იარაღის შენახვის წესები
იარაღისა და საბრძოლო მასალის შენახვის წესი დამოკიდებულია იმაზე, ვის საკუთრებაში იმყოფება იარაღი. სახელმწიფო უწყებების — თავდაცვის, შინაგან საქმეთა, ფინანსთა, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროების სისტემაში შემავალი დაწესებულებების, იუსტიციის სამინისტროს სისტემის, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის, სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურისა და პროკურატურის — იარაღი და საბრძოლო მასალა ინახება ამ უწყებათა ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესით. საქართველოს ეროვნული ბანკის, საბანკო დაწესებულებებისა და სამოქალაქო ავიაციის საავიაციო უშიშროების სტრუქტურული ქვედანაყოფების საკუთრებაში არსებული იარაღის შენახვის წესს კი ადგენს შინაგან საქმეთა მინისტრის ბრძანება.
სპორტულ-სანადირო სფეროში მოქმედი იურიდიული პირები შენახვის შინაგან წესებს თავად ადგენენ, მაგრამ მხოლოდ შინაგან საქმეთა მინისტრის მიერ დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად: სანადირო საქმიანობით დაკავებული იურიდიული პირები თავად განსაზღვრავენ კუთვნილი სანადირო ცეცხლსასროლი იარაღის, საბრძოლო მასალისა და სასიგნალო იარაღის შენახვის, აღრიცხვის, გაცემისა და უსაფრთხოების წესებს; ტირის, სასროლეთის ან სასროლო-სანადირო სტენდის მფლობელი — ტერიტორიაზე იარაღის აღრიცხვის, გაცემის, გადაადგილებისა და გამოყენების, მსროლელთა ქცევისა და სროლის პოზიციების წესებს; ფედერაციის ან სპორტული ორგანიზაციის წევრი იურიდიული პირის შენახვის წესებს კი ადგენს მისი ხელმძღვანელი. ამ წესების დაუდგენლობა ან დარღვევა პასუხისმგებლობას იწვევს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.
ტარების შეზღუდვები და გადატანის წესი
გაზის (აირის) იარაღის, გაზის აეროზოლური მოწყობილობისა და ელექტროშოკური მოწყობილობის ღიად, გამოსაჩენად ტარება და საჯარო სივრცეში დემონსტრირება დაუშვებელია. ამავე დროს, კანონი ცალსახად აზღვრავს, რომ ამ იარაღის საჯარო სივრცეში თავდაცვის მიზნით გამოყენება დემონსტრირებად არ ჩაითვლება — ანუ თავდაცვითი გამოყენება თავად არ არის დარღვევა. ხმოვანი (აკუსტიკური) იარაღის, აეროზოლური და ელექტროშოკური მოწყობილობების საქართველოდან გატანა, გადატანა-გადაზიდვა ან გადაგზავნა დამოუკიდებელ წესს ექვემდებარება.
კაჟიანი, ფითილიანი და კაფსულიანი ცეცხლსასროლი იარაღზე კანონი მკაცრად არის განწესრიგებული: ფიზიკური პირის მიერ მისი ტარება დაუშვებელია. ტარება გულისხმობს ისეთ გარემოებას, როდესაც პირს იარაღი ხელში უჭირავს, სხეულზე აქვს მიმაგრებული ან ტანსაცმელში ინახებს. ამავდროულად, ამ იარაღის გადატანა-გადაზიდვა და გადაგზავნა დასაშვებია თეატრალურ წარმოდგენაში, კინოჩვენებაში, სატელევიზიო ჩვენებაში, ისტორიულ რეკონსტრუქციაში, აღლუმსა და სპორტულ ღონისძიებაში გამოყენების, აგრეთვე ექსპონირების მიზნით. გადატანის დეტალური წესი შინაგან საქმეთა მინისტრის ბრძანებით დგინდება, ხოლო მოთხოვნის დარღვევა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით განსაზღვრულ პასუხისმგებლობას იწვევს.
