საკონცერტო სივრცის იჯარა — დარბაზის, სტადიონის ნაწილის ან ღონისძიების მოედნის დროებით აყვანა — საქართველოში იჯარის ხელშეკრულების ნორმებით იწერება, და სწორედ ეს ნორმები წყვეტს, რა შეიძლება და რა არა ქვეიჯარაში, როგორ დგება ვადამდე დაბრუნების საკითხი და ვინ ასწორებს რას. ამ გვერდზე ვხსნით იჯარის ხუთ ცენტრალურ ნორმას ღონისძიების სივრცეების კონტექსტში.
იჯარის ცნება — რას იძლევა მეიჯარე
იჯარის ხელშეკრულებით მეიჯარე მოვალეა გადასცეს მოიჯარეს განსაზღვრული ქონება დროებით სარგებლობაში და საიჯარო დროის განმავლობაში უზრუნველყოს ნაყოფის მიღების შესაძლებლობა, თუ იგი მიღებულია მეურნეობის სწორი გაძღოლის შედეგად შემოსავლის სახით; მოიჯარე მოვალეა გადაუხადოს მეიჯარეს დათქმული საიჯარო ქირა. საიჯარო ქირა შეიძლება განისაზღვროს როგორც ფულით, ისე ნატურით, და მხარეებს შეუძლიათ სხვა საშუალებებზეც შეთანხმდნენ — ღონისძიების პრაქტიკაში ეს მოქნილობა მნიშვნელოვანია: ქირა შეიძლება ბილეთის პროცენტადაც კი ჩაიწეროს, თუ ხელშეკრულება ასე განსაზღვრავს. ასევე აღსანიშნავია, რომ იჯარის საგნად განსაზღვრული ქონება კონკრეტული უნდა იყოს — დარბაზი, მოედანი, სექტორი — რადგან ხელშეკრულების პირობები სწორედ ამ ქონების გამოყენების ფარგლებს აწყობს: ღონისძიების ტიპი, ხანგრძლივობა და დატვირთვის წესი. იჯარის ხელშეკრულებაზე ქირავნობის წესებიც ვრცელდება — ეს იმას ნიშნავს, რომ საკონცერტო დარბაზის იჯარა საცხოვრებლის ქირავნობაზე აგებული იმავე ზოგადი ლოგიკით იწერება.
ქვეიჯარა და ვადამდე დაბრუნება
ღონისძიების პრაქტიკაში ხშირად ჩნდება კითხვა: შეუძლიათ თუ არა ორგანიზატორს სივრცე სხვას გადასცეს — კვების ოპერატორს, მერჩანდაიზერს, ტექნიკურ პარტნიორს. კანონის პასუხი მკაფიოა: მოიჯარეს არა აქვს ქვეიჯარის უფლება მეიჯარის თანხმობის გარეშე; მეიჯარეს შეუძლია უარი განაცხადოს საიჯარო ქონების ცალკეული ნაწილების გაქირავებაზე, თუ ამით მას მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგება. ქვეიჯარის შემთხვევაში მოიჯარე პასუხს აგებს მეიჯარის წინაშე იმისათვის, რომ ქვემოიჯარემ ნივთი სხვანაირად გამოიყენა, ვიდრე ეს მეიჯარის მიერ იყო ნებადართული, და მეიჯარეს შეუძლია უშუალოდ შეაჩეროს ასეთი გამოყენება. ქვეიჯარის წესი ორმხრივ დაცვას ქმნის: ორგანიზატორს შეუძლია სივრცის ნაწილის გაქირავება პარტნიორებზე, მაგრამ მხოლოდ მეიჯარის თანხმობით; მეიჯარე კი იმავდროულად იცავს სივრცის გამოყენების დანიშნულებას — სპორტული არენის კვების ზონად გადაკეთება თანხმობის გარეშე ვერ მოხდება. ვადამდე დაბრუნებაც წესითაა დაცული: თუ მოიჯარე საიჯარო ურთიერთობის შეწყვეტამდე ქონებას უკან აბრუნებს, იგი საიჯარო ქირის გადახდისგან მხოლოდ მაშინ თავისუფლდება, თუ თავის სანაცვლოდ შესთავაზებს ახალ გადახდისუნარიან და მეიჯარისთვის მისაღებ მოიჯარეს, რომელიც იმავე პირობებით იქნება მოიჯარე; თუ ასეთი მოიჯარე ვერ შესთავაზა, ქირა ურთიერთობის დასრულებამდე უნდა გადაიხადოს — გაუქმებული კონცერტის შემთხვევაში ეს ნიშნავს, რომ მხოლოდ ორგანიზატორის მიერ ნაპოვნი ჩამნაცვლებელი ხსნის ქირის ტვირთს.
