წლიური ანგარიშგების შესაბამისობის ქართული ჩარჩო
წლიური ანგარიშგების შესაბამისობა ქართული კომპანიებისთვის ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ კანონით წესრიგდება. კანონი განსაზღვრავს მომზადების პრინციპებს, აუდიტის მოთხოვნას, მმართველობის ანგარიშგებას და წარდგენისა და გამოქვეყნების ვალდებულებებს — ზუსტად ის წლიური ციკლი, რომლის გამართულად წარმართვაც კომპანიის შესაბამისობის ფუნქციაა. ამასთანავე, საჯარო ემიტენტის ეროვნული ბანკისთვის ანგარიშგება ცალკე რეჟიმია — ის ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ კანონით განისაზღვრება; ეს გვერდი საბუღალტრო-კანონიერებით ციკლზეა ორიენტირებული და მას მხოლოდ მიუთითებს, არ აერთიანებს. აღსანიშნავია, რომ მოქმედი მეწარმეთა შესახებ კანონის ანგარიშგების წესები აღარ გამოიყენება — საბუღალტრო კანონი არის მატარებელი.
ფინანსური ანგარიშგების მომზადების პრინციპები
სუბიექტი ფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებს სულ მცირე წელიწადში ერთხელ და ის უნდა იყოს სრული, სწორი და სამართლიანი: შესადარი პერიოდისთვის ასახავდეს სუბიექტის ფინანსურ მდგომარეობას, საქმიანობის შედეგებს, ფულადი სახსრებისა და კაპიტალის მოძრაობას და განმარტებით შენიშვნებს. ინფორმაცია უნდა შეესაბამებოდეს საერთაშორისო სტანდარტებით განსაზღვრულ ფუნდამენტურ ხარისხობრივ მახასიათებლებს. სააღრიცხვო პოლიტიკა და მეთოდები თანამიმდევრულად გამოიყენება, და მათი შეცვლა დასაშვებია მხოლოდ არჩეული სტანდარტების ფარგლებში. სდპ-მა და პირველი კატეგორიის საწარმომ განმარტებით შენიშვნებში დამატებით უნდა წარადგინოს ინფორმაცია შემოსავლის შესახებ საქმიანობის კატეგორიებისა და ბაზრების გეოგრაფიული განაწილების მიხედვით და აუდიტორისთვის გაწეული ანაზღაურების შესახებ. ანგარიშგების ამსახველ დოკუმენტებში მიეთითება სუბიექტის სახელწოდება, სამართლებრივი ფორმა, იურიდიული მისამართი და, ლიკვიდაციის დაწყების შემთხვევაში, ამ პროცესის შესახებ ინფორმაციაც.
აუდიტის მოთხოვნა — წლიური შესაბამისობის კონტროლის წერტილი
სდპ, პირველი და მეორე კატეგორიების საწარმოები და ჯგუფები ვალდებული არიან უზრუნველყონ საკუთარი ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი; ეს მოთხოვნა ვრცელდება ჯგუფში შემავალ შვილობილ საწარმოზეც. მესამე და მეოთხე კატეგორიების საწარმოები და არასამეწარმეო იურიდიული პირები აუდიტის ვალდებულებისაგან გათავისუფლებული არიან, თუ კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი. კატეგორიების განსაზღვრა ასე შემდეგ საკითხებს წყვეტს: ვინ იბეგრება აუდიტით და ვინ — არა; წლიური შესაბამისობის დაგეგმვა სწორედ აქ იწყება. მარეგულირებელი ორგანოს ზედამხედველობის ქვეშ მყოფი საწარმოსთვის შუალედური ანგარიშგების აუდიტის საკითხი სექტორული კანონმდებლობით განისაზღვრება.
მმართველობის ანგარიშგება
სდპ-მა და პირველი და მეორე კატეგორიების საწარმოებმა სამსახურს უნდა წარუდგინონ მმართველობის ანგარიშგება, რომელიც მოიცავს საქმიანობის მიმოხილვას, კორპორაციული მართვის ანგარიშგებას და არაფინანსურ ანგარიშგებას. საქმიანობის მიმოხილვა ასახავს სუბიექტის განვითარების, შედეგებისა და მდგომარეობის, ძირითადი რისკებისა და გაურკვევლობების ამომწურავ ანალიზს და მოიცავს განვითარების გეგმებს, კვლევების მიმოხილვას, ფილიალების საქმიანობის ინფორმაციას, საკრედიტო, საბაზრო, ლიკვიდობისა და ფულადი ნაკადების რისკების მიმოხილვას და საკუთარი აქციების შეძენის შესახებ მონაცემებს. კორპორაციული მართვის ანგარიშგება მინიმუმ შეიცავს კორპორაციული მართვის კოდექსისა და პრაქტიკის მიმოხილვას, გადახვევების ანალიზს, შიდა კონტროლისა და რისკების მართვის სისტემების მიმოხილვას, აქციონერთა უფლებებისა და ორგანოების ფუნქციონირების აღწერას და დივერსიფიკაციის პოლიტიკის მიმოხილვას. არაფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებს ის სდპ, რომელიც პირველი კატეგორიის ზომით კატეგორიას შეესაბამება და საანგარიშგებო პერიოდში საშუალოდ 500-ზე მეტი დასაქმებული ჰყავს. მმართველობის ანგარიშგება აუდიტორსაც ეგზავნება, რომელიც თავის მოსაზრებას გამოთქვამს მის შესაბამისობასა და ფინანსურ ანგარიშგებასთან თანხვდენილობაზე.