ექსპორტი, იმპორტი, რეექსპორტი და ტრანზიტი
სამოქალაქო იარაღის, ცეცხლსასროლი იარაღის ძირითადი ელემენტების, საბრძოლო მასალის, სამხედრო ტექნიკის, ტექნიკური დოკუმენტაციის, აგრეთვე იარაღის წარმოებასთან დაკავშირებული სამუშაოებისა და მომსახურების ექსპორტი, იმპორტი, რეექსპორტი და ტრანზიტი ხორციელდება საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ გაცემული შესაბამისი ნებართვის საფუძველზე. ნებართვის მოსათხოვად, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ დოკუმენტაციასთან ერთად, წარედგინება სანებართვო ქმედების შესაბამისი ხელშეკრულება ან განზრახულობათა ოქმი, უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული საქონლის წარმოშობის სერთიფიკატი, შესაბამისი ქვეყნის უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული იმპორტის ან რეექსპორტის ნებართვა, იმ ქვეყნის საბოლოო მომხმარებლის სერტიფიკატი, სადაც იმპორტი ხორციელდება, თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო-ტექნიკურ საკითხთა მუდმივმოქმედი კომისიის რეკომენდაცია, ხმოვან (აკუსტიკურ) იარაღზე, აეროზოლურ ან ელექტროშოკურ მოწყობილობაზე კი — შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანხმობა.
ზოგიერთი გამონაკლისი ამ საერთო წესს არბილებს: ჯილდოდ მიღებული და საკოლექციო იარაღისა და მათთვის საჭირო საბრძოლო მასალების ექსპორტ-იმპორტის ნებართვა გაიცემა კომისიის რეკომენდაციის გარეშე; ნებართვის მაძიებელს, გარდა ტრანზიტის ნებართვის მაძიებლისა, უნდა ჰქონდეს წარმოების ან ვაჭრობის შესაბამისი ლიცენზია; სახელმწიფო ორგანოების კუთვნილი ან მათთვის განკუთვნილი იარაღის შემთხვევაში სანებართვო მოსაკრებელი არ გადაიხდევინება. ნებართვისა და ხელშეკრულებების დედნები ნებართვის მფლობელი წარუდგენს საბაჟო ორგანოს. სამოქალაქო ბრუნვაში დაშვებული პნევმატური და კაჟიანი, ფითილიანი, კაფსულიანი ცეცხლსასროლი იარაღი ამ ნებართვას საერთოდ არ საჭიროებს.
მოქალაქეების მიერ შემოტანა და გატანა
საქართველოს მოქალაქის მიერ ნებართვით ასაღები სამოქალაქო იარაღის, ცეცხლსასროლი იარაღის ძირითადი ელემენტების ან საბრძოლო მასალის საქართველოში შემოტანა ან საქართველოდან გატანა — გარდა ტრანზიტისა და რეექსპორტისა — ხორციელდება შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ გაცემული შესაბამისი ნებართვის საფუძველზე. ერთდროულად შემოსატანი განსაზღვრული სახის სამოქალაქო იარაღის რაოდენობა განისაზღვრება საქართველოს მთავრობის დადგენილებით, ანუ თითოეული შემთხვევისთვის ზღვარი სწორედ ამ დადგენილებით უნდა გადაამოწმოთ.
ფედერაციას, მის წევრ იურიდიულ პირს ან სპორტულ ორგანიზაციას, რომელსაც გახსნილი აქვს ტირი, სასროლეთი ან სასროლო-სანადირო სტენდი, შეუძლია სანადირო ან სპორტული ცეცხლსასროლი იარაღის, მისი ძირითადი ელემენტებისა და საბრძოლო მასალის საქართველოში შემოტანა ან დროებით გატანა-შემოტანა — ასევე მომსახურების სააგენტოს ნებართვით. ამგვარად, სპორტული და სანადირო ინფრასტრუქტურის მფლობელებისთვის გათვალისწინებულია დროებითი გატანის შესაძლებლობაც, რაც შეჯიბრებებზე მონაწილეობისთვის არის აუცილებელი.
