ყადაღის საგანი და მესამე პირებთან არსებული უფლებები
აღსრულების სფეროში მოვალის ყველა ნივთი ექვემდებარება ყადაღას, გარდა კანონით ცალკე ჩამოთვლილი ქონებისა, ხოლო იმ ნივთებზე, რომლებსაც პოულობენ მოვალესთან, იგულისხმება, რომ ისინი მას ეკუთვნის. გამოსაყენებელი კანონის საგანი ყადაღის შესახებ ასეთია: სახელმწიფო აღსრულება მიმართავს არა მხოლოდ მოვალის საკუთარ ნივთებს, არამედ მის მოთხოვნებსაც — ფულად დავალიანებებს, რომლებიც მესამე პირებთან, ე.წ. დავალებულ პირებთან არსებობს. სწორედ ამ დროს იბადება კანონით დარეგულირებული მექანიზმი, რომელიც აწესრიგებს, როგორ უნდა მოიქცეს მესამე პირი ყადაღის დადების განკარგულების მიღების შემდეგ და როგორ იმორჩილებს აღსრულების ეროვნული ბიურო ერთდროულად რამდენიმე კრედიტორის ინტერესს.
მოთხოვნაზე ყადაღის დადება კრედიტორს საშუალებას აძლევს, მოვალის აქტივი დროებით დაიცვას ის იმ მოვალესა და სხვა პირებს შორის განხორციელებულ გარიგებებისგან, რომლებიც მოთხოვნის ღირებულებას ამცირებდა. ამ ინსტიტუტის პრაქტიკული მნიშვნელობა განსაკუთრებით მაშინ იზრდება, როდესაც მოვალეს საკუთარი ქონება აღსრულებისთვის არ ჰყოფნა და კრედიტორის იმედს მხოლოდ მოვალის მესამე პირთან არსებული მოთხოვნები წარმოადგენს.
დავალებული პირის განცხადება
ყადაღის დადების განკარგულების მიღებიდან ორი კვირის განმავლობაში დავალებულმა პირმა აღმასრულებელსა და კრედიტორს უნდა განუცხადოს: აღიარებს თუ არა პრეტენზიას და, თუ აღიარებს, რამდენად არის მზად გადახდისთვის; აღძრავენ თუ არა სხვა პირები პრეტენზიებს მოთხოვნაზე და, თუ აღძრავენ, რომელს; მოხდა თუ არა მოვალის მოთხოვნაზე ყადაღის დადება და, თუ მოხდა, რომელი პრეტენზიის გამო. ეს განცხადება ორი კვირის ვადაში უნდა განხორციელდეს და მისი უგულებელყოფა დავალებული პირისთვის უარყოფით შედეგებს იწვევს.
მრავალჯერადი ყადაღა და კრედიტორთა დაკმაყოფილების რიგითობა
მოთხოვნაზე მრავალჯერადი ყადაღის დადებისას კრედიტორთა მოთხოვნები დაკმაყოფილდება იმ რიგითობის შესაბამისად, რომლის მიხედვითაც მესამე დავალებულ პირს გადაეცა განკარგულება მოთხოვნაზე ყადაღის დადების შესახებ. მოთხოვნაზე ყადაღის დადების შესახებ განცხადების ერთდროულად წარდგენისას კრედიტორები თავიანთი მოთხოვნების პროპორციულად კმაყოფილდებიან. მრავალჯერადი ყადაღის დადებისას დავალებული პირი ვალდებულია გადახდა განახორციელოს აღსრულების ეროვნული ბიუროს მეშვეობით, რომელიც ამოღებულ თანხას ანაწილებს კანონით დადგენილი წესით.
კრედიტორს აგრეთვე უფლება აქვს, უარი თქვას ყადაღის დადების შესახებ განკარგულების გზით მოპოვებულ მოთხოვნებზე ისე, რომ არ დაირღვეს სააღსრულებო საბუთებში მოცემული მისი უფლებები. უარის თქმისას აღსრულების ეროვნულ ბიუროს გადაეცემა განცხადება, რომელიც აგრეთვე უნდა გადაეცეს დავალებულ პირს. ეს ინსტრუმენტი კრედიტორს საშუალებას აძლევს სტრატეგიულად განაგრძოს აღსრულება სხვა აქტივებზე გადასვლით.
