მონიტორინგის არსი — რეესტრი და ბიულეტენი
სასაქონლო ნიშნების მონიტორინგი ნიშნავს რეგისტრაციის პროცესების, ვადებისა და უფლებრივი სტატუსის ცვლილებების სისტემურ თვალყურის დევნებას — როგორც საკუთარი ნიშნისთვის, ისე კონკურენტებისა და დამბლოკველი განაცხადების მიმართ. ამ სისტემის სამართლებრივი საფუძველი სასაქონლო ნიშნების შესახებ საქართველოს კანონია: მისი მიხედვით, ნიშნის რეგისტრაცია შეტანილია სასაქონლო ნიშნების რეესტრში და მონაცემები ქვეყნდება ბიულეტენში. რეესტრში შეტანილია ნიშნის გამოსახულება, ცნობები მფლობელის შესახებ, პრიორიტეტისა და რეგისტრაციის თარიღები და საერთაშორისო კლასიფიკატორით დაჯგუფებული საქონლის ჩამონათვალი — ეს კი მონიტორინგისთვის სწორედ ის მონაცემებია, რომლებზეც აღრევის შეფასება აიგება.
ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს უფლება აქვს „საქპატენტში“ სათანადო განცხადების წარდგენის შემდეგ გაეცნოს რეესტრის მონაცემებს და მოითხოვოს დამოწმებული ამონაწერი — ეს განცხადებითი ხასიათის ინსტრუმენტია, რომელიც კონკურენტულ გარემოში საკუთარი პოზიციის შემოწმების საშუალებას იძლევა.
საერთაშორისო რეგისტრაციების კონტროლი
კანონის 42-ე მუხლი საერთაშორისო განზომილებასაც აწესრიგებს: სასაქონლო ნიშნის საერთაშორისო რეგისტრაციის მონაცემები ქვეყნდება ინტელექტუალური საკუთრების მსოფლიო ორგანიზაციის საერთაშორისო ბიუროს ჟურნალში. საერთაშორისო სასაქონლო ნიშნისთვის საქართველოში დაცვის მინიჭების თაობაზე დადებითი გადაწყვეტილების გამოტანის შემთხვევაში, ბიულეტენში გადაწყვეტილების მიღებიდან ერთი თვის ვადაში დამატებით ქვეყნდება საერთაშორისო რეგისტრაციის თარიღი და ნომერი. გასაჩივრების ვადა კი აითვლება საერთაშორისო რეგისტრაციის თარიღისა და ნომრის ბიულეტენში გამოქვეყნების დღიდან — ამიტომ საერთაშორისო ნიშნების მონიტორინგისას გამოქვეყნების თარიღი კრიტიკული სანიშნია.
რეგისტრაციის ვადა და გაგრძელება
კანონის მე-20 მუხლის თანახმად, სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის მოქმედების ვადა განისაზღვრება 10 წლით და ითვლება რეგისტრაციის დღიდან. ვადა შეიძლება გაგრძელდეს ყოველი შემდგომი 10 წლით, გაგრძელების ჯერადობის შეუზღუდავად — განცხადებისა და საფასურის გადახდის საფუძველზე, რაც წარმოებს რეგისტრაციის მოქმედების ბოლო წლის განმავლობაში. თუ განცხადება არ წარდგენილა ან საფასური არ გადაიხადა, მფლობელს რეგისტრაციის ვადის გასვლიდან 6 თვის ვადაში აქვს გადახდის შესაძლებლობა; ამ ვადის გაშვების შემთხვევაში რეგისტრაცია უქმდება ვადის გასვლის დღიდან, აღდგენის უფლების გარეშე. ჩანაწერი ვადის გაგრძელების შესახებ შეტანილი იქნება რეესტრსა და მოწმობაში და ქვეყნდება ბიულეტენში. გარდა ამისა, თუ რეგისტრაცია მფლობელის მოთხოვნით გაუქმდა, მისი აღდგენა დაუშვებელია.
