რას მოიცავს მინერალური უფლებების რეჟიმი
მინერალურ რესურსებზე უფლების მოპოვება საქართველოში სარგებლობის ლიცენზიის ინსტიტუტს ეყრდნობა, რომელიც „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონით არის დარეგულირებული. ამ გვერდის სამი ცენტრალური თემაა: როგორ განიცადება აუქციონის წესით გაცემის განაცხადი, როდის შეიძლება ლიცენზიის პირდაპირი გაცემა და როგორ გადაიცემა მიღებული ლიცენზია სხვა პირზე. სამივე ინსტრუმენტი ერთად წარმოადგენს იმ სამართლებრივ ჩარჩოს, რომლითაც მინერალური აქტივი ბაზარზე მოძრაობს.
აუქციონის განაცხადი და დოკუმენტაცია
აუქციონის წესით ლიცენზიის გაცემისას მაძიებელი წერილობით განცხადებას წარადგენს, რომელიც უნდა შეიცავდეს მითითებას, თუ სარგებლობის ლიცენზიის რომელი სახის მიღებას ითხოვს. განცხადებას უნდა ერთოდეს კერძო სამართლის იურიდიული პირისა და ინდივიდუალური მეწარმისთვის სახელმწიფო რეესტრიდან ამონაწერები, ფიზიკური პირისთვის — იდენტიფიკაციის დამადასტურებელი საბუთების ასლები, საჯარო სამართლის იურიდიული პირისთვის — სადამფუძნებლო დოკუმენტების დამოწმებული ასლები. ასევე წარსადგენია სალიცენზიო მოსაკრებლის გადახდის დამადასტურებელი საბუთი; მოსაკრებლის ოდენობა, ბიუჯეტში გადახდისა და ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების წესი „სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ“ კანონით განისაზღვრება.
აუქციონში მონაწილეობაზე განცხადება მიიღება აუქციონის გამოცხადებიდან არანაკლებ 15 დღის განმავლობაში; განცხადებების მიღების საბოლოო ვადას ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ლიცენზიის გამცემი ადგენს. თუ მაძიებელი ვადის დასრულებამდე უარს განაცხადებს მონაწილეობაზე, გადახდილი მოსაკრებელი ექვემდებარება დაბრუნებას — ეს გარანტია მაძიებლის რისკს ამცირებს.
დოკუმენტაციის წესი საგანგებო ბალანსს აყალიბებს: მაძიებლის სამართლებრივი ფორმიდან გამომდინარე საბუთების ნუსხა ზუსტად არის განსაზღვრული და განსხვავებულია კერძო, ფიზიკური და საჯარო პირებისთვის. ამასთან, მოსაკრებლის დაბრუნების წესი კანონითვე არის დადგენილი, რაც მაძიებლის მონაწილეობიდან გამოსვლის შემთხვევაში გამორიცხავს ფინანსური რისკის სრულად დაკისრებას მასზე. აუქციონის საწინააღმდეგოდ, პირდაპირი გაცემა დამატებითი ობიექტების საფუძველზე ხდება — არსებული წყალმომარაგების ლიცენზია, ტურისტულ-რეკრეაციული დანიშნულება ან კერძო საკუთრება — და სწორედ ეს დამატებითი საფუძვლები წარმოადგენენ პირდაპირი გზის კანონიერების პირობას.
პირდაპირი გაცემის შემთხვევები
საქართველოს მთავრობის თანხმობის შემთხვევაში წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზია პირდაპირი წესით გაიცემა წყალმომარაგების ლიცენზიის მფლობელ პირზე — მომხმარებელთა სასმელი წყლით უზრუნველყოფის მიზნით მიწისქვეშა მტკნარი წყლის მოსაპოვებლად; და ტურისტულ-რეკრეაციული მიზნებისთვის — სამკურნალო ტალახის ან/და სამკურნალო აბაზანების მიწისქვეშა მინერალური წყლების მოსაპოვებლად. განსაკუთრებით ხაზგასასმელია კერძო საკუთრების შემთხვევა: კერძო მიწის ნაკვეთზე მიწისქვეშა მტკნარი წყლის სამეწარმეო მიზნით მოსაპოვებლად ლიცენზია პირდაპირ გაიცემა წელიწადში არაუმეტეს 5 000 (ხუთი ათასი) კუბური მეტრის მოპოვების უფლებით.
პირდაპირი გზით დაინტერესებული მაძიებელი წერილობით განცხადებას წარუდგენს გამცემ ორგანოს მოსაპოვებელი წიაღისეულის მოცულობის, ადგილმდებარეობისა და მიზნის შესახებ; მას ერთვის სამართლებრივი ფორმის შესაბამისი საბუთი (რეესტრის ამონაწერი, პირადობის დოკუმენტის ასლი ან სადამფუძნებლო დოკუმენტები), შესაბამის შემთხვევაში — წყალმომარაგების ლიცენზიის ან მიწის საკუთრების დამადასტურებელი დოკუმენტი, აგრეთვე მოსაკრებლის გადახდის საბუთი. აღსანიშნავია დამოკიდებულებაც: წყალმომარაგების ლიცენზიის გაუქმება მოპოვების ლიცენზიის გაუქმების საფუძველია.