დაუბრუნებლობის შედეგი და მდგომარეობა-რემონტი
თუ მოიჯარე ურთიერთობის დამთავრების შემდეგ ქონებას არ აბრუნებს, მეიჯარეს შეუძლია მოითხოვოს დათქმული საიჯარო ქირის გადახდა დაბრუნების დაყოვნებისათვის, და სხვა სახის ზიანის ანაზღაურებაც — დემონტაჟის გადავადება და დარბაზის დაბლოკვა ამ ნორმას ექვემდებარება. მდგომარეობისა და რემონტის წესიც ორმხრივია: მეიჯარემ საიჯარო ქონება მოიჯარეს უნდა გადასცეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გამოყენებისთვის ვარგის მდგომარეობაში და შეინარჩუნოს იგი ამ მდგომარეობაში იჯარის მთელი ვადის მანძილზე; მოიჯარემ კი საკუთარი ხარჯებით უნდა განახორციელოს ქონების მიმდინარე რემონტი, შეაკეთოს შენობები, გზები, თხრილები, მილები, ღობეები, და ქონება გამოიყენოს სამეურნეო დანიშნულებით. ღონისძიების სივრცისთვის ეს იმას ნიშნავს, რომ დარბაზი ღონისძიებისთვის ვარგისად უნდა ჩაბარდეს, ხოლო ღონისძიების პერიოდში წარმოშობილი მიმდინარე ხარჯები — წმენდა, მიმდინარე შეკეთება — მოიჯარეზეა.
ვადამდე დაბრუნების წესიც მკაფიოა: მოიჯარე ქონების უკან დაბრუნებით ქირის გადახდისგან მხოლოდ მაშინ თავისუფლდება, თუ მეიჯარისათვის მისაღებ ახალ გადახდისუნარიან მოიჯარეს შესთავაზებს იმავე პირობებით; წინააღმდეგ შემთხვევაში ქირა ურთიერთობის დასრულებამდე მიედება. ხოლო თუ ვადის ამოწურვის შემდეგ ქონება არ დაბრუნდა, მეიჯარე დაგვიანებისთვის დათქმულ ქირასაც მოითხოვს და სხვა ზიანის ანაზღაურებასაც.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვხსნით იმ საკითხებს, რომლებიც სივრცის იჯარასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ჩნდება.
შეიძლება თუ არა სივრცის სხვას გადაცემა თანხმობის გარეშე?
არა — ქვეიჯარა მეიჯარის თანხმობას საჭიროობს; ცალკეულ ნაწილებზე მეიჯარე მნიშვნელოვანი ზიანის შემთხვევაში უარსაც ამბობს.
როგორ თავისუფლდება მოიჯარე ქირისგან ვადამდე?
მხოლოდ ჩამნაცვლებელი მოიჯარის შეთავაზებით — გადახდისუნარიანი, მეიჯარისთვის მისაღები და იმავე პირობებით დათანხმებული.
რა შედეგი აქვს სივრცის დაუბრუნებლობას?
მეიჯარე ითხოვს ქირას დაყოვნების პერიოდისთვის და სხვა ზიანსაც ანაზღაურებს.
ვინ ახდის მიმდინარე რემონტს?
მოიჯარე — საკუთარი ხარჯებით; ვარგის მდგომარეობაში ჩაბარება და შენარჩუნება კი მეიჯარეს მოეთხოვება.
შეიძლება თუ არა ქირა ნატურით?
დიახ — ქირა ფულითაც შეიძლება და ნატურითაც; მხარეები სხვა საშუალებებზეც თანხმდებიან.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება სივრცის მესაკუთრებს, მეიჯარეებს და ღონისძიების ორგანიზატორებს იჯარის ხელშეკრულებების მომზადებასა და დავების მოგვარებაში. ავწერთ ქვეიჯარის წესებს, ვადამდე დაბრუნების მექანიზმს, რემონტის განაწილებას და დაუბრუნებლობის შედეგებს. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენს ხელშეკრულებას და მოვამზადებთ პირობებს, რომლებიც თქვენს ღონისძიებას ზუსტად ერგება.