ნებართვის მიღება არ ნიშნავს სახელმწიფოს კონტროლის დასრულებას: ნებართვის გამცემი ორგანო მონიტორინგს უწევს სანებართვო პირობების შესრულებას და დარღვევის შემთხვევაში იყენებს პასუხისმგებლობის მთელ კალამს — ჯარიმიდან ნებართვის შეჩერებამდე და გაუქმებამდე. ამ გვერდზე თქვენ ნახავთ, როგორ მუშაობს ეს სისტემა, რა ვადები და გარანტიები აქვს ნებართვის მფლობელს და როგორ შეიძლება გამცემი ორგანოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება.
ნებართვის გამცემის უფლება-მოვალეობები
ნებართვის გამცემი ორგანო კანონით დადგენილ შემთხვევებში და დადგენილი წესით გასცემს ნებართვას, შეაქვს მასში ცვლილება ან აუქმებს მას. იგი აწარმოებს უწყებრივ სანებართვო რეესტრს, ინახავს ნებართვის მაძიებლის მიერ წარდგენილ დოკუმენტაციას და კანონით დადგენილი წესით ახორციელებს კონტროლს სანებართვო პირობების შესრულებაზე.
გამჭირვალობისათვის გამცემი ორგანო გადაწყვეტილების მიღებიდან 10 დღის ვადაში აქვეყნებს ინფორმაციას მარტივი ადმინისტრაციული წარმოებით გაცემული ნებართვის გაცემის, მასში ცვლილების შეტანის ან გაუქმების შესახებ. ინფორმაცია იმ ნებართვის თაობაზე, რომელიც შეიცავს პერსონალურ მონაცემებს ან სახელმწიფო და კომერციულ საიდუმლოებას, ქვეყნდება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსითა და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ კანონით დადგენილი წესით.
პასუხისმგებლობა სანებართვო პირობების დარღვევისათვის
ნებართვის მფლობელის მიერ კანონით დადგენილი სანებართვო პირობების შეუსრულებლობა გამოიწვევს მის დაჯარიმებას კანონმდებლობით დადგენილი წესით; ჯარიმის ოდენობა განისაზღვრება კანონით. დაჯარიმებისას გამცემი ორგანო განსაზღვრავს გონივრულ ვადას სანებართვო პირობების დასაკმაყოფილებლად და ადგენს იმ პირობებს, რომელთა დაცვაც აუცილებელია კონკრეტული ქმედების განხორციელებისათვის.
პასუხისმგებლობის დაკისრების მიუხედავად, დადგენილ ვადაში სანებართვო პირობების შეუსრულებლობა გამოიწვევს დაკისრებული ჯარიმის გასამმაგებას — აზარტულ თამაშობებთან დაკავშირებული გარკვეული ნებართვების გარდა, რომლებისათვისაც კანონი სპეციალურ წესს იძენს. გასამმაგებული ჯარიმის დაკისრებიდან ვადის გასვლის შემდეგაც, თუ პირობები არ დაკმაყოფილდება, დაკისრებული ჯარიმა ხელახლა გასამმაგდება. ყველა ეს ზომა კვლავ არ იქნება საკმარისი თუ მფლობელი პირობებს ვერ უზრუნველყოფს — მაშინ გამცემი ორგანო გადაწყვეტილებას ნებართვის გაუქმების შესახებ იღებს, და ამ გადაწყვეტილებაში პასუხისმგებლობის ამ ფორმის გამოყენების აუცილებლობა დასაბუთებული უნდა იყოს.
აზარტულ თამაშობებთან დაკავშირებული ნებართვებისათვის მოქმედებს სპეციალური წესიც: შესაბამისი ჯარიმის დაკისრების მიუხედავად პირობების შეუსრულებლობისას გამცემი ორგანო ნებართვის გაუქმების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს, ხოლო სამორინის ან სათამაშო აპარატების სალონის მოწყობის ნებართვის გაუქმებისას უქმდება მის საფუძველზე გაცემული აზარტული კლუბის მოწყობის ნებართვაც.
ნებართვის გაუქმების საფუძვლები და წესი
ნებართვის გაუქმება ნიშნავს ნებართვის გაცემის თაობაზე გადაწყვეტილების ძალადაკარგულად გამოცხადებას ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის შესაბამისად. კოდექსით გათვალისწინებულის გარდა, განსაკუთრებული საფუძვლებია: ნებართვის მფლობელის მოთხოვნა; მფლობელის გარდაცვალება ან ლიკვიდაცია, გარდაცვლილად გამოცხადება, უგზო-უკვლოდ დაკარგულად აღიარება ან მხარდაჭერის მიმღებად ცნობა — თუ სასამართლოს გადაწყვეტილებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული; კანონით დადგენილი სანებართვო პირობების შეუსრულებლობა; ასევე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენი საქმიანობის უფლების ჩამორთმევის თაობაზე.
გაუქმების გადაწყვეტილება მიიღება ნებართვის გაცემისათვის დადგენილი წესით, და გამცემი ორგანო ვალდებულია მფლობელს დაუყოვნებლივ აცნობოს გაუქმების თაობაზე ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ. განაჩენის ძალაში შესვლის საფუძვლის არსებობისას, აგრეთვე გადაუდებლობის შემთხვევაში — როდესაც გადაწყვეტილების დაყოვნებამ შეიძლება არსებითი ზიანი მიაყენოს საჯარო ან კერძო ინტერესებს — გამცემი ვალდებულია 3 დღის ვადაში მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება და მაშინვე აცნობოს მფლობელს.
