პროგრამული უზრუნველყოფის ავტორის უფლების დაცვა არის ფუნდამენტური სამართლებრივი მექანიზმი, რომელიც იცავს კომპიუტერულ კოდს, როგორც ლიტერატურულ ნაწარმოებს, უნებართვო კოპირებისგან, გავრცელებისა და მოდიფიცირებისგან. ციფრულ ეპოქაში, სადაც პროგრამული კოდი კომპანიების მთავარი აქტივია, მისი სამართლებრივი დაცვა კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ბიზნესის მდგრადობისთვის. საქართველოში, ისევე როგორც მსოფლიოს უმეტეს ქვეყნებში, პროგრამა დაცულია შექმნის მომენტიდან ავტომატურად, თუმცა კომერციული მიზნებისთვის და დავების თავიდან ასაცილებლად, აუცილებელია დამატებითი პრევენციული ზომების მიღება. ეს სერვისი ეხმარება IT კომპანიებს, სტარტაპებსა და დეველოპერებს, უზრუნველყონ თავიანთი ინტელექტუალური საკუთრების მაქსიმალური დაცვა და მონეტიზაცია.
რას მოიცავს პროგრამის ავტორის უფლების დაცვის მომსახურება
Legal.ge-ს პლატფორმაზე რეგისტრირებული სპეციალისტები გთავაზობენ კომპლექსურ მომსახურებას კოდის დაცვის მიმართულებით:
- კოდის დეპონირება (რეგისტრაცია): პროგრამული უზრუნველყოფის დეპონირების ორგანიზება „საქპატენტში“, რაც ქმნის შექმნის თარიღისა და ავტორობის უტყუარ მტკიცებულებას.
- საავტორო უფლებების გადაცემის ხელშეკრულებები: დეველოპერებთან და კონტრაქტორებთან გაფორმებული ხელშეკრულებების რევიზია და შედგენა, რათა უზრუნველყოფილი იყოს ქონებრივი უფლებების სრული გადასვლა დამკვეთ კომპანიაზე.
- ლიცენზიების აუდიტი: პროექტში გამოყენებული ღია კოდის (Open Source) ბიბლიოთეკების ლიცენზიების შემოწმება თავსებადობაზე, რათა არ მოხდეს საკუთარი კოდის იძულებითი გასაჯაროება.
- დარღვევების მონიტორინგი და აღკვეთა: ინტერნეტ სივრცეში პროგრამის არალეგალური გავრცელების აღმოჩენა და სამართლებრივი რეაგირება (Notice and Takedown).
- კონსულტაცია GUI და ინტერფეისის დაცვაზე: პროგრამის ვიზუალური მხარის დაცვა დიზაინის ან საავტორო უფლების მეშვეობით.
პრაქტიკული მაგალითები და სცენარები
პროგრამული კოდის დაცვა აუცილებელია სხვადასხვა რეალურ სიტუაციაში:
- თანამშრომლის წასვლა კონკურენტთან: წამყვანმა დეველოპერმა დატოვა კომპანია და თან წაიღო კოდის ნაწილი, რომელსაც იყენებს ახალ სამსახურში. თუ შრომით ხელშეკრულებაში არ იყო სწორად გაწერილი საავტორო უფლებების გადაცემა, კომპანიას გაუჭირდება დავა.
- ფრილანსერის მიერ შექმნილი აპლიკაცია: სტარტაპმა შეუკვეთა აპლიკაცია ფრილანსერს. პროექტის დასრულების შემდეგ, ფრილანსერი აცხადებს პრეტენზია კოდზე და ითხოვს დამატებით თანხას მისი გამოყენებისთვის.
- კოდის მოპარვა და კლონირება: კონკურენტმა მოახდინა თქვენი ვებ-გვერდის ან პროგრამის „Reverse Engineering“ და შექმნა იდენტური ფუნქციონალის მქონე კლონი.
- ინვესტორთან მოლაპარაკება: ინვესტორი ითხოვს გარანტიას, რომ კომპანია ფლობს ყველა უფლებას თავის პროდუქტზე (IP Due Diligence). საქპატენტის დეპონირების მოწმობა ამ პროცესს ამარტივებს.
საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩო
სფეროს არეგულირებს საქართველოს კანონი „საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“. კანონის თანახმად, კომპიუტერული პროგრამა დაცულია როგორც ლიტერატურული ნაწარმოები. დაცვა ვრცელდება პროგრამის ნებისმიერ ფორმაზე (საწყისი კოდი და ობიექტური კოდი). მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რომ საავტორო უფლება იცავს კოდის გამოხატვის ფორმას და არა იდეას ან ალგორითმს. შრომითი ურთიერთობების კონტექსტში, თუ პროგრამა შექმნილია სამსახურებრივი მოვალეობის ფარგლებში, ქონებრივი უფლებები ეკუთვნის დამსაქმებელს, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი დამატებით არეგულირებს ნარდობისა და მომსახურების ხელშეკრულებებს კოდის შეკვეთით შექმნისას.
პროცესი: როგორ მუშაობს სპეციალისტთან თანამშრომლობა
იურისტის ჩართულობა პროცესს სტრუქტურულს ხდის:
- IP აუდიტი: არსებული კოდის, გამოყენებული ბიბლიოთეკებისა და დეველოპერებთან გაფორმებული კონტრაქტების შესწავლა.
- დოკუმენტაციის მოწესრიგება: "Work for Hire" და უფლების გადაცემის (Assignment) ხელშეკრულებების გაფორმება ყველა ავტორთან.
- დეპონირება: განაცხადის მომზადება და კოდის ნიმუშის წარდგენა საქპატენტში ნებაყოფლობითი რეგისტრაციისთვის.
- დაცვის ნიშნის გამოყენება: პროგრამაში © ნიშნის, ავტორის სახელისა და გამოცემის წლის სწორი მითითება.
- აღსრულება: დარღვევის შემთხვევაში, საპრეტენზიო წერილის მომზადება და სასამართლო წარმომადგენლობა.
რატომ Legal.ge?
პროგრამული უზრუნველყოფის დაცვა მოითხოვს ტექნოლოგიური და იურიდიული ცოდნის სინთეზს. Legal.ge გაძლევთ წვდომას IT სამართლის (IT Law) სპეციალისტებზე, რომლებსაც ესმით კოდის სპეციფიკა და შეუძლიათ უზრუნველყონ თქვენი ციფრული აქტივების სრულფასოვანი დაცვა. იპოვეთ კვალიფიციური ადვოკატი ჩვენს პლატფორმაზე და დაიცავით თქვენი ინოვაცია.
განახლდა: ...