაწესებულებები და სახელმწიფო უსაფრთხოების აკადემია
სამხედრო უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში სტუდენტის სტატუსის შეჩერების უფლება სპეციალურად არის რეგულირებული. სტატუსის შეჩერების უფლება სტუდენტს აქვს შემდეგ შემთხვევებში:
- საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სისტემის მიერ უცხო ქვეყანაში წარგზავნის შემთხვევაში, სამხედრო უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში ჩარიცხვისას;
- აკადემიური უმაღლესი განათლების მეორე საფეხურზე სწავლისას, თუ შეჩერება აუცილებელია და ინიციირებულია იმ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, რომელშიც სტუდენტი სწავლის პერიოდში დასაქმებულია;
- მეორე საფეხურზე სწავლისას სწავლის საფასურის დადგენილ ვადაში გადაუხდელობის შემთხვევაში — არაუმეტეს 1 წლის ვადით.
აღნიშნული შემთხვევების გარდა, სტატუსის შეჩერების შესაძლებლობა სტუდენტს ეძლევა ორსულობის, მშობიარობის ან/და ბავშვის მოვლის გამო, აგრეთვე მეორე საფეხურზე სწავლისას, თუ ჯანმრთელობის მდგომარეობა აქვს გაუარესებული არანაკლებ 4 თვის განმავლობაში — გარდა სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის მქონე სტუდენტისა და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ წარდგენილი სტუდენტისა. სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის მქონე სტუდენტს შეჩერების უფლება ეძლევა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებისას სამხედრო სამსახურთან შეუსაბამობის დადგენის საფუძველზე; ამავე საფუძველზე ის მობილობის უფლებით სარგებლობს აკადემიური უმაღლესი განათლების პირველი ან მეორე საფეხურის საგანმანათლებლო პროგრამაზე სწავლის დროს ნებისმიერ სემესტრში.
თუ პირი, რომელიც სამხედრო უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში მეორე საფეხურის საგანმანათლებლო პროგრამაზე სწავლობს, გათავისუფლდება იმ ადმინისტრაციული ორგანოდან, რომელმაც ის ამ დაწესებულებაში წარადგინა, სტუდენტის სტატუსი შეუწყდება შემდგომი მობილობის გამოცხადების შემდეგ. თუმცა სტატუსი არ შეუწყდება, თუ პირი გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების გაცნობიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში წერილობით მიმართავს სამხედრო უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებას საფასურის გადახდისა და სწავლის გაგრძელების, ან სტატუსის არაუმეტეს 1 წლით შეჩერების თაობაზე. სახელმწიფო უსაფრთხოების აკადემიის სტუდენტს სტატუსის შეჩერებისა და მობილობის უფლება აკადემიის წესდებით გათვალისწინებული საფუძნლების არსებობისას აქვს, ხოლო სტატუსის შეწყვეტის საფუძვლებიც აკადემიის წესდებით განისაზღვრება.