გაუქმების შესახებ გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში ან სასამართლოში, ხოლო სანებართვო მოწმობა გამცემ ორგანოს უნდა დაუბრუნდეს გადაწყვეტილების ძალაში შესვლიდან 3 დღის განმავლობაში.
ნებართვის შეჩერება
სპეციალური წესით განისაზღვრება ცალკეული ნებართვის შეჩერება: თუ საფრთხე ექმნება ადამიანის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას ან ეპიდემიოლოგიურ მდგომარეობას, გამცემი ორგანო უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება სანებართვო პირობების დაკმაყოფილებამდე ნებართვის სრულად ან ნაწილობრივ — მათ შორის, კონკრეტულ მისამართზე — შეჩერების შესახებ. თუ შეჩერებამ უფრო მეტი ზიანი შეიძლება გამოიწვიოს, ვიდრე ნებართვის მოქმედების გაგრძელებამ, გამცემი დასაბუთებული გადაწყვეტილებით მიანიჭებს მფლობელს საქმიანობის გაგრძელების უფლებას თავის მიერ დადგენილი პირობების დაცვით.
შეჩერების გადაწყვეტილების მიღებიდან 24 საათში გამცემი ორგანო ვალდებულია სასამართლოს წარუდგინოს შუამდგომლობა შეჩერების დამტკიცების შესახებ; წარუდგენლობის შემთხვევაში გადაწყვეტილება გაუქმებულად ჩაითვლება, ხოლო ნებართვა — აღდგენილად. დარღვევების აღმოფხვრის შემდეგ მფლობელის განცხადების საფუძველზე გამცემი ორგანო 5 სამუშაო დღის ვადაში ადგილზე ამოწმებს პირობების დაკმაყოფილების ფაქტს, გამოსცემს შემოწმების აქტს და წყვეტს შეჩერების გაუქმების საკითხს. უარის დასაბუთებული გადაწყვეტილება დაუყოვნებლივ უნდა ჩაბარდეს დაინტერესებულ მხარეს და საჩივრდება სასამართლოში. თუ შეჩერების გადაწყვეტილების მიღებიდან 1 წლის განმავლობაში მფლობელი პირობებს ვერ უზრუნველყოფს, გამცემი ორგანო ნებართვის გაუქმების გადაწყვეტილებას იღებს.
იარაღთან დაკავშირებული ნებართვებისათვის კანონი ცალკე შემთხვევას განსაზღვრავს: იარაღის შესახებ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში გამცემი ორგანო უფლებამოსილია შესაბამისი ნებართვა შეაჩეროს.
პროპორციულობა და სპეციალური მმართველი
თუ ნებართვის გაუქმებამ უფრო მეტი ზიანი შეიძლება გამოიწვიოს, ვიდრე მისი მოქმედების გაგრძელებამ, ან არსობრივად შეუძლებელია მისი მოქმედების შეჩერება, გამცემი ორგანო დასაბუთებულ გადაწყვეტილებას იღებს სანებართვო ქმედების განხორციელების უფლების მინიჭების თაობაზე — მფლობელის მიერ დადგენილი პირობების დაცვით. ასეთ შემთხვევაში მფლობელი ვალდებულია გონივრულ ვადაში უზრუნველყოს დამატებითი სანებართვო პირობების შესრულება.
თუ ამ მექანიზმით პირობები მაინც არ სრულდება, გამცემი ორგანო უფლებამოსილია პასუხისმგებლობის მიუხედავად თვით ან მესამე პირთა მეშვეობით, მფლობელის სახელითა და ხარჯით უზრუნველყოს მათი შესრულება. კანონით გათვალისწინებულ ნებართვათა შემთხვევაში, როდესაც ეს წესით შეუძლებელია, გამცემის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლო ნიშნავს სპეციალურ მმართველს; ზიანის საფრთხისას გამცემი მას დაუყოვნებლივ ნიშნავს და სასამართლოს წარუდგენს. სპეციალური მმართველი ყველა საჭირო ღონისძიებას განახორციელებს მფლობელის ხარჯით, მის მიერ განხორციელებულ ქმედებათა ყოველთიურ ანგარიშს სასამართლო ამტკიცებს, და იგი განსაზღვრული ვადით ინიშნება. მფლობელი ვალდებულია მმართველს დაუყოვნებლივ მიაწოდოს ყოველგვარი ინფორმაცია და მატერიალური საშუალებები.
გასაჩივრების ეფექტი
ადმინისტრაციული საჩივრის ან სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში ნებართვის გაცემის, გაცემაზე უარის თქმის ან გაუქმების შესახებ გადაწყვეტილება არ შეჩერდება, თუ გამცემი ორგანო, საჩივრის განმხილველი ორგანო ან სასამართლო სხვა გადაწყვეტილებას არ მიიღებს. ეს ნიშნავს, რომ გასაჩივრება თვითონავე არ აჩერებს გადაწყვეტილების მოქმედებას — ამისათვის ცალკე გადაწყვეტილებაა საჭირო.