სამთო ნებართვების სამართლებრივი რეჟიმი
სამთო საქმიანობის ნებართვები საქართველოში სპეციალური კანონმდებლობით რეგულირდება. წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზია საერთო წესით აუქციონის გზით გაიცემა, თუმცა კანონი ითვალისწინებს გამონაკლისსაც — გაცემის პირდაპირი წესს, რომელიც გარემოსდაცვითი და წყალმომარაგების მიზნებით გამოიყენება. სამთო ნებართვის მიმმართველს ამიტომ ორივე გზა უნდა იცოდეს: როგორც აუქციონის პროცედურა და მისი საწყისი ფასი, ისე პირდაპირი წესით გაცემის პირობები და შემდგომი ანგარიშგებითი ვალდებულებები, რადგან ლიცენზიის მფლობა არ ნიშნავს კონტროლისგან გათავისუფლებას.
წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის პირდაპირი წესით გაცემა
ლიცენზიის გამცემი სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიას პირდაპირი წესით გასცემს მხოლოდ საქართველოს მთავრობის თანხმობის შემთხვევაში და მხოლოდ განსაზღვრული დანიშნულებით. ეს შესაძლებელია ორი შემთხვევით: პირველი — კანონით გათვალისწინებული წყალმომარაგების ლიცენზიის მფლობელ პირზე, მომხმარებელთა სასმელი წყლით უზრუნველყოფის მიზნით მიწისქვეშა მტკნარი წყლის მოსაპოვებლად; მეორე — ტურისტული და რეკრეაციული მიზნებისთვის, სამკურნალო ტალახის ან გარეგანი მოხმარების მიწისქვეშა მინერალური წყლების მოსაპოვებლად. გარდა ამისა, პირდაპირი წესით გაცემა შესაძლებელია კერძო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მიწისქვეშა მტკნარი წყლის სამეწარმეო მიზნით მოსაპოვებლად, წელიწადში არაუმეტეს 5 000 კუბური მეტრის მოპოვების უფლებით. თუ წყალმომარაგების ლიცენზია გაუქმდება, ეს მოპოვების ლიცენზიის გაუქმების საფუძველიც ხდება.
პირდაპირი წესით მიღების მსურველი ლიცენზიის გამცემს წარუდგენს წერილობით განცხადებას, რომელიც უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას მოსაპოვებელი წიაღისეულის მოცულობის, ადგილმდებარეობისა და მოპოვების მიზნის შესახებ. განაცხადს ურთავენ მეწარმეთა და არასამეწარმეო იურიდიული პირების რეესტრიდან ამონაწერს, ფიზიკური პირის იდენტიფიკაციის დოკუმენტების ასლებს ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის სადამფუძნებლო დოკუმენტებს; წყალმომარაგების შემთხვევაში — ამ ლიცენზიის ფლობის დამადასტურებელ დოკუმენტს, კერძო მიწის შემთხვევაში — საკუთრების უფლების დოკუმენტს, აგრეთვე სალიცენზიო მოსაკრებლის გადახდის საბუთს. მოსაკრებლის ოდენობა სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ კანონით განისაზღვრება. გამცემი ადგენს კონკრეტული ობიექტით სარგებლობის მოთხოვნებს და დამატებით სალიცენზიო პირობებს, ხოლო გაცემის ზოგად წესს — მთავრობა.
საწყისი ფასი, გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება და ვადა
სარგებლობის ლიცენზიის გაცემის საწყისი ფასის განსაზღვრისა და ანგარიშსწორების წესს ადგენს ლიცენზიის გამცემი კანონით დადგენილი პრინციპების დაცვით. თუ სარგებლობის ლიცენზიის გაცემა გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით გათვალისწინებულ გარემოსდაცვით გადაწყვეტილებას საჭიროებს, სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვება მხოლოდ ამ გადაწყვეტილების გაცემის შემდეგ არის შესაძლებელი. უარის თქმის ან არსებითად შემცვლელი პირობების შემთხვევაში ლიცენზიის მფლობელს, მისი მოთხოვნის საფუძველზე, აუქციონზე დაფიქსირებული საბოლოო ან შემოთავაზებული თანხა უბრუნდება. ვადის განსაზღვრისას გათვალისწინებულია ობიექტის თვისება და სარგებლობის ტექნოლოგიური ხასიათი, უვადო გაცემა კი დაუშვებელია. ვადის გაგრძელება შესაძლებელია მხოლოდ მთავრობის თანხმობით.