სამთო სამართალი

სარგებლობის ლიცენზიების სახეები

სამთო საქმიანობის სამართლებრივი საფუძველი „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონშია ჩაწერილი, სადაც სარგებლობის ლიცენზიათა ნუსხას ვხვდებით. კანონი განსაზღვრავს შემდეგ სახეებს: სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზია; მიწისქვეშა სივრცის გამოყენების ლიცენზია; ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობის გენერალური ლიცენზია, რომელიც ორ სპეციალურ ლიცენზიად იყოფა — ნავთობისა და გაზის ძებნა-ძიებისა და ნავთობისა და გაზის მოპოვების სპეციალური ლიცენზიები. ნუსხა ასევე მოიცავს სამონადირეო მეურნეობის სპეციალურ ლიცენზიას, თევზჭერის ლიცენზიას, რადიოსიხშირული სპექტრით სარგებლობის ლიცენზიას, აგრეთვე ექსპორტის მიზნით სოჭის გირჩითა და საერთაშორისო კონვენციის დანართებში შეტანილი თეთრყვავილას ბოლქვებით ან/და ყოჩივარდას გორგლებით სარგებლობის ლიცენზიას.

ეს დაყოფა არა ფორმალურია: თითოეული სახე საკუთარ საგანს ატყობინებს ინვესტორს. წიაღისეულზე მუშაობა მოპოვების ლიცენზიას მოითხოვს, მიწისქვეშა სივრცის ტექნიკური გამოყენება — სათანადო გამოყენების ლიცენზიას, ნავთობ-გაზის პროექტი კი ორეტაპიან გენერალურ ლიცენზიაში ჯდება — ჯერ ძებნა-ძიება, შემდეგ მოპოვება. სამონადირეო მეურნეობა და თევზჭერა ბუნებრივი რესურსების ცალკე რეჟიმებს წარმოადგენს საკუთარი ლიცენზიებით.

წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის პირდაპირი წესით გაცემა

ძირითადი წესი აუქციონია, მაგრამ კანონი განსაზღვრავს პირდაპირი გაცემის შემთხვევებსაც. საქართველოს მთავრობის თანხმობით ლიცენზიის გამცემი წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიას პირდაპირ გასცემს: წყალმომარაგების ლიცენზიის მფლობელ პირზე — მომხმარებელთა სასმელი წყლით უზრუნველყოფის მიზნით მიწისქვეშა მტკნარი წყლის მოსაპოვებლად; და ტურისტულ-რეკრეაციული მიზნებისთვის — სამკურნალო ტალახის ან/და გარეგანი მოხმარების (სამკურნალო აბაზანების) მიწისქვეშა მინერალური წყლების მოსაპოვებლად, მოპოვებისთვის ან შესწავლა-მოპოვებისთვის. ამასთან, წყალმომარაგების ლიცენზიის გაუქმება წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის გაუქმების საფუძველია — ორი ავტორიზაცია სამართლებრივად ერთმანეთზეა მიბმული.

განსაკუთრებული შემთხვევაა კერძო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი: მიწისქვეშა მტკნარი წყლის სამეწარმეო მიზნით მოსაპოვებლად ლიცენზია პირდაპირი წესით გაიცემა წელიწადში არაუმეტეს 5 000 (ხუთი ათასი) კუბური მეტრის მოპოვების უფლებით. დაინტერესებული მაძიებელი გამცემ ორგანოს წერილობით განცხადებას წარუდგენს, რომელიც შეიცავს მოსაპოვებელი წიაღისეულის მოცულობის, ადგილმდებარეობისა და მოპოვების მიზნის შესახებ ინფორმაციას; მას ერთვის რეესტრის ამონაწერი, პირადობის დოკუმენტის ასლი ან სადამფუძნებლო დოკუმენტები მაძიებლის სამართლებრივი ფორმიდან გამომდინარე, შესაბამის შემთხვევაში — წყალმომარაგების ლიცენზიის ან მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი, აგრეთვე სალიცენზიო მოსაკრებლის გადახდის საბუთი. გამცემი ორგანო ადგენს მოთხოვნებს ობიექტით სარგებლობისთვის და დამატებით სალიცენზიო პირობებს; პირდაპირი წესით გაცემის წესს ადგენს საქართველოს მთავრობა.