ვინდიკაციური მოთხოვნების ყადაღა
ნივთის გადაცემაზე მოთხოვნების დროს ყადაღის დადების შესახებ განკარგულებაში უნდა განისაზღვროს, რომ დავალებულმა პირმა ნივთი უნდა გადასცეს აღსრულების ეროვნულ ბიუროს. იძულებითი ქმედება დავალებული პირის წინააღმდეგ მხოლოდ მაშინ შეიძლება განხორციელდეს, თუ კრედიტორი ნივთის გადმოცემაზე მოიპოვებს აღმასრულებელ დოკუმენტს დავალებული პირის წინააღმდეგ. გადაცემის შემდეგ კი რეალიზაციის წესი ნივთის ხასიათზეა დამოკიდებული: მოძრავი ნივთის გადაცემისას გამოიყენება ყადაღადადებული მოძრავი ნივთების რეალიზაციის წესი, ხოლო უძრავი ნივთის გადაცემისას — უძრავი ქონების მიმართ აღსრულების წესი.
პრაქტიკული რჩევები კრედიტორსა და დავალებულ პირს
კრედიტორისთვის მნიშვნელოვანია დროულად და სწორად გამოიყენოს მოთხოვნაზე ყადაღის დადების შესაძლებლობა: განკარგულების დავალებულ პირთან მოქმედების მომენტი წყვეტს რიგითობას, ამიტომ ერთდროულ მოთხოვნებზე პასუხისმგებლობა და სიჩქარე განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. აღსანიშნავია, რომ კრედიტორს შეუძლია მოქმედება გააგრძელოს სხვა აქტივებზეც და საჭიროების შემთხვევაში უარი თქვას ამ მექანიზმით მოპოვებულ მოთხოვნებზე, სააღსრულებო საბუთებში ასახული უფლებების დარღვევის გარეშე.
დავალებული პირისთვის კი ცენტრალურია ორი კვირის ვადის დაცვა და განცხადებაში ზუსტად ასახვა იმისა, აღიარებს თუ არა პრეტენზიას, აღძრავენ თუ არა სხვები პრეტენზიებს და დაედო თუ არა მანამდე ყადაღა. გადახდა მრავალჯერადი ყადაღის დროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს მეშვეობით ხორციელდება, ამიტომ თანხის პირდაპირ კრედიტორთან გადაცემა კანონით დადგენილ წესს არღვევს. უარყოფითი შედეგების კონკრეტული წესი სხვა ნორმებით არის დადგენილი, ამიტომ ვადების დარღვევის რისკი მარტო ამ მუხლებით არ შემოიფარგლება.
ხშირად დასმული კითხვები მესამე პირებთან არსებული უფლებების დაყადაღებაზე
რა უნდა გააკეთოს დავალებულმა პირმა განკარგულების მიღების შემდეგ?
ორი კვირის განმავლობაში უნდა განუცხადოს აღმასრულებელსა და კრედიტორს, აღიარებს თუ არა პრეტენზიას, აღძრავენ თუ არა სხვები პრეტენზიებს მოთხოვნაზე და დაედო თუ არა მანამდე ყადაღა.
როგორ იყოფა თანხა რამდენიმე კრედიტორს შორის?
რიგითობით, რომლითაც განკარგულება გადაეცემა დავალებულ პირს; ერთდროული განცხადებების შემთხვევაში — პროპორციულად, აღსრულების ეროვნული ბიუროს ანაწილებით.
შეიძლება თუ არა დავალებულ პირზე ზეწოლა?
იძულებითი ქმედება მის წინააღმდეგ მხოლოდ მაშინაა შესაძლებელი, როდესაც კრედიტორი ნივთის გადმოცემაზე მოიპოვებს აღმასრულებელ დოკუმენტს ამავე პირის წინააღმდეგ.
რა ხდება გადაცემულ ნივთთან?
ნივთი გადაეცემა აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და შემდეგ რეალიზდება: მოძრავი — მოძრავ ნივთებთან დაკავშირებული წესით, უძრავი — უძრავ ქონებაზე აღსრულების წესით.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი მესამე პირებთან არსებული უფლებების დაყადაღების საკითხებში როგორც კრედიტორებს, ისე დავალებულ პირებს ეხმარება: შევაფასებთ მოთხოვნაზე ყადაღის დადების პერსპექტივას, მოვამზადებთ განცხადებებს და დავაფიქსირებთ ვადებს, დავიცავთ თქვენს ინტერესებს აღსრულების ეროვნულ ბიუროსთან ურთიერთობაში და მრავალჯერადი ყადაღის დროს უზრუნველვყოფთ რიგითობის სწორ გაანგარიშებას. დაგვიკავშირდით Legal.ge-ის საიტზე და მიიღეთ პრაქტიკული ხელშეწყობა აღსრულების ყველა ეტაპზე.