გაუქმების რისკები — გამოუყენებლობა და დეგრადაცია
მონიტორინგში ცენტრალური ადგილი გაუქმების საფუძვლებს უკავია. „საქპატენტი“ აუქმებს რეგისტრაციას მფლობელის მოთხოვნით, მფლობელი ფიზიკური პირის გარდაცვალებისას მემკვიდრის არქონის ან იურიდიული პირის ლიკვიდაციისას უფლებამონაცვლის არქონის შემთხვევაში. სასამართლო კი მესამე პირის მოთხოვნით აუქმებს რეგისტრაციას, თუ ნიშანი რეალურად არ გამოიყენებოდა უწყვეტად 5 წლის განმავლობაში იმ საქონლისთვის, რომლისთვისაც რეგისტრირებულია; თუ ნიშნის გამოყენება დაიწყო ან განახლდა 5-წლიანი ვადის გასვლის შემდეგ, გაუქმება დაუშვებელია. სხვა საფუძვლებია: ნიშნის გვარეობით ცნებად ქცევა, ან მფლობელის მიერ გამოყენების მცდარი წარმოდგენის შექმნა საქონლის ხარისხის, ღირებულების ან გეოგრაფიული წარმოშობის შესახებ. გამოუყენებლობის შემთხვევაში მნიშვნელოვანია შეღავათიც: თუ გამოუყენებლობა მფლობელის ნებისგან დამოუკიდებელი გარემოებებითაა განპირობებული — მაგალითად, იმპორტის შეზღუდვებით — ეს საფუძველი არ გამოიყენება.
ბათილად ცნობა — დამცავი არგუმენტები
სასამართლო მესამე პირის მოთხოვნით რეგისტრაციას ბათილად ცნობს რამდენიმე საფუძვლით: თუ რეგისტრაცია კანონის მატერიალური მოთხოვნების დარღვევით ან არაკეთილსინდისიერი განზრახვით განხორციელდა; თუ იგი პარიზის კონვენციის მონაწილე სახელმწიფოში ნიშნის მფლობელის წარმომადგენელმა ან აგენტმა საკუთარ სახელზე, ნებართვის გარეშე განახორციელა და შესაბამის დასაბუთებას ვერ წარადგენს; თუ ნიშანი შეიცავს ისეთ საფირმო სახელწოდებას, რომელზეც უფლებები განაცხადამდეა წარმოშობილი და ჩნდება აღრევის შესაძლებლობა; თუ რეგისტრაცია არღვევს მესამე პირის საავტორო უფლებებს, რომლებიც პრიორიტეტამდეა წარმოშობილი; ან თუ ის იდენტურია ან მსგავსია განაცხადამდე საქართველოში საყოველთაოდ ცნობილი ან უფრო ადრეული პრიორიტეტის მქონე, რეპუტაციის მქონე ნიშანთან. ეს ჩამონათვალი მონიტორინგისთვის ორივე მიმართულებას ემსახურება: საკუთარი რეგისტრაციის დაცვასაც და დამბლოკველი ნიშნის გასაჩივრებასაც.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც ამ თემასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ისმის.
რამდენ ხანს მოქმედებს ნიშნის რეგისტრაცია?
10 წლით, გაგრძელების შესაძლებლობით ყოველი შემდგომი 10 წლით, ჯერადობის შეუზღუდავად — განცხადებითა და საფასურით, ბოლო წლის განმავლობაში.
რა ხდება ვადის გასვლის შემდეგ?
მფლობელს რჩება 6 თვე საფასურის გადასახდელად; ამ ვადის გაშვებისას რეგისტრაცია უქმდება აღდგენის უფლების გარეშე.
როდის შეიძლება ნიშნის გაუქმება გამოუყენებლობით?
თუ ნიშანი უწყვეტად 5 წლის განმავლობაში არ გამოიყენებოდა დარეგისტრირებული საქონლისთვის; გამოყენების განახლება გაუქმებას ბლოკავს.
ვინ შეიძლება იყოს მოწმე რეესტრისა?
ნებისმიერი დაინტერესებული პირი — განცხადების შემდეგ შეიძლება მოითხოვოს დამოწმებული ამონაწერიც.
რა შეტანილია რეესტრში?
ნიშნის გამოსახულება, ცნობები მფლობელზე, პრიორიტეტისა და რეგისტრაციის თარიღები, საქონლის ჩამონათვალი საერთაშორისო კლასიფიკატორის მიხედვით და რეგისტრაციასთან დაკავშირებული სხვა ინფორმაცია.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
სასაქონლო ნიშნების მონიტორინგი მოითხოვს როგორც რეესტრისა და ბიულეტენის რეგულარულ თვალყურის დევნებას, ისე ვადების მართვასა და დავების პრევენციას. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ ინტელექტუალური საკუთრების სფეროში გამოცდილ ადვოკატს, რომელიც დააწყობს თქვენი ნიშნების კონტროლს, დაიცავს გაგრძელების ვადებს და დაგეხმარებთ დამბლოკველი რეგისტრაციების გასაჩივრებაში. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება.