ჩარტერი — საჰაერო გადაზიდვის ხელშეკრულების ფორმა
საჰაერო გადაყვანა-გადაზიდვა ორი ძირითადი ხელშეკრულებით ხორციელდება. მგზავრის გადაყვანის ხელშეკრულებით გადამყვანი ვალდებულია მიიყვანოს მგზავრი დანიშნულების ადგილამდე, ხოლო თუ მგზავრი ჩააბარებს ბარგს — მიიტანოს ბარგი დანიშნულების ადგილამდე და გადასცეს უფლებამოსილ პირს; მგზავრი კი იხდის მგზავრობის საზღაურს და ბარგის გადატანის საფასურს. ტვირთის გადაზიდვის ხელშეკრულებით გადამზიდველი ვალდებულია გამგზავნის ჩაბარებული ტვირთი დანიშნულების ადგილამდე მიიტანოს და გადასცეს უფლებამოსილ პირს, ხოლო გამგზავნი — გადაიხადოს დადგენილი საფასური. ამ ორ ფორმას ჩარტერი ემატება: განსხვავებით ცალობითი გადაყვანისგან, ჩარტერი ხომალდის ტევადობას ან მის ნაწილს მთელ რეისზე ფარავს.
ჩარტერის ხელშეკრულების აუცილებელი შინაარსი
ჩარტერის მიხედვით, ერთი მხარე — გამქირავებელი — განსაზღვრულ საფასურად გადასცემს მეორე მხარეს — დამქირავებელს — ერთი ან რამდენიმე საჰაერო ხომალდის მთლიან ტევადობას ან მის ნაწილს, ერთ ან რამდენიმე რეისზე, მგზავრების გადაყვანის, ბარგისა და ტვირთის გადაზიდვის ან სხვა მიზნისათვის — ანუ ჩარტერი გადაზიდვასთან ერთად სხვა მიზნისთვისაც დაიდება, თუ მხარეები ასე ითხოვენ. კანონი პირდაპირ განსაზღვრავს, რა უნდა იყოს გათვალისწინებული ჩარტერის ხელშეკრულებაში:
- მხარეთა სახელწოდება;
- საჰაერო ხომალდის ტიპი;
- დაქირავების მიზანი;
- გადასაყვანი მგზავრებისა და გადასაზიდი ტვირთის (ბარგისა და საფოსტო გზავნილების) რაოდენობა;
- ქირის ოდენობა;
- მარშრუტის საწყისი პუნქტი და დრო;
- დანიშნულების ადგილი.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ორი პუნქტი: ტევადობის განაწილება — თუ დამქირავებელი მთლიან ტევადობას იღებს, ცარიელი ადგილების რისკი მასზეა, ნაწილობრივ ტევადობაზე კი გამქირავებელი დარჩენილ სივრცეს სხვა მხარეს შეიძლება გადასცეს — და ქირის ფორმულირება: ერთჯერადი თანხა თუ რეისების რაოდენობაზე დამოკიდებული გაანგარიშება, ეს გადაწყვეტილება შესრულების ეკონომიკას სხვადასხვანაირად აწყობს. მარშრუტის საწყისი პუნქტი და დრო დავის პრევენციის თვალსაზრისითაც კრიტიკულია, რადგან დაგვიანება და გადადება ხელშეკრულებით დადგენილ დროსთან შედარებით ფასდება.