დომენის სახელი და სასაქონლო ნიშნის განსაკუთრებული უფლება
დომენის სახელის გამოყენება, რომელიც სხვის დარეგისტრირებულ სასაქონლო ნიშანს ემთხვევა ან მას ჰგავს, სამოქალაქო ბრუნვაში ნიშნის გამოყენების ერთ-ერთი ფორმაა. საქართველოს კანონმდებლობა დომენების დავებისათვის ცალკე, სპეციალურ საარბიტრაჟო ან ადმინისტრაციულ პროცედურას ამ ნორმებში არ ითვალისწინებს — სხვა ქვეყნებში არსებული, რეგისტრატორებთან დაკავშირებული საერთაშორისო მექანიზმები საქართველოს კანონით არ არის გათვალისწინებული. დავის გადაწყვეტა სწორედ სასაქონლო ნიშნების შესახებ საქართველოს კანონის ზოგად ჩარჩოში ხდება: რეგისტრაციით დაცულ სასაქონლო ნიშანზე მფლობელის განსაკუთრებული უფლება ნიშნის რეგისტრაციის დღიდან წარმოიშობა, და სწორედ ეს უფლება აწესრიგებს იმას, თუ ვის შეუძლია მოცემული აღნიშვნის გამოყენება ინტერნეტსივრცეში.
ქვემოთ ვხსნით, როდის ითვლება დომენის სახელით ნიშნის უფლების დარღვევად, რა ქმედებები არის აკრძალული და რა საშუალებები აქვს უფლების მფლობელს დარღვევის აღსაკვეთად.
როდის არის დომენის გამოყენება უფლების დარღვევა
კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, განსაკუთრებული უფლების მქონე პირს შეუძლია აუკრძალოს მესამე პირს, მისი თანხმობის გარეშე, სამოქალაქო ბრუნვაში გამოიყენოს ისეთი ნიშანი, რომელიც დაცულ სასაქონლო ნიშანთან შემდეგ თანაფარდობაშია: ნიშანი იდენტურია და საქონელიც იდენტურია; ნიშანი იდენტურია და საქონელი იმდენად მსგავსია, რომ ჩნდება აღრევის, მათ შორის ასოცირების შედეგად აღრევის შესაძლებლობა; ნიშანი მსგავსია და საქონელი იდენტური ან იმდენად მსგავსია, რომ კვლავ ჩნდება აღრევის შესაძლებლობა; ან ნიშანი იდენტური ან მსგავსია და რომელსაც საქართველოში აქვს რეპუტაცია, თუ მისი გამოყენება მესამე პირს დაუმსახურებლად უქმნის ხელსაყრელ პირობებს ან ზიანს აყენებს ნიშნის რეპუტაციას ან განმასხვავებელუნარიანობას. დომენის სახელი, რომელიც დაცულ ნიშანს იმეორებს ან მასთან აღრევადობას ქმნის, ამ ჩარჩოს ფარგლებში სწორედ ასეთ გამოყენებად შეფასდება.
აკრძალვადი ქმედებები
ამავე მუხლით განსაზღვრულია, რომ აკრძალვად ქმედებათა გარდა იკრძალება სასაქონლო ნიშნის დატანა საქონელზე ან შეფუთვაზე; ნიშნით ნიშანდებული საქონლის შეთავაზება, ბრუნვაში შეტანა, საწყობში შენახვა, იმპორტი ან ექსპორტი; ნიშნის გამოყენებით მომსახურების შეთავაზება ან გაწევა; ნიშნის გამოყენება რეკლამისათვის ან საქმიან ქაღალდებზე; და ნიშნის საფირმო სახელწოდებად ან მის ნაწილად გამოყენება. მფლობელის ნებართვის გარეშე მესამე პირს ეკრძალება იდენტური ან მსგავსი ნიშნის დატანა ეტიკეტზე, იარლიყზე ან ნებისმიერ სხვა საშუალებაზე, ისევე როგორც ასეთი შეფუთვის, ეტიკეტის ან იარლიყის გასაყიდად შეთავაზება, ბრუნვაში შეტანა, დასაწყობება, იმპორტი ან ექსპორტი. ინტერნეტგვერდი და მისი მისამართი, რომელიც ნიშანს შეიცავს, რეკლამურ თუ საქმიან გამოყენებად ფასდება — ამიტომ დომენის სახელით ნიშნის გამოყენება ამ აკრძალვათა სფეროში ხვდება.