უცხო ქვეყნის მოქალაქეები
უცხო ქვეყნის მოქალაქეს უფლება აქვს, დადგენილი წესით საქართველოში შეიძინოს სამოქალაქო ცეცხლსასროლი, სასიგნალო და გაზის (აირის) იარაღი და შეძენილი იარაღი საქართველოდან გაიტანოს მომსახურების სააგენტოს ნებართვის საფუძველზე. ჯილდოდ მიღებული ცეცხლსასროლი იარაღის გატანა ხორციელდება შინაგან საქმეთა მინისტრის მიერ დადგენილი წესით. უცხოელს ასევე შეუძლია საქართველოში შემოიტანოს სანადირო ან სპორტული ცეცხლსასროლი იარაღი ამ იარაღისთვის განკუთვნილი საბრძოლო მასალით — მაგრამ არა უმეტეს 500 ერთეული ვაზნისა — და სასიგნალო იარაღი ან მისი ვაზნები მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული რაოდენობით, თუ არსებობს ნადირობის კონტრაქტი ან სპორტულ ღონისძიებაზე მოწვევა და მომსახურების სააგენტოს ნებართვა; ექსპონირების შემთხვევაში კი საჭიროა თავდაცვის სამინისტროს ნებართვა. შემოტანილი იარაღი საქართველოდან უნდა იქნეს გატანილი იმ ვადაში, რომელიც კონტრაქტით ან მოწვევით არის გათვალისწინებული.
ბრუნვის შეზღუდვები, რეესტრი და ბალისტიკური შემოწმება
კანონი კრძალავს სამოქალაქო ან სამსახურებრივ-საშტატო იარაღად ისეთი ნივთების გამოყენებას, როგორიცაა სხვა საგნის ფორმის მიმატარე ცეცხლსასროლი იარაღი, კასტეტი და მსგავსი დასარტყამ-დამაქუცმაცებელი საგნები, ელექტროენერგიაზე, რადიოაქტიულ გამოსხივებაზე ან ბიოლოგიურ ფაქტორებზე დაფუძნებული მოწყობილობები, დაუშვებელ ტექნიკურ მახასიათებლებს არაშესაბამისი პნევმატური იარაღი, გრძელი ავტომატური ცეცხლსასროლი იარაღი და მართლსაწინააღმდეგოდ დამზადებული ან გადაკეთებული ცეცხლსასროლი, გაზის ან პნევმატური იარაღი. ასევე აკრძალულია ნერვულ-პარალიტიკური, მომწამვლელი ან სხვა ძლიერმოქმედი ნივთიერებით აღჭურვილი საბრძოლო მასალა და ისეთი იარაღი, რომლის მახასიათებლებიც დადგენილ მოთხოვნებს არ შეესაბამება. სამოქალაქო და სამსახურებრივ-საშტატო იარაღისთვის ვაჭრობაში არ გამოიყენება ჯავშანგამტანი, ცეცხლგამჩენი, აფეთქებითი ან ტრასირებული მოქმედების ძალის მქონე საბრძოლო მასალა, აკრძალულ იარაღზე განკუთვნილი ჭურვები, სროლის ხმის დასახშობი მოწყობილობა და ბრუნვიდან ამოღებული ან არაშესაბამისი მახასიათებლების მქონე პროდუქცია.
იარაღის აღრიცხვას უზრუნველყოფს იარაღის რეესტრი — ინფორმაცია იარაღის სახის, ტიპის, მოდელის, ძირითადი მახასიათებლების, მესაკუთრის, მოსარგებლისა და სხვა სარეგისტრაციო მონაცემების შესახებ, რომელიც რეგისტრირდება მომსახურების სააგენტოში, და თავად რეესტრსაც სააგენტო აწარმოებს. სადავო ან შემოწმებას მოთხოვნილ შემთხვევებში ტარდება იარაღის ბალისტიკური შემოწმება: მის მიხედვით დგინდება სამოქალაქო და სამსახურებრივ-საშტატო იარაღის მახასიათებლების შესაბამისობა კანონმდებლობით დადგენილ მახასიათებლებთან, განისაზღვრება იარაღის სახე, ტიპი, მოდელი და სხვა მონაცემები. კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ტყვია-მასროთეკაში განთავსების მიზნით ჩატარდება იარაღიდან ექსპერიმენტული გასროლაც.