საერთაშორისო საინვესტიციო ხელშეკრულებები და მათი სამართლებრივი საფუძველი
საერთაშორისო საინვესტიციო ხელშეკრულებები საქართველოში ემყარება ინვესტიციების შესახებ კანონს, რომელიც განსაზღვრავს ინვესტორის უფლებებსა და გარანტიებს, ინვესტიციის ხელშეუხებლობას, ჩამორთმევისას კომპენსაციის წესს, კანონმდებლობის შეცვლის გარანტიებს და დავის გადაწყვეტის წესს. ეს კანონი ინვესტორსა და სახელმწიფოს შორის იმ ბალანსს აწესრიგებს, რასაც საერთაშორისო გარიგება ემყარება: უცხოელი ინვესტორის უფლებები და გარანტიები ვერ იქნება ნაკლები იმ უფლებებსა და გარანტიებზე, რომლითაც საქართველოს ფიზიკური და იურიდიული პირი სარგებლობს, გარდა კანონმდებლობით დადგენილი შემთხვევებისა. ეს ბალანსი საერთაშორისო ხელშეკრულებების შინაარსსაც აწყობს: მხარენი იქ ზუსტად იმ გარანტიებზე ამახვილებენ ყურადღებას, რომლებიც ეროვნული კანონითაა უზრუნველყოფილი. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ ინვესტიციური ხელშეკრულების პირობები ამ სტანდარტს უნდა შეესაბამებოდეს, ხოლო ინვესტორს საქართველოში უფლება აქვს საბანკო დაწესებულებებში ნებისმიერი ვალუტით გახსნას ანგარიშები, აიღოს სესხი, შეიძინოს აქციები, ობლიგაციები და სხვა ფასიანი ქაღალდები, როგორც საქართველოში, ასევე საზღვარგარეთ არსებული ქონება, და საკუთრებრივი გადაწყვეტილებით გადასცეს ინვესტირების შედეგების ფლობის, გამოყენებისა და განკარგვის უფლებები სხვა პირს კანონით დადგენილი წესით.
ინვესტიციის ხელშეუხებლობა და ჩამორთმევა
ინვესტიცია მთლიანად და უპირობოდ არის დაცული საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობით. ინვესტიციის ჩამორთმევა დასაშვებია მხოლოდ კანონით პირდაპირ დადგენილ შემთხვევებში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით ან ორგანული კანონით დადგენილი გადაუდებელი აუცილებლობისას და მხოლოდ სათანადო ანაზღაურებით. გადაწყვეტილება ჩამორთმევის შესახებ, აგრეთვე კომპენსაციის პირობები შეიძლება გასაჩივრდეს საქართველოს სასამართლოში, თუ მხარეთა შეთანხმებით ან საერთაშორისო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. კომპენსაცია, რომელიც მიეცემა ინვესტორს, უნდა შეესაბამებოდეს ჩამორთმეული ინვესტიციის რეალურ საბაზრო ღირებულებას უშუალოდ ჩამორთმევის მომენტისათვის; ის გაიცემა ყოველგვარი შეფერხების გარეშე და მოიცავს იმ ზარალსაც, რომელიც ინვესტორმა განიცადა ჩამორთმევის მომენტიდან საკომპენსაციო თანხის გადახდამდე. უცხოელ ინვესტორს უფლება აქვს საბანკო დაწესებულებებში მოახდინოს საკომპენსაციო თანხის კონვერსია საბაზრო კურსით და თავისუფლად გადაიყვანოს იგი საზღვარგარეთ — ეს გარანტია საერთაშორისო ხელშეკრულებების მოლაპარაკებისას წინასწარ გათვალისწინებული უნდა იყოს.