სარგებლობის ლიცენზიების სახეები
სამთო საქმიანობის სამართლებრივი საფუძველი „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონშია ჩაწერილი, სადაც სარგებლობის ლიცენზიათა ნუსხას ვხვდებით. კანონი განსაზღვრავს შემდეგ სახეებს: სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზია; მიწისქვეშა სივრცის გამოყენების ლიცენზია; ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობის გენერალური ლიცენზია, რომელიც ორ სპეციალურ ლიცენზიად იყოფა — ნავთობისა და გაზის ძებნა-ძიებისა და ნავთობისა და გაზის მოპოვების სპეციალური ლიცენზიები. ნუსხა ასევე მოიცავს სამონადირეო მეურნეობის სპეციალურ ლიცენზიას, თევზჭერის ლიცენზიას, რადიოსიხშირული სპექტრით სარგებლობის ლიცენზიას, აგრეთვე ექსპორტის მიზნით სოჭის გირჩითა და საერთაშორისო კონვენციის დანართებში შეტანილი თეთრყვავილას ბოლქვებით ან/და ყოჩივარდას გორგლებით სარგებლობის ლიცენზიას.
ეს დაყოფა არა ფორმალურია: თითოეული სახე საკუთარ საგანს ატყობინებს ინვესტორს. წიაღისეულზე მუშაობა მოპოვების ლიცენზიას მოითხოვს, მიწისქვეშა სივრცის ტექნიკური გამოყენება — სათანადო გამოყენების ლიცენზიას, ნავთობ-გაზის პროექტი კი ორეტაპიან გენერალურ ლიცენზიაში ჯდება — ჯერ ძებნა-ძიება, შემდეგ მოპოვება. სამონადირეო მეურნეობა და თევზჭერა ბუნებრივი რესურსების ცალკე რეჟიმებს წარმოადგენს საკუთარი ლიცენზიებით.
წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის პირდაპირი წესით გაცემა
ძირითადი წესი აუქციონია, მაგრამ კანონი განსაზღვრავს პირდაპირი გაცემის შემთხვევებსაც. საქართველოს მთავრობის თანხმობით ლიცენზიის გამცემი წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიას პირდაპირ გასცემს: წყალმომარაგების ლიცენზიის მფლობელ პირზე — მომხმარებელთა სასმელი წყლით უზრუნველყოფის მიზნით მიწისქვეშა მტკნარი წყლის მოსაპოვებლად; და ტურისტულ-რეკრეაციული მიზნებისთვის — სამკურნალო ტალახის ან/და გარეგანი მოხმარების (სამკურნალო აბაზანების) მიწისქვეშა მინერალური წყლების მოსაპოვებლად, მოპოვებისთვის ან შესწავლა-მოპოვებისთვის. ამასთან, წყალმომარაგების ლიცენზიის გაუქმება წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის გაუქმების საფუძველია — ორი ავტორიზაცია სამართლებრივად ერთმანეთზეა მიბმული.
განსაკუთრებული შემთხვევაა კერძო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი: მიწისქვეშა მტკნარი წყლის სამეწარმეო მიზნით მოსაპოვებლად ლიცენზია პირდაპირი წესით გაიცემა წელიწადში არაუმეტეს 5 000 (ხუთი ათასი) კუბური მეტრის მოპოვების უფლებით. დაინტერესებული მაძიებელი გამცემ ორგანოს წერილობით განცხადებას წარუდგენს, რომელიც შეიცავს მოსაპოვებელი წიაღისეულის მოცულობის, ადგილმდებარეობისა და მოპოვების მიზნის შესახებ ინფორმაციას; მას ერთვის რეესტრის ამონაწერი, პირადობის დოკუმენტის ასლი ან სადამფუძნებლო დოკუმენტები მაძიებლის სამართლებრივი ფორმიდან გამომდინარე, შესაბამის შემთხვევაში — წყალმომარაგების ლიცენზიის ან მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი, აგრეთვე სალიცენზიო მოსაკრებლის გადახდის საბუთი. გამცემი ორგანო ადგენს მოთხოვნებს ობიექტით სარგებლობისთვის და დამატებით სალიცენზიო პირობებს; პირდაპირი წესით გაცემის წესს ადგენს საქართველოს მთავრობა.
აუქციონის წესით გაცემა
სარგებლობის ლიცენზია გაიცემა აუქციონის წესით, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევისა. წარმოების დაწყების საფუძველია როგორც მაძიებლის განცხადება, ისე გამცემის გადაწყვეტილება — და ეს გადაწყვეტილება ადმინისტრაციული აქტია. გამცემი ორგანო ადგენს მოთხოვნებს კონკრეტული ობიექტით სარგებლობისთვის და დამატებით სალიცენზიო პირობებს, ხოლო სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ინტერესების გათვალისწინებით შეიძლება დაადგინოს სარგებლობის რაოდენობრივი, თვისობრივი და დროში განსაზღვრული ნორმები და წესები. თუ რესურსით სარგებლობა თავისი არსით მოიცავს სხვა ლიცენზიით ან ნებართვით გათვალისწინებულ საქმიანობას, იმ ლიცენზიის ან ნებართვის ცალკე მოპოვება აღარ არის აუცილებელი.
აუქციონზე მონაწილეობის უფლება აქვს ყველა მაძიებელს, რომელიც აკმაყოფილებს სალიცენზიო პირობებს და იღებს ვალდებულებას დააკმაყოფილოს გამცემის მოთხოვნები; გამარჯვებული ვლინდება ნორმებისა და წესების დაკმაყოფილების ვალდებულების აღებისა და ყველაზე მაღალი ფასის წამოდგენის საფუძველზე. ინფორმაცია აუქციონის შესახებ გამოიცემა მის ჩატარებამდე არაუგვიანეს 1 თვისა გამცემის ვებგვერდზე; წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის აუქციონის შემთხვევაში ინფორმაცია ქვეყნდება აუქციონამდე არაუგვიანეს 10 დღისა ერთიან ელექტრონულ აუქციონის პლატფორმაზე, ხოლო სხვა ვებგვერდით გამართვისას გამცემი ვალდებულია საკუთარ საიტზე შესაბამისი ინფორმაცია გამოაქვეყნოს აუქციონამდე არაუგვიანეს 3 სამუშაო დღისა. გამოქვეყნებული ინფორმაცია შეიცავს გამცემის დასახელებას, ლიცენზიის ობიექტს, განაცხადების მიღებისა და აუქციონის ვადებს, სალიცენზიო პირობებს, მოთხოვნებს, გამარჯვებულის გამოვლენის კრიტერიუმებს და სხვა მონაცემებს; ობიექტის რაოდენობას, მოცულობასა და სარგებლობის წესს განსაზღვრავს გამცემი ორგანო, რომელიც ასევე ადგენს აუქციონის ჩატარების, გამარჯვებულის გამოვლენისა და სალიცენზო მოწმობის გაცემის წესს.
გამოცხადების შემდეგი ეტაპი მონაწილეობაა: აუქციონზე მონაწილეობის მიღება საყოველთაო უფლებაა იმ პირობით, რომ მაძიებელი აკმაყოფილებს სალიცენზიო პირობებს და ღებულობს ვალდებულებას დააკმაყოფილოს გამცემის მიერ განსაზღვრული მოთხოვნები — ობიექტით სარგებლობისთვის დადგენილ მოთხოვნებთან ერთად. კონკრეტული ობიექტის რაოდენობას, მოცულობას და სარგებლობის წესს განსაზღვრავს გამცემი ორგანო, რაც ნიშნავს, რომ ბაზარზე გასული თითოეული ლიცენზია უკვე ჩამოყალიბებული პარამეტრებით შედის. აუქციონის ჩატარების, გამარჯვებულის გამოვლენისა და სალიცენზო მოწმობის გაცემის წესსაც გამცემი ადგენს, და სწორედ ამ წესებში იხსნება პრაქტიკული დეტალები — ფასის ნაბიჯი, უზრუნველსაყოფელი და გამარჯვებულის ვალდებულებების დადგენის წესი. ამ ელემენტების წინასწარ შესწავლა მაძიებელს აუქციონის სტრატეგიის სწორად აგების საშუალებას აძლევს.
სამთო პროექტის დაგეგმვისას ამგვარად ორი კითხვა წყდება: რომელი ლიცენზია ჭირდება პროექტს ნუსხიდან და რომელი გზით გაიცემა ის — აუქციონით, როგორც ზოგადი წესით, თუ პირდაპირ, კანონით დასახელებულ გამონაკლისებში. ორივე შემთხვევაში გამცემი ორგანოს მიერ დადგენილი მოთხოვნები და დამატებითი პირობები წარმოადგენს იმ საზღვრებს, რომელშიც მომავალი ლიცენზიატი მუშაობს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ — სამთო სამართალთან დაკავშირებით ხშირად დასმული კითხვები.
როდის გაიცემა მოპოვების ლიცენზია პირდაპირ?
მთავრობის თანხმობით — სასმელი მიწისქვეშა წყლის, სამკურნალო ტალახისა და მინერალური წყლებისა და კერძო მიწაზე მტკნარი წყლისთვის (წელიწადში არაუმეტეს 5 000 კუბური მეტრი).
როგორ ვლინდება აუქციონის გამარჯვებული?
სარგებლობის ნორმებისა და წესების დაკმაყოფილების ვალდებულების აღებით და ყველაზე მაღალი ფასის წამოდგენით.
როდის ქვეყნდება აუქციონის ინფორმაცია?
ზოგად შემთხვევაში — აუქციონამდე არაუგვიანეს 1 თვისა გამცემის ვებგვერდზე; წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიაზე — არაუგვიანეს 10 დღისა ელექტრონულ აუქციონის პლატფორმაზე.
სჭირდება თუ არა დამატებითი ლიცენზია?
არა — თუ სარგებლობა და მისი პირობები თავისი არსით მოიცავს სხვა ლიცენზიით ან ნებართვით გათვალისწინებულ საქმიანობას, ცალკე ავტორიზაცია აღარ სჭირდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
მზად არიან ლიცენზიისთვის? Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ სამთო სამართლის სპეციალისტს — შევაფასებთ სახეობას, აუქციონის პერსპექტივას და მოვამზადებთ განაცხადს.