ჩარტერი — საჰაერო გადაზიდვის ხელშეკრულების ფორმა
საჰაერო გადაყვანა-გადაზიდვა ორი ძირითადი ხელშეკრულებით ხორციელდება. მგზავრის გადაყვანის ხელშეკრულებით გადამყვანი ვალდებულია მიიყვანოს მგზავრი დანიშნულების ადგილამდე, ხოლო თუ მგზავრი ჩააბარებს ბარგს — მიიტანოს ბარგი დანიშნულების ადგილამდე და გადასცეს უფლებამოსილ პირს; მგზავრი კი იხდის მგზავრობის საზღაურს და ბარგის გადატანის საფასურს. ტვირთის გადაზიდვის ხელშეკრულებით გადამზიდველი ვალდებულია გამგზავნის ჩაბარებული ტვირთი დანიშნულების ადგილამდე მიიტანოს და გადასცეს უფლებამოსილ პირს, ხოლო გამგზავნი — გადაიხადოს დადგენილი საფასური. ამ ორ ფორმას ჩარტერი ემატება: განსხვავებით ცალობითი გადაყვანისგან, ჩარტერი ხომალდის ტევადობას ან მის ნაწილს მთელ რეისზე ფარავს.
ჩარტერის ხელშეკრულების აუცილებელი შინაარსი
ჩარტერის მიხედვით, ერთი მხარე — გამქირავებელი — განსაზღვრულ საფასურად გადასცემს მეორე მხარეს — დამქირავებელს — ერთი ან რამდენიმე საჰაერო ხომალდის მთლიან ტევადობას ან მის ნაწილს, ერთ ან რამდენიმე რეისზე, მგზავრების გადაყვანის, ბარგისა და ტვირთის გადაზიდვის ან სხვა მიზნისათვის — ანუ ჩარტერი გადაზიდვასთან ერთად სხვა მიზნისთვისაც დაიდება, თუ მხარეები ასე ითხოვენ. კანონი პირდაპირ განსაზღვრავს, რა უნდა იყოს გათვალისწინებული ჩარტერის ხელშეკრულებაში:
- მხარეთა სახელწოდება;
- საჰაერო ხომალდის ტიპი;
- დაქირავების მიზანი;
- გადასაყვანი მგზავრებისა და გადასაზიდი ტვირთის (ბარგისა და საფოსტო გზავნილების) რაოდენობა;
- ქირის ოდენობა;
- მარშრუტის საწყისი პუნქტი და დრო;
- დანიშნულების ადგილი.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ორი პუნქტი: ტევადობის განაწილება — თუ დამქირავებელი მთლიან ტევადობას იღებს, ცარიელი ადგილების რისკი მასზეა, ნაწილობრივ ტევადობაზე კი გამქირავებელი დარჩენილ სივრცეს სხვა მხარეს შეიძლება გადასცეს — და ქირის ფორმულირება: ერთჯერადი თანხა თუ რეისების რაოდენობაზე დამოკიდებული გაანგარიშება, ეს გადაწყვეტილება შესრულების ეკონომიკას სხვადასხვანაირად აწყობს. მარშრუტის საწყისი პუნქტი და დრო დავის პრევენციის თვალსაზრისითაც კრიტიკულია, რადგან დაგვიანება და გადადება ხელშეკრულებით დადგენილ დროსთან შედარებით ფასდება.
სატრანსპორტო საბუთები
მგზავრების გადაყვანის, ბარგის, ტვირთისა და საფოსტო გზავნილების გადაზიდვის ხელშეკრულება დასტურდება შესაბამისად ბილეთით, საბარგო, სატვირთო ან საფოსტო ზედნადებით. ამ საბუთების ფორმისა და შინაარსის მიმართ ძირითად მოთხოვნებს ადგენს სააგენტო საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და შეთანხმებებით გათვალისწინებული ნიმუშებისა და სტანდარტების საფუძველზე. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ ჩარტერის შესრულება ყოველთვის ორ დონეზე მიმდინარეობს: თავად ჩარტერის ხელშეკრულებაზე, რომელიც მხარეთა ურთიერთობას აწესრიგებს, და სატრანსპორტო საბუთებზე, რომლებიც ცალობით გადაყვანას ადასტურებს და რომლებიც სტანდარტიზებული ფორმით გაიცემა. მგზავრის გადაყვანის ხელშეკრულებით გადამყვანი მგზავრს დანიშნულების ადგილამდე მიიყვანს, ბარგს კი — ჩაბარების შემთხვევაში — ამავე ადგილამდე მიიტანს და უფლებამოსილ პირს გადასცემს; ტვირთის შემთხვევაშიც იგივე სქემა მოქმედებს — ჩაბარებული ტვირთის დანიშნულების ადგილამდე მიტანა და გადაცემა. გადახდის ვალდებულებებიც სიმეტრიულია: მგზავრი მგზავრობის საზღაურს და ბარგის საფასურს იხდის, გამგზავნი კი — ტვირთის გადაზიდვის დადგენილ საფასურს.
შეჯამებად: ჩარტერის ხელშეკრულება საჰაერო გადაზიდვის ის ფორმაა, რომელშიც ხომალდის ტევადობა — მთლიანად ან ნაწილობრივ — ერთ ან რამდენიმე რეისზე გადაეცემა დამქირავებელს. კანონი ხელშეკრულების აუცილებელ ელემენტებს ჩამოთვლის — მხარეები, ხომალდის ტიპი, დაქირავების მიზანი, მგზავრებისა და ტვირთის რაოდენობა, ქირა, საწყისი პუნქტი და დრო, დანიშნულების ადგილი — ხოლო ცალობითი გადაყვანა სატრანსპორტო საბუთებით დასტურდება: ბილეთით, საბარგო, სატვირთო ან საფოსტო ზედნადებით. ამ ორი დონის — ხელშეკრულებისა და საბუთების — სწორი შეთანხმება წარმატებული შესრულების საფუძველია.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც ამ თემასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ისმის.
რა განსხვავებაა ჩარტერსა და ჩვეულებრივ გადაყვანას შორის?
ჩარტერის მიხედვით გამქირავებელი განსაზღვრულ საფასურად გადასცემს დამქირავებელს ხომალდის ტევადობას მთლიანად ან ნაწილობრივ ერთ ან რამდენიმე რეისზე; ჩვეულებრივი გადაყვანა ცალობითი მომსახურებაა, რომელიც ბილეთით ან ზედნადებით დასტურდება.
რა უნდა ეწეროს ხელშეკრულებაში?
მხარეთა სახელწოდება, ხომალდის ტიპი, დაქირავების მიზანი, მგზავრებისა და ტვირთის რაოდენობა, ქირა, საწყისი პუნქტი და დრო, დანიშნულების ადგილი.
როგორ დასტურდება ცალობითი გადაყვანა?
ბილეთით, საბარგო, სატვირთო ან საფოსტო ზედნადებით — სააგენტოს მიერ დადგენული სტანდარტების შესაბამისად, რომლებიც საერთაშორისო ხელშეკრულებების ნიმუშებსა და სტანდარტებს ეყრდნობა.
ვინ ადგენს ზედნადების ფორმას?
სააგენტო — საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და შეთანხმებებით გათვალისწინებული ნიმუშების საფუძველზე.
ჩარტერი მხოლოდ გადაზიდვის მიზნით იდებს თუ არა?
არა — კანონი ტევადობის გადაცემას მგზავრების გადაყვანის, ბარგისა და ტვირთის გადაზიდვის გარდა „სხვა მიზნისათვისაც“ უშვებს, და ეს მიზანი ხელშეკრულებაში პირდაპირ უნდა აისახოს — წინააღმდეგ შემთხვევაში მისი დადგენა მხარეთა სხვა შეთანხმებებით მოხდება, რაც დავის რისკს ზრდის და ხელშეკრულების აუცილებელ ელემენტს ზუსტად ასახავს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩარტერის ხელშეკრულება მოითხოვს როგორც საავიაციო კანონმდებლობის, ისე კომერციული პრაქტიკის ცოდნას: ტევადობის განაწილება, ქირის ფორმულირება და მარშრუტის ზუსტი აღწერა დავის პრევენციის საკითხებია. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ საავიაციო სამართლის იურისტს, რომელიც მოამზადებს ხელშეკრულებას კანონით განსაზღვრული ელემენტების სრული დაცვით და დაიცავს თქვენს ინტერესებს შესრულების დავებშიც. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება.