წესდება სამეწარმეო საზოგადოების სამართლებრივ სისტემაში
წესდება სამეწარმეო საზოგადოების სადამფუძნებლო დოკუმენტთა სისტემის ცენტრია და „სამეწარმეო საზოგადოებების შესახებ“ საქართველოს კანონით არის მოწესრიგებული. საზოგადოების დასაფუძნებლად აუცილებელია სადამფუძნებლო შეთანხმება, რომელიც წერილობით ფორმდება და მას ხელს აწერს ყველა დამფუძნებელი პარტნიორი; ხელმოწერა სანოტარო წესით მოწმდება, თუ იგი დადგენილი წესით დამოწმებულია საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ან მისი მიერ უფლებამოსილი ორგანოს ან პირის მიერ, ან შესრულებულია ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული სანდო მომსახურების შესახებ კანონის შესაბამისად. წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება კი სანოტარო წესით დამოწმებას ან ამ კანონით დადგენილი ელექტრონული ხელმოწერის წესს მოითხოვს.
პრაქტიკული მნიშვნელობა იმაშია, რომ ფორმის დარღვევა დაფუძნებისას ან ცვლილებისას რეგისტრაციის შემაფერხებელი გარემოება ხდება: საუკეთესო შემთხვევაში ეს დროის დანაკარგია, უარეს შემთხვევაში — გარიგების სავალდებულო ძალის საკითხი. ამიტომ წესდების პროექტი თავიდანვე უნდა აწყობილიყოს კანონის მოთხოვნებზე.
წესდების აუცილებელი შინაარსი
ნებისმიერი სამართლებრივი ფორმის სამეწარმეო საზოგადოების წესდება უნდა შეიცავდეს სულ მცირე შემდეგ მონაცემებს: საზოგადოების სამართლებრივ ფორმას; საქმიანობის საგანს — აქ შეიძლება მიეთითოს როგორც ზოგადი სამეწარმეო საქმიანობა, ისე კონკრეტული საქმიანობის საგანი; პარტნიორთა შორის შეთანხმებულ შეზღუდვას წილზე საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებით, თუ ასეთი შეთანხმება არსებობს; და ინფორმაციას პარტნიორთა შეთანხმების არსებობის თაობაზე, თუ ის არსებობს. ეს მინიმალური ჩამონათვალი სავალდებულოა, თუმცა პრაქტიკაში წესდება ხშირად მეტს შეიცავს — მართვის ორგანოებს, კენჭისყრის წესებს, წილების გადაცემის პირობებს.
კანონი ცნობს სტანდარტულ წესდებებსაც: მათ სამართლებრივი ფორმების მიხედვით ამტკიცებს იუსტიციის მინისტრი. მნიშვნელოვანი გარანტიაა, რომ სტანდარტულ წესდებაში ცვლილება ან მისი გაუქმება იმ საზოგადოების წესდებაში ცვლილების შეტანას არ მოითხოვს, რომელსაც რეგისტრაციისთვის იყენებდა მოქმედ სტანდარტულ წესდებას — გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ცვლილების მიზეზი კანონის შესაბამისი ცვლილებაა, რომელიც საზოგადოებას წესდების იმპერატიულ მოთხოვნებთან შესაბამისობას ავალდებულებს.
რეგისტრირებული მონაცემების ცვლილება
კანონით გათვალისწინებული სადამფუძნებლო დოკუმენტების მონაცემების ცვლილება რეესტრში უნდა დარეგისტრირდეს. ცვლილება ძირითადად ხორციელდება საზოგადოების ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის მიმართვის საფუძველზე, თუ წესდებით ან წარდგენილი გარიგებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული; განსაკუთრებული შემთხვევებიც არსებობს — მაგალითად, წილის გასხვისებისას ცვლილება შეიძლება განხორციელდეს გამსხვისებელი პარტნიორის ან შემძენის, მემკვიდრეობისას კი მემკვიდრის მოთხოვნის საფუძველზე. საფირმო სახელწოდების ცვლილების მოთხოვნა საავტორო უფლებების შესახებ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში შეიძლება საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნულმა ცენტრმაც — საქპატენტმა — წარადგინოს.
წესდების ცვლილებას, თუ სადამფუძნებლო შეთანხმებით სხვა წესი არ არის დადგენილი, ხელს აწერს საერთო კრების თავმჯდომარე; თუ კრებას ნოტარიუსი ესწრება, ოქმს ნოტარიუსიც ადგენს და ხელს აწერს. პარტნიორების ხელმოწერები წესდების ცვლილებაზე საჭირო არ არის, თუ სადამფუძნებლო შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, და ცვლილების დამოწმებაზე ვრცელდება დაფუძნებისას მოქმედი სანოტარო წესის წესი. სადამფუძნებლო შეთანხმების ცვლილებისას მარეგისტრირებელ ორგანოს ცვლილების ტექსტთან ერთად კონსოლიდირებული ტექსტიც უნდა წარედგინოს — მისი ხარვეზი რეგისტრაციის შემაფერხებელი გარემოებაა.
საერთო კრების კომპეტენცია
საერთო კრება იღებს გადაწყვეტილებებს კანონითა და წესდებით მის კომპეტენციად მიკუთვნებულ საკითხებზე, და სწორედ კრებაა ის ორგანო, რომელიც წესდებაში ცვლილებასა და მის ახალ რედაქციას იღებს. სააქციო საზოგადოებებისთვის კანონი ჩამოთვლის საკითხებს, რომლებიც კრების კომპეტენციას მიეკუთვნება: მართვის სისტემის შეცვლა, რეორგანიზაცია, დაშლა და ლიკვიდატორის დანიშვნა, სალიკვიდაციო ბალანსების დამტკიცება, აქციათა გამოსყიდვის ნებართვა, განთავსებული კაპიტალის ცვლილება, მართვის ორგანოების შემადგენლობა და არჩევა, აუდიტის ანგარიშის დამტკიცება და აუდიტორის შერჩევა, ფინანსური ანგარიშის და დივიდენდის განაწილების დამტკიცება, აქციათა რაოდენობისა და კლასების განსაზღვრა და სხვა.
ორი მნიშვნელოვანი წესი აბალანსებს ამ სისტემას: წესდებით ან კრების გადაწყვეტილებით ზოგიერთ საკითხზე გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილება შეიძლება გადაეცეს სამეთვალყურეო საბჭოს ან ხელმძღვანელ ორგანოს, და კრებას არ აქვს უფლება გადაწყვეტილება მიიღოს იმ საკითხებზე, რომლებიც სხვა ორგანოების კომპეტენციას განეკუთვნება — გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ეს ორგანოები თავად მიმართავენ კრებას. წესდების პროექტირებისას ამ გამიჯვნის სიზუსტე გადამწყვეტია, რადგან კომპეტენციის დარღვევით მიღებული გადაწყვეტილება სადავო ხდება.
ხშირად დასმული კითხვები
რა უნდა შეიცავდეს წესდება მინიმუმის სახით?
სამართლებრივ ფორმას, საქმიანობის საგანს, პარტნიორთა შეთანხმებულ შეზღუდვას წილზე საკუთრებასთან დაკავშირებით და ინფორმაციას პარტნიორთა შეთანხმების არსებობის შესახებ.
აუცილებელია თუ არა სანოტარო დამოწმება?
ხელმოწერა სანოტარო წესით მოწმდება, თუ ის დადგენილი წესით არ არის დამოწმებული საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ან უფლებამოსილი პირის მიერ, ან შესრულებულია ელექტრონული სანდო მომსახურების კანონის შესაბამისად; წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება კი ყოველთვის სანოტარო ან ელექტრონულ წესს მოითხოვს.
ვინ ხელმოწერს წესდების ცვლილებას?
საერთო კრების თავმჯდომარე, თუ სადამფუძნებლო შეთანხმებით სხვა წესი არ არის დადგენილი; ნოტარიუსის დასწრებისას ოქპს ნოტარიუსიც ადგენს, ხოლო პარტნიორების ხელმოწერები საჭირო არ არის.
როგორ იცავს კანონი სტანდარტული წესდების მომხმარებლებს?
სტანდარტულ წესდებაში ცვლილება ან გაუქმება არსებული წესდებების ცვლილების ვალდებულებას არ ქმნის, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მიზეზი კანონის ცვლილებაა და შესაბამისობა იმპერატიული მოთხოვნებით დგინდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე შეგიძლიათ იპოვოთ კორპორაციული სამართლის იურისტები, რომლებიც დაგეხმარებით წესდების პროექტის მომზადებასა და შემოწმებაში, ცვლილებების რეგისტრაციაში და საერთო კრების გადაწყვეტილებების სამართლებრივ კონტროლში. შეარჩიეთ სპეციალისტი და მიიღეთ თქვენი კომპანიის სტრუქტურაზე მორგებული წესდება.