საჯარო შესრულების უფლება და კოლექტიური სისტემა
საჯარო შესრულების უფლების ლიცენზირება გულისხმობს იმ წესებს, რომლითაც თეატრები, კონცერტდარბაზები, კლუბები და სხვა მოსარგებლეები აღასრულებენ გამოქვეყნებული ნაწარმოებების შესრულების უფლებას. საქართველოში ეს უფლება გამოითხოვება არა ყოველი ავტორისაგან ინდივიდუალურად, არამედ ქონებრივი უფლებების კოლექტიურ საფუძველზე მმართველი ორგანიზაციის მეშვეობით — „საქპატენტის“ მიერ აკრედიტებული სტრუქტურების სისტემით. ქვემოთ განვმარტავთ ამ სისტემას საავტორო უფლებების კანონის 63, 66, 66-5 და 66-6 მუხლების მიხედვით.
კოლექტიური მმართველი ორგანიზაცია და აკრედიტაცია
სამოცდამესამე მუხლის თანახმად, მეცნიერების, ლიტერატურისა და ხელოვნების ნაწარმოებების ავტორებს, შემსრულებლებს, ფონოგრამისა და ვიდეოგრამის დამამზადებლებს, აგრეთვე საავტორო და მომიჯნავე უფლებების სხვა მფლობელებს შეუძლიათ შექმნან ქონებრივი უფლებების კოლექტიურ საფუძველზე მმართველი ორგანიზაცია. ეს არის არასამეწარმეო იურიდიული პირი, რომელსაც აკრედიტაციას ანიჭებს „საქპატენტი“ კანონით დადგენილი წესით. ერთი უფლების ან უფლებათა კატეგორიის მიმართ მართვა მხოლოდ ერთმა ასეთმა ორგანიზაციამ უნდა განახორციელოს — ამიტომ მოსარგებლე ზუსტად იმ ერთადერთ ორგანიზაციას ესაუბრება, რომელიც შესაბამის უფლებათა კატეგორიას მართავს.
უფლების მფლობელი, რომელიც ორგანიზაციას ხელშეკრულების საფუძველზე გადასცემს ქონებრივ უფლებებს კოლექტიურად სამართავად, მას უფლებებს გადასცემს ყველა იმ ნაწარმოებზე, რომლებიც მან უკვე შექმნა ან შექმნის ხელშეკრულების მოქმედების განმავლობაში, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. დაუშვებელია სხვა იურიდიული პირის სახელწოდებაში ამ სტატუსის ამსახველი სიტყვების გამოყენება.
ორგანიზაციის ფუნქციები
სამოცდამეექვსე მუხლი განსაზღვრავს ფუნქციებს: ორგანიზაცია უფლების მფლობელების სახელით მოსარგებლეებთან აწარმოებს მოლაპარაკებებს ჰონორარის ოდენობისა და გამოყენების პირობების შესახებ, გასცემს ლიცენზიებს მანდატის ფარგლებში, აგროვებს ჰონორარებს, დროულად ანაწილებს და უხდის მათ თანასწორობის პრინციპის გათვალისწინებით, ფაქტობრივი გამოყენების პროპორციულად, წარმოადგენს მფლობელების ინტერესებს სასამართლოში და ადმინისტრაციულ ორგანოებში, აგრეთვე წარმოადგენს არაწევრ მფლობელებს და აგროვებს მათთვის განკუთვნილ ჰონორარს.
მოსარგებლე ვალდებულია ორგანიზაციას მიაწოდოს პროგრამა, ინფორმაცია და დოკუმენტები, რომლებიც გამოყენების შესახებ ზუსტ ინფორმაციას იძლევა და ჰონორარის გამოსათვლელად აუცილებელია. ყველა ნაწარმოები, რომელიც საჯაროდ სრულდება, გადაიცემა ეთერში, კაბელით ან საზოგადოებისთვის სხვაგვარად ხელმისაწვდომია, შედის ორგანიზაციის რეპერტუარში, და ამ შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარგებლეს. თუ ნაწარმოები საჯაროდ სრულდება, კანონიერი გამოყენებისთვის პასუხისმგებლობა განისაზღვრება წერილობითი ხელშეკრულებით, რომელიც დადებულია მოსარგებლეს, საჯარო შესრულების ორგანიზატორსა და იმ პირს შორის, რომელიც საკუთრებით ან სარგებლობით ფლობს ადგილს, სადაც შესრულება ხდება — ხელშეკრულების არარსებობისას ეს პირები პასუხს აგებენ სოლიდარულად.