დაცვის საშუალებები
45-ე მუხლი განსაზღვრავს იმ მოთხოვნათა ჩამონათვალს, რომლებიც უფლების მფლობელს დარღვევისას შეუძლია წარადგინოს:
- კანონით გათვალისწინებული ქმედებების შეწყვეტა;
- დარღვევით ნიშანდებული საქონლის ბრუნვიდან ამოღება ან ტერიტორიაზე შემოტანილი ან დასაწყობებული საქონლის ამოღება;
- საქონლის განადგურება, თუ ნიშნისგან განცალკევება შეუძლებელია;
- ნიშანს შემცველი გამოსახულების, ეტიკეტის, შეფუთვის, სარეკლამო მასალის განადგურება, მათ შორის ინტერნეტში განთავსებული მასალის წაშლა;
- ნიშნის დასამზადებლად განკუთვნილი კლიშეს, მატრიცის, დანადგარისა და ტექნიკური აღჭურვილობის განადგურება.
მფლობელი უფლებამოსილია, თავისი შეხედულებისამებრ, მოითხოვოს რამდენიმე ქმედების ერთდროული განხორციელება. სასამართლოს გადაწყვეტილებით შეწყვეტის მოთხოვნა შეიძლება გავრცელდეს იმ პირზეც, რომელმაც იცოდა ან უნდა სცოდნოდა, რომ მისი მომსახურება გამოიყენებოდა ნიშნის კომერციული მასშტაბით დარღვევისათვის. განსაკუთრებულ შემთხვევაში სასამართლოს შეუძლია განადგურების ნაცვლად დააკისროს ფულადი კომპენსაცია. ამ ქმედებების გარდა მფლობელს შეუძლია მოითხოვოს მიყენებული ზიანის ანაზღაურება მიუღებელი შემოსავლის ჩათვლით, დარღვევით მიღებული შემოსავლის ჩამორთმევა ან ერთჯერადი ფულადი კომპენსაცია, რომელიც განისაზღვრება არანაკლებ იმ ოდენობით, რომელსაც დამრღვევი ნებართვის მიღებისას გადაიხდიდა. ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს დარღვევის არსი, მიღებული შემოსავალი, მიყენებული ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანი და ის სავარაუდო შემოსავალი, რომელსაც მფლობელი ნიშნის მართლზომიერი გამოყენებით მიიღებდა.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც ამ თემასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ისმის.
არსებობს თუ არა დომენების დავებისათვის ცალკე პროცედურა საქართველოში?
ამ ნორმებით — არა. დავა წყდება სასაქონლო ნიშნების შესახებ კანონის ზოგადი ჩარჩოთი: ნიშნის გამოყენება დომენის სახელში ფასდება როგორც ნიშნის გამოყენება სამოქალაქო ბრუნვაში, და დაცვა ხორციელდება სასამართლოში სარჩელის გზით.
როდის შეიძლება დომენის მფლობელმა ნიშნის უფლება დაარღვიოს?
როდესაც დომენის აღნიშვნა დაცული ნიშნის იდენტური ან მსგავსია და ჩნდება აღრევის შესაძლებლობა, ან რეპუტაციული ნიშნის შემთხვევაში — როდესაც გამოყენება დაუმსახურებელ უპირატესობას ქმნის.
შეიძლება თუ არა ინტერნეტში განთავსებული მასალის წაშლის მოთხოვნა?
დიახ. კანონი პირდაპირ ითვალისწინებს ინტერნეტში განთავსებული ისეთი მასალის ან გამოსახულების წაშლას, რომელიც სასაქონლო ნიშანს შეიცავს.
რამდენად განისაზღვრება ერთჯერადი კომპენსაცია?
არანაკლებ იმ ოდენობით, რომელსაც დამრღვევი ნიშნის გამოყენების ნებართვის მიღებისას გადაიხდიდა; გათვალისწინებული იქნება დარღვევის არსი, მასშტაბი და სხვა გარემოებები.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
დომენის სახელთან დაკავშირებული დავა მოითხოვს ნიშნის რეგისტრაციის სისწორის შეფასებას, აღრევადობის ანალიზს და დაცვის საშუალებების გააზრებულ შერჩევას. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ ინტელექტუალური საკუთრების სფეროში გამოცდილ ადვოკატს, რომელიც შეაფასებს თქვენს სიტუაციას, მოამზადებს მოთხოვნას დარღვევის შესაჩერებლად ან წაშლის მოთხოვნას და წარმოგადგენთ თქვენს ინტერესებს სასამართლოში. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება.