საჰაერო ხომალდის გარიგებები საქართველოში
საჰაერო ხომალდის ყიდვა-გაყიდვა, გაქირავება ან სხვა გარიგება საქართველოში ორ ფენად იშლება: თავად ხელშეკრულების სამართალი სამოქალაქო კანონმდებლობის ზოგადი წესებით რეგულირება, ხოლო საავიაციო თავისებურებები — საჰაერო საწინააღმდეგოდ, ავიაციის შესახებ საქართველოს კოდექსით განისაზღვრება. ამ უკანასკნელი ფენის ოთხი საყრდენი ნორმაა კოდექსის მე-7, 21-ე, 24-ე და 25-ე მუხლები: ვის შეუძლია საავიაციო საშუალებაზე საკუთრების ქონა და რა არის სახელმწიფოს ხელშეუვალი; როგორ კლასიფიცირდება ხომალდები რეესტრების მიხედვით; რას ნიშნავს ხომალდის ეროვნულობა და ერთი ხომალდის ერთ სახელმწიფოში რეგისტრაციის წესი; და რა სერთიფიკატი ანუ უფლებაა საჭირო ხომალდის ექსპლუატაციისთვის.
საკუთრება საავიაციო საშუალებებზე — მუხლი 7
კოდექსის მე-7 მუხლის მიხედვით, საქართველოში საავიაციო საშუალებები შეიძლება იყოს სახელმწიფო, იურიდიული და ფიზიკური პირების — მათ შორის, უცხო სახელმწიფოს — საკუთრება. ამრიგად, როგორც ქართველი მოქალაქე, ისე უცხოური კომპანია ან სხვა სახელმწიფო შეიძლება იყოს თვითმფრინავის მფლობელი. ამავე დროს, ნორმა განსაზღვრავს იმ ობიექტებს, რომლებიც კერძო საკუთრებას საერთოდ არ ექვემდებარება: საჰაერო ტრასები, ადგილობრივი საჰაერო ხაზები, თვითმფრინავების ფრენის მართვის სისტემები, საჰაერო მოძრაობის, მართვისა და კონტროლის საშუალებები და განსაკუთრებული მნიშვნელობის ასაფრენ-დასაფრენი ზოლები საქართველოში სახელმწიფო საკუთრებაა. განსაკუთრებული მნიშვნელობის ქონების ნუსხას ამტკიცებს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო. გარიგების დაგეგმვისას ეს გამონაკლისები ზუსტად უნდა გაითვალისწინოთ — თვითმფრინავი ყიდვადია, მაგრამ ფრენის მართვის ინფრასტრუქტურა არა.
ხომალდების კლასიფიცირება — მუხლი 21
კოდექსის 21-ე მუხლი საჰაერო ხომალდებს ყოფს სამოქალაქო, სახელმწიფო და ექსპერიმენტულ ხომალდებად. სამოქალაქოდ განეკუთვნება ხომალდი, რომელიც რეგისტრირებულია სამოქალაქო საჰაერო ხომალდების სახელმწიფო რეესტრში ან ზემსუბუქი საჰაერო ხომალდების რეესტრში. სახელმწიფო ხომალდებია ისინი, რომლებიც გამოიყენება სამხედრო, საპოლიციო, სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და საბაჟო მიზნებისთვის და შეტანილია სახელმწიფო საჰაერო ხომალდების რეესტრში. ხომალდი ექსპერიმენტულია, თუ იგი გამოიყენება საცდელი, ექსპერიმენტულ-საკონსტრუქტორო ან სამეცნიერო-კვლევითი ფრენის შესრულების მიზნით. გარიგებისთვის ეს კლასიფიკაცია გადამწყვეტია: სამოქალაქო ხომალდი თავისუფალ ბრუნვაშია, სახელმწიფო ხომალდის გასხვისება კი სახელმწიფო ქონების გასხვისების წესებს ექვემდებარება.
ეროვნულობა და ერთი რეგისტრაციის წესი — მუხლი 24
კოდექსის 24-ე მუხლის მიხედვით, საქართველოში ეროვნულად ითვლება ის საჰაერო ხომალდი, რომელიც რეგისტრირებულია საქართველოს საჰაერო ხომალდების შესაბამის სახელმწიფო რეესტრში. ამავე დროს, საჰაერო ხომალდი არ შეიძლება რეგისტრირებულ იქნეს ერთზე მეტ სახელმწიფოში — ეს აკრძალვა გარიგებების პრაქტიკული საყრდენია: ხომალდის ექსპორტზე გაყიდვისას მას ჯერ ქართული რეესტრიდან უნდა გამოეყოს და შემდეგ შევა მყიდველი სახელმწიფოს რეესტრში. დავა საჰაერო ხომალდის ეროვნულობის შესახებ შეიძლება გადაწყდეს დაინტერესებულ სახელმწიფოთა შორის მიღწეული შეთანხმებით ან საერთაშორისო სამედიატორო სასამართლოს მეშვეობით — ანუ კანონი თავად ასახელებს ალტერნატიულ გადაწყვეტის არხს.