ენერგეტიკულ ქსელთან მიერთება — სამართლებრივი ჩარჩო
ენერგეტიკულ ქსელთან მიერთება — იქნება ეს გადამცემ თუ გამანაწილებელ ქსელთან — საქართველოში დარეგულირებულია „ელექტროენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ კანონით, რომელიც აყალიბებს მესამე პირის დაშვების, მოწყობილობების მიერთებისა და ქსელის წესების სრულ სისტემას. ეს გვერდი გიხსნით, როგორ მუშაობს ეს სისტემა: ვინ ახორციელებს დაშვებას, როგორ იწერება საფასური, რას მოიცავს ქსელის წესები და რომელი პრინციპები — არადისკრიმინაციულობა და გამჭვირვალობა — უზრუნველყოფს, რომ მიერთება არ გახდეს ბაზარზე შესვლის ბარიერი.
მიერთების სამართლებრივი რეჟიმი ორ დონეზე არის აგებული: კანონი აწესებს ძირითად წესებს და ამავდროულად აძლევს კომისიას უფლებამოსილებას დაამტკიცოს დეტალური ქსელის წესები, რომლებშიც ხორციელდება მიერთების კონკრეტული პროცედურები. ამიტომ მიერთების დაგეგმვისას ერთდროულად ორი დონის დოკუმენტის ცოდნაა საჭირო — კანონი და მოქმედი ქსელის წესები.
გადამცემ სისტემასთან მესამე პირის დაშვება
გადამცემი სისტემის ოპერატორი ელექტროენერგიის გადამცემი ქსელის წესების მოთხოვნათა დაცვით უზრუნველყოფს გადამცემ სისტემასთან სისტემით მოსარგებლის არადისკრიმინაციულ და შეუზღუდავ დაშვებას. დაშვების საფასურს ანგარიშობს და ადგენს კომისია შესაბამისი მეთოდოლოგიის მიხედვით. სხვადასხვა პირისთვის ერთი და იმავე მომსახურების შეთავაზება ხორციელდება თანაბარი სახელშეკრულებო პირობებით, გადაცემის მომსახურების ჰარმონიზებული ხელშეკრულების გამოყენებით ან გადამცემი ქსელის წესების შესაბამისად.
კანონი არ უშლის ხელს გრძელვადიანი ხელშეკრულებების გაფორმებას, თუ ისინი შეესაბამება საქართველოსა და ენერგეტიკული გაერთიანების კანონმდებლობით დადგენილ კონკურენციის წესებს. გადამცემი სისტემის ოპერატორი საკუთარ ვებგვერდზე აქვეყნებს დაშვების პროცედურას, წესებსა და პირობებს, მათ შორის კომისიის მიერ განსაზღვრულ საფასურებს, აგრეთვე დაშვებისათვის და სისტემით სარგებლობისთვის საჭირო ტექნიკურ და რაოდენობრივ მონაცემებს, რომლებიც რეგულარულად უნდა განახლდეს. კომისიის სამართლებრივი აქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, დაშვებასთან დაკავშირებული მომსახურება შეიძლება გაეწიოს მხოლოდ შესაბამისი ფინანსური გარანტიის წარდგენის შემდეგ — ასეთი გარანტია უნდა იყოს არადისკრიმინაციული, გამჭვირვალე და პროპორციული და არ უნდა ქმნიდეს ბაზარზე შესვლის გაუმართლებელ ბარიერს.
მოწყობილობების მიერთება გადამცემ ქსელთან და გამანაწილებელ სისტემასთან დაშვება
მიერთების ტექნიკურ მხარეს აწესრიგებს ცალკე ნორმა: გადამცემი სისტემის ოპერატორი გადამცემი ქსელის წესების შესაბამისად უზრუნველყოფს ელექტროენერგიის მოწყობილობების მიერთებას გადამცემ ქსელთან. მოწყობილობების მიერთების საფასურს ადგენს კომისია თავის მიერ მიღებული მეთოდოლოგიის საფუძველზე განხორციელებული გაანგარიშების შედეგად — ანუ საფასური არ არის ოპერატორის შეხედულებისნებრივი საკითხი, არამედ დარეგულირებული გაანგარიშების შედეგი.
გამანაწილებელ დონეზეც იგივე პრინციპი მოქმედებს: გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი წესების მოთხოვნათა დაცვით უზრუნველყოფს გამანაწილებელ სისტემასთან არადისკრიმინაციულ და შეუზღუდავ დაშვებას, და ამ დაშვების საფასური ეფუძნება კომისიის მიერ შესაბამისი მეთოდოლოგიის მიხედვით გაანგარიშებულ და დადგენილ ტარიფს. ეს ნიშნავს, რომ როგორც მსხვილი, ისე მცირე მომხმარებლისთვის მიერთების პირობები ერთსა და იმავე დამოუკიდებელ საფასო და ტექნიკურ ჩარჩოში ჯდება, და განსხვავებული მოპყრობის საფუძველი ქრება.