რას ამოწმებს ინტელექტუალური საკუთრების აუდიტი
ინტელექტუალური საკუთრების აუდიტი და შეფასება ნიშნავს იმ სამართლებრივი საფუძვლების სისტემურ გადამოწმებას, რომლებზედაც ერთი ან მეორე უფლება იმყოფება: ვინ არის უფლების მფლობელი, რა დოკუმენტური ფორმით გადაიცემა უფლება, როგორ მტკიცდება მფლობელობა და რამდენ ხანს მოქმედებს იგი. საქართველოს კანონმდებლობა ცალკე, სპეციალურ „ინტელექტუალური საკუთრების აუდიტის“ კანონს არ ითვალისწინებს — აუდიტის სამართლებრივი ჩარჩო საავტორო უფლებისა და მომიჯნავე უფლებების შესახებ საქართველოს კანონის ნორმებით იწყება. ქვემოთ მოცემულია ის ოთხი ბლოკი, რომელიც ყოველი საავტორო-უფლებრივი აუდიტის საფუძველს შეადგენს.
ეს გზამკვლევი განკუთვნილია როგორც პირებისთვის, რომლებიც თავიანთი შემოქმედებითი აქტივების ინვენტარიზაციას ახდენენ, ისე კომპანიებისთვის, რომლებიც გარიგებამდე ამოწმებენ უფლებების ჯაჭვს.
უფლების გადაცემის საფუძვლები და მემკვიდრეობა
კანონის 35-ე მუხლის თანახმად, საავტორო უფლება გადაიცემა კანონით ან ანდერძით მემკვიდრეობის წესით ანდა ხელშეკრულებით. კანონით მემკვიდრეებზე საავტორო უფლების მოქმედების ვადის ფარგლებში გადადის ნაწარმოების გამოყენების განსაკუთრებული უფლებები, თუ ანდერძით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ავტორობის, სახელისა და ნაწარმოების ხელშეუხებლობის უფლებები მემკვიდრეობით არ გადადის — მემკვიდრეებს მხოლოდ ამ პირად უფლებათა დაცვის უფლებამოსილება აქვთ, და ეს უფლებამოსილება ვადით არ იზღუდება. აუდიტისთვის ეს განსაზღვრობს საზღვარს: ქონებრივი და პირადი უფლებები სხვადასხვა რეჟიმშია. ავტორს ასევე უფლება აქვს მიუთითოს პირი, რომელიც ამ უფლებათა დაცვას ავტორის გარდაცვალებამდე აწარმოებს, ხოლო თუ მემკვიდრეები არ არსებობენ ან არაჯეროვნად ახორციელებენ დაცვას, მას ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრი „საქპატენტი“ აწარმოებს.
ხელშეკრულების ფორმა
კანონის 42-ე მუხლი მკაცრად განსაზღვრავს ფორმას: საავტორო უფლებების გადაცემის შესახებ ხელშეკრულება, ნაწარმოების შექმნის შესახებ ხელშეკრულება და სალიცენზიო ხელშეკრულება უნდა დაიდოს წერილობით. გამონაკლისი მხოლოდ ერთია: პერიოდულ ბეჭდვით გამოცემებში ნაწარმოების გამოყენების სალიცენზიო ხელშეკრულება შეიძლება ზეპირადაც დაიდოს. აუდიტის პრაქტიკაში ეს ნიშნავს, რომ ყოველი არაწერილობითი გადაცემა, გარდა პერიოდულ გამოცემასთან დაკავშირებული სალიცენზიო ხელშეკრულებისა, ფორმალურ ხარვეზად ფიქსირდება და გარიგების დასკვნამდე უნდა იქნეს გამოსწორებული.