წარდგენა და გამოქვეყნება
სუბიექტი ვალდებულია ფინანსური ანგარიშგება, მმართველობის ანგარიშგება, სახელმწიფოს მიმართ გადახდების ანგარიშგება და, შესაბამის შემთხვევაში, აუდიტორული დასკვნა ერთად, დაუყოვნებლივ, მაგრამ არაუგვიანეს საანგარიშგებო პერიოდის მომდევნო წლის 1 ოქტომბრისა, წარუდგინოს სამსახურს. სამსახური წარდგენილ ანგარიშგებებს და აუდიტორულ დასკვნებს, გარდა მეოთხე კატეგორიის საწარმოებისა, გამოაქვეყნებს წარდგენიდან 1 თვის ვადაში და უზრუნველყოფს რისკზე დაფუძნებულ შერჩევით გადამოწმებას; ხარვეზის გამოვლენისას ის სუბიექტს მოსთხოვს მის აღმოფხვრას. თუ საანგარიშგებო პერიოდი კალენდარულ წელს არ ემთხვევა, ვადა პერიოდის დასრულებიდან 9 თვის ოდენობით განისაზღვრება. სდპ ანგარიშგებებს საკუთარ ვებგვერდზეც ან ბეჭდვით გამოცემაშიც აქვეყნებს. ამ ვალდებულებათა ჯამი სწორედ ისაა, რასაც წლიური ანგარიშგების შესაბამისობა ეწოდება.
ფინანსური ანგარიშგების ამსახველ დოკუმენტებში კანონი პირდაპირ მოითხოვს სუბიექტის სახელწოდების, მარეგისტრირებელი ორგანოს, რეგისტრაციის ნომრის, სამართლებრივი ფორმისა და იურიდიული მისამართის მითითებას; ხოლო თუ ლიკვიდაციის პროცესი დაწყებულია — ამ პროცესის შესახებ ინფორმაციის ასახვას. ეს მოთხოვნა ფორმალური არ არის: ანგარიშგების სრულყოფილებას სწორედ ეს იდენტიფიკაციური მონაცემები იწყებენ, და მათი არქონა თავად დოკუმენტის ხარისხზე აისახება.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შევაჯამებთ იმ კითხვებს, რომლებიც პრაქტიკაში ამ თემასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ჩნდება.
ვინ არის ვალდებული აუდიტზე?
სდპ, პირველი და მეორე კატეგორიების საწარმოები და ჯგუფები, მათ შორის ჯგუფში შემავალი შვილობილი საწარმოები; მესამე და მეოთხე კატეგორიები გათავისუფლებული არიან.
რამდენად ხშირად მზადდება ფინანსური ანგარიშგება?
სულ მცირე წელიწადში ერთხელ; ის უნდა იყოს სრული, სწორი და სამართლიანი და ასახავდეს ფინანსურ მდგომარეობას, შედეგებს, ფულადი სახსრებისა და კაპიტალის მოძრაობას.
რას მოიცავს მმართველობის ანგარიშგება?
საქმიანობის მიმოხილვას, კორპორაციული მართვის ანგარიშგებას და არაფინანსურ ანგარიშგებას; მას სდპ და პირველ-მეორე კატეგორიების საწარმოები წარადგენენ.
რომელია წარდგენის ბოლო ვადა?
საანგარიშგებო პერიოდის მომდევნო წლის 1 ოქტომბერი; კალენდარულ წელს არაემთხვევად პერიოდისთვის — დასრულებიდან 9 თვე.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენი გუნდი დაგეხმარებთ ანგარიშგების კატეგორიის დადგენაში, აუდიტის მოთხოვნების შეფასებაში, მმართველობის ანგარიშგების სტრუქტურის დაგეგმვაში და წარდგენის კალენდრის აწყობაში. დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე — გავამართავთ თქვენი კომპანიის წლიურ ანგარიშგების ციკლს ხარვეზებისა და გადავადებების გარეშე.